سوغات استان های ایران

سوغات استان آذربایجان شرقی :

نقره کوبی
نوع جنس این تسبیح ها از نوعی هسته میوه (آویگادو) است که در زبان عامیانه به آن کشکول گفته میشود و از آفریقا وارد میشود. نقره بکار رفته نیز کاملا خالص میباشد که با انجام سوراخکاری، نقره های مورد نظر جایگذاری شده و سپس پرداخت زده میشوند. علاوه بر هسته میوه آویگادو، از چوب یسر، عناب، آبنوس و صندلوس در ساخت تسبیح استفاده میشود.
چاپ کلاقه ای
چاپ باتیک یا کلاقه ای با استفاده از رنگهای گیاهی، بازیک، کرومی، اسیدی، خمی و راکتیو روی پارچه های ابریشم طبیعی، مصنوعی و نخی انجام میشود. در حال حاضر تولیدات باتیک به کشور های آلمان، آمریکا، آذربایجان، ترکیه و ترکمنستان صادر میشود.
زیور آلات سنتی
زیورآلات سنتی علاوه بر طلا، از جنس نقره و طلای عیار پائین نیز ساخته میشوند. بطور کلی نحوه ساخت زیورآلات سنتی در هفت مرحله و توسط افراد مختلفی انجام میگیرد تا یک اثر زیبا و باارزش شکل گیرد. این مراحل عبارتند از :
۱- طراحی
۲- ماکت سازی
۳- اجرا
۴ – مینا کاری
۵- مرصع کاری
۶- تمیزکاری(پرداخت)
۷- سرهم سازی قطعات
سفالگری
در این شیوه کلیه مراحل ساخت سفال به شیوه کاملا سنتی انجام میشود و عمدتا شامل ظروف کاربردی همچون بشقاب، کاسه، فنجان، نعلبکی، پارچ آب، قوری، قنددان و…. میشود. پوشش این نوع سفال با دو نوع لعاب ترانسپارانت بی رنگ و ترانسپارانت فیروزه ای انجام میگیرد که آوازه این نوع سفالها با لعاب فیروزه ای به فراتر از مرزهای کشورمان نیز رسیده است. همچنین عده ای از هنرمندان این استان با ایجاد تزئیناتی بر روی سفال خاک سفید، با استفاده از تکنیکهای نقاشی، برجسته کاری، کنده کاری و مشبک کاری زیبایی دو چندانی به این آثار میبخشند.
نقره سازی
نقره سازی و هنرهای وابسته به آن در شهر تبریز با کیفیت ممتاز و توسط هنرمندان بسیاری جریان دارد. دواتگری، ملیله کاری، حکاکی، قلمزنی و سیاه قلم از جمله رشته های فعال وابسته به هنر صنعت نقره سازی در این استان میباشد. زیورآلات، ظروف کاربردی و تزئینی، آئینه و شمعدان، قاب عکس و…… از جمله آثار تولیدی نقره میباشند.
ورنی بافی
ورنی یکی از زیراندازهای سنتی منطقه آذربایجان میباشد که در منطقه اهر و ارسباران به صورت وسیعی توسط زنان عشایر بافته میشود. مشخصات فنی ورنی به شرح زیر میباشد:
دار ورنی در دو نوع فلزی و چوبی ساخته میشود که بصورت عمودی چله کشی شده و از جنس نخ، پشم و ابریشم میباشد. زمینه معمولا از جنس پشم تازه، تمام ابریشم و یا پشم کهنه (تهیه شده از مصالح جاجیم های مستعمل) می باشد. نقوش بافته شده به صورت ذهنی می باشد اما امروزه نقشه های جدیدی آماده و بافته می شود. رنگرزی الیاف ورنی به هر دو شیوه شیمیایی و گیاهی انجام میگیرد.
ساز سنتی
قارمان از سازهای بادی کلاویه ای می باشد که از صدها سال پیش در کشور روسیه ساخته می شود و از حدود ۱۰ سال قبل نیز، ساخت آن در ایران متداول شده است. در ساخت اتاق (بدنه) قارمان عمدتاً از چوب افرا، چوب کاج و… استفاده می شود. برای زیبایی ظاهر آن اشکال زیبایی از جنس صدف و به صورت معرق با پوشش پلی استر ایجاد می شود.
نگارگری
نگارگری، نقاشی سنتی با پیشینه ای کهن می باشد که حالت روایی دارد و از دیدگاه عرفانی و فلسفی و بیان وقایع تاریخی بهره می برد. ترسیم جزئیات و حقیقت نهایی از ویژگیهای هنر نگارگری می باشد.دانش و هنر تراش سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی در گذشته فقط در انحصار چند کشور بوده اما خوشبختانه در سالیان اخیر هنرمندان ایرانی، به خوبی گام در عرصه این هنر نهاده و آثار زیبا و ارزشمندی را خلق نموده اند.

