عامل شاكر بودن افراد :
آيهي 172 سورهي مباركهي بقره ميفرمايد:
« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ اشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ »
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد! از نعمتهاى پاكيزهاى كه به شما روزى دادهايم، بخوريد و شكر خدا را بجا آوريد؛ اگر او را پرستش مىكنيد!»
عامل اينكه بعضي افراد توفيق شكر دارند و از نعمات خداوند قلباً مسرور هستند، الطاف خداي سبحان را زباناً اظهار ميكنند و عملاً آنها را مورد استفاده قرار ميدهند چيست؟
قرآن ميگويد: اگر از نعماتي كه در اختيارتان قرار گرفته استفادهاي همراه با لذت كنيد و آن را بايگاني نكنيد و علي الدوام حسن استفاده را داشته باشيد توفيق شكر به شما عطا ميشود اين عملكردي است كه هر يك از ما در ارتباط با يكايك نعماتمان بايد داشته باشيم اما اگر از نعماتم استفاده نكنم و آنها را براي گرفتاريهاي احتمالي پس انداز كنم به اين معنا است كه به ضمير نا خودآگاه خود اين القاي منفي را ميكنم كه در آينده روزگاري پيش خواهد آمد كه گرفتار خواهم بود. در حاليكه خدايي كه تا امروز من را رها نكرده و مرا از امدادهاي خاص خويش بهرهمند كرده و ميكند در آينده نيز من را واگذار نخواهد كرد.
بنابراين عامل شكر، استفادهي پياپي از نعمات و بايگاني نكردن آنها است.
استفاده نكردن از نعمات و ذخيره كردن آنها براي آينده به اين معناست كه العياذبالله خداي امروز من در آينده نيست، حال آنكه خداوند هر روز جلوهگري تازهاي دارد و هر زمان رزق خاصي را در اختيار من قرار ميدهد. « كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ »
مثلاً فردي به منطقه خوش آب و هوائي سفر ميكند به جاي اينكه از آب و هواي آنجا، تازههايي كه در سفر ميبيند و لذاتي كه از آن بهرهمند ميشود راضي باشد حسن استفاده را كند و شكر آنها را به جا آورد دائم كمبودهايي را كه وجود دارد بيان كند، اين فرد عادت كرده است روي كمبودها تمركز كند و همين امر توفيق شكر را از وي سلب ميكند خداوند در آيه فرموده است: « كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ » يعني اي بندگان، از نعمات فعليتان مانند نعمت سلامتي، ايمان ، فراغت ،آبرويي، . . . و روزيهائي كه در اختيار داريد استفاده كنيد چون رزق به معناي روزي يعني آنچه كه روز به روز براي فرد در نظر گرفته شده است. روزي امروز جداي از روزي فرداست و روزي فردا جداي از روزي پس فردا. خداوند هر روز رزّاق و روزي رسان است نه اينكه اعوذ بالله گاهي رازِق باشد و مقدار كمي به من روزي بدهد و گاهي رزّاق باشد و بسيار روزي رسان. (رزّاق، صيغه مبالغه است و از آن كثرت استفاده ميشود. يعني بسيار روزي دهنده ولي رزاق تنها به معناي روزي رسان است. خداي سبحان هم رازق است و هم رزّاق يعني هم روزي دهنده است و هم روزي بسياري به بندگان عطا ميكند. ) خداوند هنگامي به ما روزي جديدي عطا ميكند كه روزيهاي قبلي را استفاده كرده باشيم مصرف نكردن روزي مانعي است كه خودمان براي كسب روزيهاي جديد ايجاد كردهايم، نه اينكه خداي سبحان اعوذ بالله رزّاق نيست بلكه اين ما هستيم كه مانعي ايجاد كردهايم البته در بحث روزي، صرفِ استفاده از روزي مطرح نيست بلكه كاربرد خوب و صحيح نيز از اهميت به سزايي برخوردار است.
رمز شاكر بودن استفادهي با لذت از نعمات است لذت را از كلمهي «طيّب » برداشت ميكنيم در بطن «طيّب» لذت و سرور قرار دارد، خداي سبحان روزيهاي مختلفي در اختيار انسان قرار داده است تا همه روزه از آنها لذت ببرد و آنها را استفاده كند اگر فرد گاهي اوقات از روزيهايش استفاده كند و گاهي از استفاده امتناع ورزد خود به خود توفيق شكر را از دست داده است.
در ميان عبادات، نماز عبادتي روزانه است، عبادتي مملو از لذت، هر چه از اين لذت بيشتر استفاده كنيم توفيق شكر بيشتري نصيبمان ميشود در مقابل اگر اين نعمت را ناديده بگيريم و از آن احساس لذت نكنيم ابتدا شيريني معنا سپس شيريني لفظ و پس از آن شيريني خود عبادت از انسان سلب ميشود تا جايي كه گاه انسان نماز خوان تارك الصلوة ميشود.
بعضي افراد با وجود اينكه نعمات بسياري به آنها عطا شده توفيق شكر و ثناي معبود را ندارند، شايد به اين علت كه رزقشان، رزق حلال نيست، به همين جهت لسانشان، لسان اعتراض و نا شكري است، زيرا رزق حلال و طيب رزقي است كه انسان با آن رزق، رزاقيت خداوند به خود را باور كند تمام روزيهائي كه نصيب انسان ميشود رزق و روزياي است كه خداوند به وي عطا كرده است حتي تلاش فرد براي كسب روزي نيز، روزياي است كه خداوند به وي عطا كرده است و الّا كسب روزي نتيجهي هيچ يك از زحمات انسان نيست همچنان كه خداوند يكايك بندگان را نيز از رزق خاص خود بهرهمند كرده است خداوند به جنين در شكم مادر بي آنكه درخواست روزي كند و زحمتي را متحمل شود روزي ميدهد.
بنابراين رزق حلال و طيب رزقي است كه انسان در كسب آن نقشي براي خودش قائل نباشد. توفيق تلاش براي كسب روزي، خود رزقي است كه به هر كسي عطا نميشود.
*
