در واقع ويترين خارجي فرهنگ و باورهاي ما ايرانيان براي بينندگان آن سوي مرزها را محتوايي زينت ميدهد كه از زاويه نگاه و ماموريتهاي اين شبكهها برميآيد.
براي دنياي بيرون از ايران، بهترين و آسانترين راه دسترسي به داشتهها و اندوختههاي فرهنگي، تاريخي، هنري، سياسي و...، رسانههايي هستند كه با هدف برقراي ارتباط با مخاطب برونمرزي فعاليت ميكنند.
در ميان اين رسانهها اعم از سي و چند راديو، شش شبكه تلويزيوني و بيش از اين تعداد سايت، جادوي تلويزيون از نوع ديگري است و جذابيت و فراگيريش امكان رقابت را از ديگر رسانهها ربوده است.
به همين دليل، شناخت شبكه هاي تلويزيوني برونمرزي، دامنه مخاطبان رسانههاي ايراني را نمايانتر ميكند.
شبكه جهاني سحر
يك سال پيش از شروع دهه 60، پخش برنامههاي عربيزبان با هدف جذب مخاطب وراي مرزهاي ايران آغاز شد.
با اينكه در آن سالها ارسال امواج تلويزيوني براي خارج از ايران فقط از طريق فرستندههاي مرزي ممكن ميشد و زمان پخش اين برنامهها هم بسيار محدود بود، سنگ بناي تلويزيون برونمرزي ايران با قوت نهاده شد و كيفيت اين برنامهها آنقدر مورد توجه مخاطبان بود كه بزودي انبوه نامههاي بينندگان با شرايط دشوار آن روزها به سمت تلويزيون سرازير شد؛ نامههايي كه احساسات و شور و شعف عربزباناني را كه گاهي حتي هدايا و كارت پستالهای زيباي دستسازشان را هم ميفرستادند به همراه داشت.
به فاصله سه چهار سال و تقريبا در همان اوان، پخش برنامههاي كردي هم شروع شد. اين برنامهها هفتهاي يك روز (جمعهها) و مثل برنامههاي عربي از شبكه يك سيما روي آنتن ميرفت و در هر نوبت برنامه، 5/1 ساعت به طول ميانجاميد.
دهه 70 فرا رسيد، برنامههاي آذري كليد خورد و به دنبالش برنامههاي بوسنياييزبان. پخش برنامههاي تلويزيوني برونمرزي نيز به مرور از طريق ماهواره ميسر شد و سال 1376 با تجميع اين برنامهها، تصميم به افتتاح اولين شبكه تلويزيوني معاونت برونمرزي گرفته شد كه همه اين زبانها يعني عربي، آذري، كردي و بوسنيايي را زير چتر خود داشت و با افتتاح سيماهاي انگليسي، فرانسوي و اردو كامل شد و دو كانال پخش را در اختيار گرفت.
پخش مصاحبهاي از رابرت فوريسون، نويسنده ضد هولوكاست با سيماي فرانسوي سحر و روي آنتن سيماي عربي رفتن سريال «چشمان آبي زهرا» بهانهاي شد تا كانال يك سحر از يوتل ست قطع شود.
به اين ترتيب بايد راهي انديشيده ميشد كه شبكه سحر سرپا بماند. براي همين سيماي عربي از شبكه سحر مستقل شد و شش سيماي باقيمانده به پخش برنامه از يك كانال ادامه دادند.
روزگار اما همانطور نماند. شروع سال ميلادي 2010 (يازدهم دي 1388) مصادف شد با افتتاح كانال دو سحر. زمان پخش سيماها هم افزايش پيدا كرد تا آنجا كه امروز سحر متشكل از يك كانال 24 ساعته و يك كانال 20 ساعته است و انديشه توسعه در قالب راهاندازي كانال 3 را هم در سر دارد.
مهمترين اهداف شبكه سحر معرفي سيماي تابناك اسلام و نمايش چهره واقعي ايران و انقلاب و نظام اسلامي آن به مردم جهان است و ماموريتهاي اصلي آن توليد و پخش برنامههاي تلويزيوني در قالبها و موضوعات مختلف با اهدافي است كه اشاره شد.
