تقوا

1. تقوا در هر زمان
اتق الله فی كل صباح و مسا. (نامه 56)
در هر صبح و شام رعایت تقوا كن!.
2. وصیت به تقوی
فی وصیته للحسن و الحسین ـ علیهما السلام - لما ضربه ابن ملجم لعنه الله: اوصیكما و جمیع ولدی و اهلی و من بلغه كتابی، بتقوی الله، و نظم امركم .(نامه 47)
وصیتی است به حسن و حسین ـ علیهما السلام - پس از آن كه ابن ملجم لعنت الله علیه، او را ضربت زد: شما و همه فرزندان و دودمانم و هر كسی را كه نامه من به او برسد توصیه می كنم به تقوای الهی و نظم امور خویش.
3. تقوی داروست
ان تقوی الله دوا قلوبكم، و بصر عمی افئدتكم، و شفا مرض ‍ اجسادكم، و صلاح فساد صدوركم، و طهور دنس انفسكم، و جلا عشا ابصاركم .(خطبه 198)
همانا تقوای خداوند برای شما دوای درد دل ها است و چشم برای كوری دل ها و شفای بیماری جسدها و اصلاح فساد سینه ها و پاكی آلودگی نفوس ‍ و روشنایی پرده های چشمان.
4. پیش گرفتن تقوا
اوصیكم بتقوی الله ... داووا بها الاسقام، و بادروا بها الحمام، و اعتبروا بمن اضاعها، و لا یعتبرن بكم من اطاعها .(خطبه 191)
شما را به تقوای خداوندی توصیه می كنم و اینكه بیماری هایتان را با این دوا درمان كنید، و با همین صفت به پیشواز مرگ بروید و از وخامت عاقبت كسانی كه تقوا را ضایع كردند عبرت بگیرید و مبادا كه پیروان مطیع تقوا از شما پند و عبرت بگیرند.
5. تقوا بالاترین عمل
لا یقل عمل مع التقوی، و كیف یقل ما یتقبل؟. (حكمت 95)
عملی كه همراه با تقوا باشد كم نیست، چگونه كم خواهد بود عملی كه مورد قبول درگاه خدا باشد؟
6. آنچه دل را می میراند
من قل ورعه مات قلبه، و من مات قلبه دخل النار .(حكمت 349)
هر كس ورعش كم شود قلبش می میرد و آنكه قلبش بمیرد داخل آتش ‍ می گردد.
7. تقوا پیشه كن
اتق الله بعضی التقی و ان قل، و اجعل بینك و بین الله سترا و ان رق .(حكمت 242)
تقوا پیشه كن گرچه كم باشد، میان خود و خدا پرده ای قرار ده گرچه نازك باشد.
8. بهترین بزرگواری
لا كرم كالتقوی. (حكمت 113)
هیچ بزرگواری، مثل تقوا نیست.
9. تقوی بورزید!
اتق الله الذی نفعكم بموعظته، و وعظكم، برسالته، و امتن علیكم بنعمته. فعبدوا انفسكم لعبادته، و اخرجوا الیه من حق طاعته .(خطبه 198)
تقوا بورزید برای خدا، كه شما را با پند خود منفعت داد و با رسالت پیامبرش شما را نصیحت نمود و با نعمتش به شما احسان فرمود، نفس ‍ خود را برای عبادت خداوندی رام و مطیع بسازید و حركت كنید به سوی خداوند با اطاعتی كه شایسته او است.
10. تقوای الهی در تمام موارد
اتقوا الله فی عباده و بلاده، فانكم مسؤ ولون حتی عن البقاع و البهائم .(خطبه 167)
تقوای الهی را درباره بندگان خدا و شهرها رعایت كنید؛ زیرا حتی درباره ساختمان ها و حیوانات از شما سؤ ال خواهد شد.
