تکامل دربرزخ
تکامل در برزخ
تکامل در برزخ برای مؤمنین، برگشت به منزل اصلی روح و آزادشدن از حجاب تعلقات است و این نوع تکامل با تجرد ذاتی روح منافات ندارد، چرا که در این سیرِ تکاملی مثل عالم ماده قوه ها تبدیل به فعل نمیشوند، بلکه از آن جایی که روح آدمی بر اساس تنزلاتی که در قوس نزول داشته، صورت اصلی و قسمتهای مهمی از کمالات وجودی خود را از دست داده و آن کمالات در حجابِ توجه به کثرات قرار گرفته است. با ورود به عالم وحدت، از این حجابها آزاد میشود، و درواقع با صورت عبودیتی که در دنیا طی کرده بود روبهرو میگردد و در اثر تکامل برزخی شایسته لقای رب با اسماء رحمت و بهشت میشود، چرا که شرایط، شرایطی است که خداوند در بارهاش فرمود:
«یَوْمَ لَا یَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِیمٍ».[1]
روزی است که در آن روز؛ نه مال کارساز است و نه فرزند، مگر قلبِ سراسر توحیدی و سالم از هرگونه شرک.
و اینکه حضرت امیرالمؤمنینu میفرمایند: «فِی حلالِها حسابٌ وَ فِی حَرامِها عقاب»[2] پس؛ باید توجه داشت آدمی چه مقدار تعلق خاطر به مال حلال دارد و آیا آن تعلق خاطر آنچنان ضعیف بوده است که بتواند بهراحتی آنرا در راه خدا خرج کند و یا باید این نوع تعلقات در برزخ از بین برود و با آزادشدن از توجه به مال حلال، در تزکیه کامل قرار گیرد؟ و این تازه غیر از آن است که با توجه انسان به مال حرام، مسیر برزخی او، مسیر به سوی عقاب و آتش خواهد بود.
مؤمن در برزخ گرفتار صفات رذیلهای است که در دنیا نمیخواسته آنها را داشته باشد، از عصبانیت بدش میآمده ولی از آن آزاد نشده، در برزخ تحت فشار و عذاب قرار میگیرد تا از این صفات پاک شود و مسیر او به سوی بهشت ممکن گردد. و در همین راستا حضرت صادقu میفرمایند: «چقدر اندکاند کسانی که از فشار قبر نجات یابند....».[3]
[1] - سوره شعراء، آیه 88.
[2] - نهج البلاغه، خطبه 82، ص59.
[3] - بحارالانوار، ج6، ص261.