تراش سنگ
فرایند تولید این هنرصنعت به این ترتیب است که ابتدا، راف (مواد خام) انتخاب و نوعی طرح بر روی آن توسط یک شخص کاملاً آشنا به فن تراش و با کمک رایانه دارای پردازشگر سه بعدی، بعد از عکسبرداری از راف مورد نظر، بهترین نوع و مدل و طرح تراش با کمترین ریزش انتخاب می شود، سپس راف بر روی داپ که به میله فلزی یا چوبی یا پلاستیکی غیرقابل انعطاف با قطر و اندازه های مختلف است توسط موم مخصوص که ۹۰% آن گیاهی می باشد و یا چسب مخصوص متصل می شود. سپس طرح مورد نظر بر روی آن راف اجرا می گردد.
سوزن دوزی
شهرستان ممقان در ۴۲ کیلومتری جنوب غربی تبریز واقع شده و هنر سوزن دوزی به صورت بومی سالیان متمادی است که در آن جریان دارد و عمدتاً توسط زنان و دختران منطقه انجام می گیرد. عرق چین، رومیزی، زیرلیوانی، کوسن، جلیقه و… از جمله تولیدات سوزن دوزی این منطقه می باشد. ویژگی خاص این نوع سوزن دوزی استفاده از طرحهای بسیار متنوع سنتی و هندسی و همچنین بکارگیری رنگهای شاد و درخشان همچون زرد، سبز، آبی فیروزه ای، نارنجی، بنفش، صورتی و… است که بواسطه جنس براق نخها (ابریشم مصنوعی)، درخشش دوچندانی به سوزن دوزی می بخشد.
معرق چوب
مصالح مورد نیاز آن عمدتاً شامل چوبهای رنگی، صدف، خاتم، عاج، استخوان و …. می باشد . ویژگی الحاقی بودن این هنر باعث شده تا بتوان آن را به روی زیرساختهای متنوعی اجرا نمود. امروزه اغلب برای اجرای تابلوهای معرق از شیوه زمینه رزین استفاده می نمایند ولی گاهی هم برای اجرای تابلوهای مرغوب تر، شیوه زمینه چوب به کارگرفته می شود. گرچه تابلوهای ساخته شده به شیوه زمینه چوب ارزش فنی و هنری بالایی دارند ولی تابلوهای اجرا شده به شیوه زمینه رزین به دلیل تضاد رنگی خاصی که دارند از جلوه بیشتری برخوردارند و البته به لحاظ راحتی ساخت نسبت به تابلو زمینه چوب مشابه، قیمت پایین تری دارند.
گره چینی چوب
گره چینی چوب از جمله هنرهای زیبا و قدیمی کشورمان است که اجرای آن نیازمند وقت و مهارت زیادی می باشد. نوعی از گره چینی، گره چینی شیشه دار میباشد که کاربرد عمده آن در اروسی و درب و پنجره خانه های قدیمی می باشد و چوب و شیشه های مخصوص رنگی اصلی ترین اجراء تشکیل دهنده این نوع گره چینی می باشد.