11. سفارش به تقوای الهی
اوصیكم، ایها الناس! بتقوی الله و كثره حمده علی آلائه الیكم، و نعمائه علیكم، و بلائه لدیكم. فكم خصكم بنعمه، و تدارككم برحمه !. (خطبه 188)
ای مردم! من شما را نسبت به احسان ها و نعمت هایی كه خدا به شما ارزانی داشته و آزمایشی كه متوجه تان نموده، به تقوا و حمد بسیار خداوند سفارش می كنم. چه بسیار نعمت هایی كه مخصوص شما نبوده و به رحمت خود شما را مورد عنایت قرار داده است.
12. نتیجه ترس از خدا
اتقو الله عبادالله! تقیه ذی لب شغل التفكر قلبه، و انصب الخوف بدنه، و اسهر التهجد غرار نومه .(خطبه 83)
ای بندگان خدا! از خدا بترسید، همچون ترسیدن خردمندی كه اندیشه (مبدا و معاد) دل او را به خود مشغول ساخته و ترس (از خدا و رستاخیز) پیكرش را رنجور كرده و عبادت شبانه همان اندك خوابش را هم از او گرفته است.
13. بهترین سفارش
اوصیكم عبادالله بتقوی الله فانها خیر ما تواصی العباد به، و خیر عواقب الامور عندالله .(خطبه 173)
ای بندگان خدا! شما را به تقوای خدا سفارش می كنم؛ زیرا این بهترین سفارشی است كه بندگان به یكدیگر می كنند و در پیشگاه خداوند بهترین پایان امور است.
14. تقوا كلید هر در بسته
ان تقوی الله مفتاح سداد، و ذخیره معاد، و عتق من كل ملكه، و نجاه من كل هلكه .(خطبه 230)
همانا تقوای الهی، كلید هر در بسته و ذخیره آخرت و سبب آزادی از هر بردگی و نجات از هر هلاكتی است.
15. تعالی بخشیدن به روح
اسهروا عیونكم، و اضمرو بطونكم، و استعملوا اقدامكم، و انفقوا اموالكم، و خذوا من اجسادكم فجودوا بها علی انفسكم، و لا تبخلوا بها عنها .(خطبه 183)
چشمانتان را شب ها بیدار دارید و شكم هایتان را گرسنه و لاغر و پاهایتان را به كار گیرید و اموالتان را انفاق كنید و از جسم هایتان بگیرید و به جان هایتان ببخشید و از این كار بخل و دریغ نورزید.
16. تقوای اولیاالله
ان تقوای حمت اولیا الله محارمه و الزمت قلوبهم مخافته، حتی اسهرت لیالیهم، و اظمات هواجرهم .(خطبه 114)
همانا تقوای الهی اولیای خدا را از حرام های او بازداشته و ترس از او در دلهایشان جای داده، چندان كه آنان در شب ها بیدار (برای عبادت) و در روزهای داغ تشنه (به روزه) نگه داشته است.
17. تنها مونس
ان تقوی الله دوا دا قلوبكم، و بصر عمی افئدتكم، و شفا مرض اجسادكم، و صلاح فساد صدوركم، و طهور دنس انفسكم، و جلا عشا ابصاركم .(خطبه 198)
همانا تقوای خدا داروی بیماری قلب های شماست و بینایی كوری دل های شما و شفای بیماری جسم هایتان و باعث اصلاح تباهی سینه های شما و پاك كنندهی آلودگی جان های شما و جلادهنده تاریكی چشم های شما می باشد.
18. عدم غفلت از دنیا
ازهد فی الدنیا یبصرك الله عوراتها، و لا تغفل؛ فلست بمغفول عنك!. (حكمت 391)
در دنیا پرهیزگار باش تا خدای بزرگ تو را بر عیب های آن بینا گرداند و بی خبر مباش؛ زیرا كه از تو غافل نیستند.
19. سرانجام تقواپیشگان
اعلموا عبادالله! ان المتقین ذهبوا بعاجل الدنیا و آجل الاخره .(نامه 27)
ای بندگان خدا! بدانید كه پرهیزگاران هم از دنیا بهره مندند و هم از آخرت.