برنامههاي شبكه سحر به شش زبان و در ساعات و مدت زمانهاي معين پخش ميشود و مشتمل بر انواع و اقسام موضوعات و قالبهاي برنامه تلويزيوني اعم از خبر و برنامههاي تركيبي، و فيلم، سريال و... است؛ چيزي شبيه آنچه در شبكههاي عمومي خودمان مثل شبكه يك سيما ميبينيم.
براساس آخرين نظرسنجيها، سيماي بوسنيايي با حدود 60 درصد بيننده ـ كه براي يك شبكه خارجي در هر كشوري آماري بسيار بالاست ـ سيماي كردي با 43.6 ـ كه بهرغم سر برآوردن خلقالساعه شبكههاي ماهوارهاي كردزبان رشد 9 درصدي نسبت به سال قبل دارد ـ و سيماي آذري با حدود 30 درصد بيننده آمار مخاطبان بسيار قابل توجهي را براي شبكه سحر رقم زده است.
در كارنامه برنامهسازان سحر اسامي توليدات درخشاني در طول اين سالها ديده ميشود كه سينماييهاي راه بهشت، ناسپاس، صبح روز هفتم، پاريس تا پاريس، راه نجات، شكار روباه، سريالهاي قابهاي خالي، برگههاي سفيد، مسافر پردردسر و مستندهاي ايران، دياري براي تمام فصول و... از جمله آنها به شمار ميرود و آثار نمايشي اين شبكه در جشنوارههاي مختلف ايراني و خارجي، جوايز مختلفي را به خود اختصاص داده است.
شبكه جهاني العالم
شبكه بينالمللي العالم به عنوان دومين شبكه برونمرزي و نخستين شبكه خبري غير فارسيزبان ايران، در فوريه 2003 ميلادي همزمان با تجاوز نيروهاي آمريكايي و انگليسي به كشور عراق فعاليت خبري خود را به زبان عربي و با شعار سرعت، صحت و دقت آغاز كرد و اطلاعرساني سريع و شفاف از رويدادها و تحولات سياسي جهان و منطقه را با رويكردي متفاوت از آنچه در شبكههاي رقيب اين شبكه نظير الجزيره، العربيه و... قابل مشاهده بود، در پيش گرفت.
جريان تهيه و پخش خبر در شبكه العالم براساس سيستمهاي خبري روز دنيا در جريان است و مهمترين شاخصه آن بازده بالاي حجم توليد و پردازش خبري در مقايسه با حجم امكانات و نيروي انساني است.
برخورداري از يك اتاق خبر(News Room) پيشرفته و ديجيتال، 50 خبرنگار در بيش از 40 نقطه جهان، چهار دفتر رسمي (تهران، بيروت، بغداد و دمشق) و چند دفتر غيررسمي فرآيند تهيه، ترجمه، پردازش، ويرايش و در نهايت پخش اخبار سراسر جهان را در كوتاهترين زمان براي اين شبكه امكانپذير كرده است.
اين شبكه روزانه در 36 بخش كوتاه و مشروح خبري همراه با تحليل و گزارش، رويدادهاي مهم بينالمللي را در اسرع وقت به اطلاع بينندگان خود ميرساند و ماموريت آن اطلاعرساني در قالب يك شبكه خبري 24 ساعته است.
شبكه جهاني الكوثر
ماجراي الكوثر از عيد غدير سال 84 آغاز شد. سيماي عربي سحر كه هنوز هم ميان خيلي از عربزبانان عراق و... مشهور است، به دليل محدوديتهايي كه سحر با آنها مواجه شد، از بدنه اين شبكه جدا و با توسعه و سازماندهي جدي سریعا در قامت يك شبكه تمامعيار براي عربزبانان ظاهر شد.
پيش از مرداد 1389، الكوثر 5/20 ساعت روي آنتن بود و از اين زمان تاكنون به صورت 24 ساعته براي مخاطبان مسلمان عربزبانش در دنيا به پخش برنامه ميپردازد.