منبت چوب
از آنجا که عموما بخش تزیینی منبت به صورت پیرایشی و غیرالحاقی است، بنابراین دارای دوام زیادی نیز هست و در صورتی که بر اثر عوامل آسیب زای خارجی صدمه نبیند به اندازه عمر چوبی که منبت بر روی آن اجرا شده دوام دارد.
گلیم بافی
در گذشته بافت گلیم بیشتر مصرف خانگی داشته و به ندرت برای فروش تولید می شد و ابعاد آن نیز بسته به دلخواه بافنده صورت می گرفته ولی ابعاد گلیم های این استان از نظر بافت و نقوش متنوع بوده و هر منطقه بافت و نقوش مخصوص به خود را دارا بوده است. در حال حاضر بافت گلیم در شهرستانهای میانه، هشترود، و بخش خراجوی مراغه جریان دارد.

 

سوغات استان آذربایجان غربی :
    
    سوغات این استان عبارتند از: صنایع چوبی، انواع قالی و بافته‌های دستی شامل گلیم، دستکش، شال گردن، کلاه و …، عرقیات از جمله عرق بیدمشک، بادرنجبو، عرق نعناع، گلاب، انواع نقل، گردو و بیدمشک، حلوای گردو و حلوای هویج، انواع محصولات باغی و کشاورزی شامل انگور، سیب درختی، عسل، لبنیات، کشمش و … .

سوغات استان اردبیل:

سرشیر، کره، حلوای سیاه، آبنبات، شیرینیهای محلی و تخمه آفتابگردان، عسل خالص سبلان، عصاره شهدآمیز گلهای  رنگارنگ و عطرآگین طبیعت سرسبز سبلان مشهورترین سوغات منطقه می‌باشد. حلوای سیاه استان به صورت معجونی از جوانه گندم و کره طبیعی نشاط بخش و مقوی است.

سوغات استان البرز :

گليم‌، منبت‌، مصنوعات چرمي، سفال‌، مجسمه، سوزن‌دوزي، سازهاي سنتي، آهنگري هنري، شيشه دمي و منسوجات سنگی از سوغات البرز می باشد .

 

سوغات استان اصفهان :

