|
رسول گرامي اسلام(ص) مراحل تربيت پذيري كودك را در حديثي صراحتاً به سه دوره تقسيم فرمودهاند.
« الْوَلَدُ سَيِّدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنِينَ وَ وَزِيرٌ سَبْعَ سِنِينَ »1
فرزند در هفت سال اول عمر سيّد و آقاست. (دورهي سيادت) و در هفت سال دوم بنده و مطيع است. (دورهي اطاعت) و در هفت سال سوم وزير يعني طرف شور و مسئول است. (مرحلهي وزارت)
روانشناسان و علماي تعليم و تربيت دروان عمر را به مقتضاي نيازهاي جسمي، رواني، عاطفي، اجتماعي، اخلاقي و ... به دورههاي مختلف تقسيم كردهاند كه معروفترين اين مراحل عبارتند از:
1. دوران جنيني – كودكي (از تولد تا 11 سالگي)
2. دوران نوجواني (از 11 تا 17 سالگي)
3. جواني (از 18 تا 25 ساگي)
4. كهولت و پيري
ابتدا به بررسي تربيت فرزند از ديدگاه رسول خدا ميپردازيم. در هر كدام از اين سه دورهي سيادت، اطاعت و وزارت مسائل مهمي بايد مورد نظر والدين قرار گيرد كه به طور مبسوط آنها زا شرح ميدهيم.
1- مرحلهي سيادت: اين مرحله از تولد تا سن 7 سالگي است. از آنجا كه طفل در 7 سال اول زندگي داراي توانايي جسمي و فكري كمي است، لذا والدين بايد در رفع نيازهاي او كوشا باشند.
نكات مربوط به اين مرحله از زندگي خيلي زياد و در عين حال بسيار دقيق است، كه چند مورد از آنها بيان ميشود:
• تولد: والدين پس از اطلاع از تولد فرزند و سلامت او بايد خداي متعال را شكر گذاري كنند و همانطور كه رسول خدا(ص) فرمودند: كه اگر فرزند دختر است او را (رحمت) و اگر پسر است (نعمت) تلقي كنند. پس در گوش راست او اذان و در گوش چپش اقامه گويند تا از شرّ شيطان محفوظ بماند.
ساير مستحبات مثل كام گرفتن، تصدّق دادن، اطعام كردن، وليمه، عقيقه كردن و ... از اموري است كه پس از تولد فرزند توصيه شده است.2
2- نامگذاري: اين وظيفهي والدين انتخاب نام نيكو براي فرزند است. پيامبر اكرم(ص) ميفرمايند: « مِن حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ يُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ يُحَسِّنَ أَدَبَهُ »3
از حقوق فرزند بر عهدهي والدين، انتخاب نام خوب و تربيت نيكو براي اوست.
اولين مشخصهاي كه در هر انسان وجود دارد نام و نام خانوادگي اوست. افراد از نام نيك لذت ميبرند و از اسم نا مناسب، ناراحت ميشوند. بسيار ديده ميشود كه افراد به دليل نام نا مناسب خود مورد تمسخر قرار ميگيرند. اين قبيل كودكان گاهي از بازي و تفريح با سايرين دست كشيده و از ترس مسخرهشدن با حسرت در مدرسه به گوشهاي ميخزند. بنابراين انتخاب نام نيكو براي فرزندان بايد با دقت انجام شود چون اين كار از وظايف والدين است.
3- ختنهي پسران: ختنه براي پسران امري واجب است لذا وظيفهي والدين است كه موجبات آن را در كودكي فراهم كنند .اين كار علاوه بر آنكه سنت الهي است، از لحاظ بهداشتي و تندرستي داراي اهميت خاصيّاست و بهتر است همان روزهاي اول تولد انجام شود.
4- رضاع و فطام: شير مادر از لحاظ رشد كودك، حفظ او در مقابل بعضي از امراض، بخشيدن آرامش رواني و روحي به او و ... بهترين و سالمترين و غني ترين غذاها براي كودك است.
پيامبر فرمودند: « لَيْسَ لِلصَّبِيِّ لَبَنٌ خَيْرٌ مِنْ لَبَنِ أُمِّهِ » 4
براي كودك هيچ شيري بهتر از شير مادر نيست.
قرآن كريم نيز دوبار دربارهي شير دادن و مدت آن اشاره شده است.
تقديم به ساحت مقدس حضرت ولي عصر(عج) و امام رئوف
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. مكارم الاخلاق ص511
2. مستدرك ج2 ص619
3. مستدرك ج2 ص618
4. بحار الانوار ج23 ص 76
|