شبكه الكوثر به عنوان شبكهاي حامل و نمايشدهنده معارف اهل بيت (ع)، ترويج صحيح معارف قرآن و عترت را با تكيه بر اصول اتحاد امت اسلامي در دستور كار خود دارد و در اين خصوص با ارائه برنامههاي متنوع در موضوعات مذهبي، فرهنگي، سياسي، اقتصادي و اجتماعي اسلام ناب محمدي(ص) را به مخاطبان خود معرفي ميكند و ضمن توليد و پخش برنامههايي با ساختارهاي گوناگون و در موضوعات مختلف با برخورداري از بخشهاي مختلف خبري، تازهترين رويدادهاي جهان را هم منعكس ميكند.
اين شبكه ايراني، نخستين شبكه شيعي در جهان عرب است و رتبه پنجم رسانههاي عربي طبق نظرسنجي در عراق و لبنان با كسب رضايت 88 درصدي مخاطبان را دارد و از طرف ديگر رتبه پنجم را در شبكههاي مورد علاقه در عراق از آن خود كرده است.
سومين شبكه تلويزيوني برونمرزي، مخاطبان خود را در مناطق خاورميانه، اروپا، شمال آفريقا و آمريكاي شمالي زير پوشش دارد.
گروههاي برنامهساز الكوثر گروههاي معارف، اجتماعي، سياسي، كودك و فيلم و سريال است و سريالهاي جابربن حيان، خاك و عشق، گريه نكن سرزمين من و سينماييهاي تولدي ديگر، موش، روياهايت را به خاطر بسپار، هيام، هولوكاست، فرار از كوفه و زخم زيتون در ميان توليدات نمايشي الكوثر به چشم ميخورد.
شبكه هيسپان تيوي
شبكه تلويزيوني بينالمللي هيسپان تيوي، اولين كانال 24 ساعته اسپانياييزبان متعلق به معاونت برونمرزي صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران است كه در سي و يكم ژانويه 2012 پخش خود را به طور رسمي آغاز كرد.
اين شبكه پيشتر كار خود را با راهاندازي وبسايت در تاريخ پنجم نوامبر 2010 و پخش ماهوارهاي در اروپا و آمريكاي جنوبي در 21 دسامبر 2011 آغاز كرده بود.
هيسپان تيوي اولين شبكه تلويزيوني اسپانياييزبان در خاورميانه است كه با هدف ايجاد پل دوستي و درك متقابل ميان ايران و كشورهاي آمريكاي لاتين و همچنين براي بازتاب واقعيت به مردم سراسر دنيا و صدور ارزشهاي واقعي انساني راهاندازي شد.
اين شبكه جهت شكستن انحصار خبرگزاريهاي غربي و توسعه اصول مشترك بر پايه دوستي، برادري، برابري، همبستگي و عدالت آغاز به كار كرده است.
براي نيل به اهداف مذكور، شبكه هيسپان تيوي برنامههاي مختلفي را از قبيل گزارشهاي خبري كه سعي در پوشش دقيق و بيطرفانه از وقايع جهان و خاورميانه دارد و همچنين گزارشهاي به روز و روشنگرانه را جهت برطرفسازي نياز ذهنهاي كاوشگر و محتواهايي كه از سوي بيشتر رسانههاي ديگر ناديده گرفته ميشود، تهيه و توليد ميكند.
هيسپان تيوي همچنين با پخش فيلم و سريالهاي ايراني، فرهنگ صحيح ايران و خاورميانه را به مردم آمريكاي لاتين بازتاب ميدهد. توليد فيلمهاي مستند و برنامههاي فرهنگي و سياسي متنوع با كيفيت بالا از ديگر اهداف اين شبكه به شمار ميرود.
شبكه هيسپان تيوي اولين شبكه ماهوارهاي ايراني است كه به صورت HD در حال پخش است و با اينكه تنها زمان اندكي از آغاز به كار اين شبكه نميگذرد، تقاضاي فراواني در كشورهاي اسپانياييزبان براي دريافت و تماشاي آن ايجاد شده و از همين رو شبكه در تلويزيون كابلي بسياري از كشورهاي آمريكاي لاتين حضور يافته است و پيشبيني ميشود تا پايان سال 2012 ميلادي، شبكه هيسپان تيوي در همه كشورهاي هدف حضور پررنگي داشته باشد.
اين شبكه براي جمعيت 800 ميليوني اسپانيولي زبان در اقصي نقاط جهان برنامههاي تلويزيوني پخش ميكند.(جام جم - ضميمه قاب كوچك)