20. امر به تقوای الهی
من كتابه للاشتر حین ولاه مصر: امره بتقوی الله، و ایثار طاعته، و اتباع ما امر به فی كتابه: من فرائضه و سننه، التی لا یسعد احد الا باتباعها، و لا یشقی الا مع جحودها و اضاعتها .(نامه 53)
در فرمان استانداری مصر به مالك اشتر می فرماید: امر می كند او (مالك) را به تقوای الهی و برگزیدگان فرمان خدا و پیروی از واجبات و مستحبات او كه در كتابش (قرآن كریم) به آن ها فرمان داده است و هیچ كس جز با انكار و فروگذاشتن آن ها بدبخت نمی شود.
21. وصف پرهیزگاران
ان كان فی الغافلین كتب فی الذاكرین، و ان كان فی الذاكرین لم یكتب من الغافلین .(خطبه 193)
در وصف پرهیزگاران می فرماید: اگر در میان غافلان باشد از شما یادكنندگان خدا قلمداد می شود و اگر در میان یادكنندگان خدا باشد، در زمره غافلان نوشته نمی شود.
(كه به زبان ذكر گویند و به دل از خدا غافل باشند.)
22. پرهیزگاران چگونه اند؟
المتقون فیها (فی الدنیا) هم اهل الفضائل. منطقهم الصواب، و ملبسهم الاقتصاد، و مشیهم التواضع .(خطبه 193)
پرهیزگاران در دنیا اهل فضایل اند، گفتارشان راست و لباسشان متوسط و راه رفتنشان با تواضع و فروتنی است.
23. تقوای الهی را پیشه كن
اوصیكم بتقوی الله ... ایقضوا بها نومكم، و اقطعوا بها یومكم .(خطبه 191)
شما را به تقوای الهی سفارش می كنم ... باتقوا خواب خود را به بیداری بدل كنید و روز خود را با آن به پایان رسانید.
24. ترس از خدا
كل خوف محقق الا خوف الله فانه معلول ... ان هو خاف عبدا من عبیده؛ اعطاه من خوفه ما لا یعطی ربه، فجعل خوفه من العباد نقدا، و خوفه من خالقه ضمارا و وعدا .(خطبه 160)
هر ترسی حقیقی است جز ترس از خدا كه بیمار و آفت زده است ... اگر كسی از بنده ای از بندگان خدا بترسد، آثار ترس در رفتار او آشكار می شود، اما در برابر پروردگار خود چنین نیست، پس او ترس از بندگان را نقد می شمارد و ترس از آفریدگار را نسیه و وعده.
25. رفتار صحیح در دنیا
اعلموا عبادالله ان المتقین ذهبوا بعاجل الدنیا و آجل الاخره، فشاركوا اهل الدنیا فی دنیاهم، و لم یشاركوا اهل الدنیا فی آخرتهم؛ سكنوا الدنیا بافضل ما سكنت، و اكلوها بافضل ما اكلت، فحظوا من الدنیا بما حظی به المترفون، و اخذوا منها ما اخذه الجبابره المتكبرون. ثم انقلبوا عنها بالزاد المبلغ؛ والمتجر الرابح. اصابوا لذه زهد الدنیا فی دنیاهم، و تیقنوا انهم جیران الله غدا فی آخرتهم. لاترد لهم دعوه، و لا ینقص لهم نصیب من لذه .(نامه 27)
ای بندگان خدا! بدانید كه پرهیزگاران ، دنیای زودگذر و آخرت دیرپا را به دست آوردند. با اهل دنیا در دنیایشان شریك شدند و اهل دنیا را در آخرت خود شریك نكردند. در دنیا به بهترین گونه سكونت كردند و از بهترین خوردنی های آن خوردند و از دنیا همان بهره ای را بردند كه توانگران خوشگذران می برند و همان كامی را برگرفتند كه گردنكشان متكبر بر می گیرند، آن گاه با توشه ای كه به مقصد می رساندشان و با تجارتی پرسود از دنیا رفتند. در دنیای خود به لذت زهد و بی اعتنایی به دنیا دست یافتند و یقین داشتند كه فردای قیامت در جوار خداوند هستند، دعایشان هرگز بی اجابت نمی ماند و بهره آنان از خوشی و آسایش هیچ كم نمی گردد.