گز اصفهان
یکی از معروفترین سوغات اصفهان گز می‌باشد مواد اولیه این شیرینی مطبوع و مشهور که گز انگبین باشد، در اطراف این شهر به عمل می‌آید.
گز انگبین ریشه گیاهی به نام بته یا درخت گز است. ارتفاع این درخت کوهستانی حداکثر به دو متر می‌رسد و بیشتر در مناطق خوش آب و هوای بختیاری و خوانسار در دامنه کوهها به عمل می‌آید.
در اواخر تابستان محصول این درخت آماده برداشت می‌شود و دانه‌های برّاق و زرد رنگی مثل دانه ارزن ازساقه‌های این درخت بیرون می‌زند. در این هنگام صاحبان درختان گز باید محصول را، قبل از اینکه ریزش بارانهای پاییزی شروع شود، برداشت کنند.
جهت برداشت محصول، پوست دباغی شده گوسفند را – که تمیز و سفید می‌باشد و به آن دباله می‌گویند – زیر درختچه پهن می‌کنند. سپس با چوب سر کجی که به همین منظور تهیه شده و آن را دگنک می‌نامند، به تنه درخت ضربه می‌زنند تا دانه‌های ارزن مانند، از بدنه درخت جدا شده و داخل دباله بریزد. این گزها ناخالص و با برگ و مواد دیگر مخلوط است که برای تمیزکردن آن از غربال آهنی که به همین منظور ساخته شده استفاده می‌شود و آن مواد ناخالص را غربال می‌کنند تا دانه‌های گز از سوراخهای غربال عبور کرده و مواد اضافی در غربال باقی بماند. در طول سال بالغ بر ده مرتبه این کار تکرار می‌شود که هر چه بیشتر تکرار شود، نوع محصول بعدی نامرغوب می‌گردد و محصول بار اول به صورت گل و از همه مرغوب‌تر است. مواد اضافی که در غربال باقی می‌ماند هم، مصارف مختلف دارد. از جمله آن مواد، گز علفی است که در پزشکی استفاده می‌شود. اما دانه‌های گز اصلی که در کیسه‌ها جمع‌آوری می‌شود بسیار گرانبها و ماده اصلی به شمار می‌آید. چنانچه قبل از برداشت محصول بارندگی بشود، از مرغوبیت گز خواهد کاست و اگر تعداد بارش بارانها زیاد باشد در آن سال، محصول قابل استفاده نمی‌باشد.
برای تهیه گز مرغوب نیمی از مواد مصرفی، دانه‌های گز گیاهی و نیمی دیگر شکر و مغز پسته و یا بادام و مواد دیگر استفاده می‌شود. گاهی هم بنا به سفارش متنفذین ماده‌ای به نام شیر خشت به گز اضافه می‌کردند و حتی به جای آب خالص در آن آب هندوانه می‌ریختند. این نوع گز سفارشی و مخصوص بوده که برای پادشاهان و رؤسای ممالک دیگر به عنوان سوغات فرستاده می‌شده و در بازار یافت نمی‌شد. اما گز بسیار مرغوب به علت کمبود و گرانی ماده اولیه، کمتر تهیه می شود. این روزها گزفروشیها برای پایین نگه داشتن قیمت، از ماده دیگری به نام بادکا که از سیب زمینی تهیه می‌شود، به جای گز گیاهی استفاده می‌کنند. اما این گز به هیچ وجه طعم و لطافت گز اصلی را ندارد. نوع دیگر گز که در جعبه‌های کوچک فلزی به فروش می‌رسد، گز انگشت پیچ است که در آن از مغز پسته و بادام استفاده نمی‌کنند تا سالخوردگان به راحتی آن را تناول نمایند.
هنر قلمزنی
پرویز بهنام باستان شناس ایرانی، قدمت برنزهایی را که نقوش زیبا بر روی آن نقش بسته و در حفاریهای باستان شناسی به دست آمده مربوط به اقوامی دانسته که قبل از هخامنشیان در ایران زندگی می‌کرده‌اند. او نوشته است که این اشیاء بیشتر در نواحی لرستان و کردستان یافت شده و محل کشف آنها را که اغلب از جنس سفال یا فلز منقش بوده، علاوه بر ناحیه لرستان، مربوط به دامنه‌های کوههای زاگرس دانسته و اضافه کرده است که در زمان فرمانروایی ایلامیها، اطراف کوههای زاگرس به نام ناحیه «آنزان» شناخته می‌شده که به چهار قسمت تقسیم شده بود.
حال با توجه به این سخن پرویز بهنام و همچنین اعتقاد هرتسفلد مستشرق آلمانی که گفته است ابتدا، نام اصفهان «آنزان» بوده و سپس به «گابیان» تبدیل یافته و از زمان هخامنشیان به بعد ابتدا به «گی» و سپس به «جی» تبدیل شده است؛ اگر این دو آنزان یکی باشد، سندی معتبر از قدمت هنر حکاکی و قلمزنی در اصفهان محسوب می‌شود که از دوران قبل از هخامنشیان، بدان می‌پرداخته‌اند و این سخن با یادآوری اینکه زردکوه بختیاری نیز جزو ارتفاعات شرقی جبال زاگرس یعنی همان «آنزان» (به گفتة پرویز بهنام) به حساب می‌آید؛ بیش از پیش به واقعیت نزدیک می‌شود.
و از دیگر سوغات شهر اصفهان می توان به :
خاتم
مینا
گچبری
گره چینی
قلمدان سازی
کاشیکاری
خوشنویسی
مسگری
منبت کاری
نقاشی
 نقاشی باستانی
معرق
صحافی
سفالگری
مینیاتور
قالی بافی
   اشاره نمود.

سوغات استان ایلام:

مهمترین سوغات محلی در استان ایلام که بیشتر حاصل نعمات خدادادی است عبارتند از :
 روغن حیوانی و کره محلی با طعم بسیار لذیذ
 عسل کوهی و ناب مناطق سورگه و شلم
 کشک، کنجدو گردو
 ترخینه، که با توجه به مواد به کار رفته در آن درمان بسیار خوبی برای سرما خوردگی است.
 سقز محلی (شیره درخت بنه) که به وفور در کوه ها ی استان وجود دارد.
 شیرینی پژی بر ساق، شیرینی کله کنجی، شیرینی کاک
 حلوائی بگل (ترکیبی از پودر کشک و خرما)
 کله کنجی، گمکه، جاجیم، نمد، سیاه چادر

سوغات استان بوشهر :

خرما، حلوای مسقطی، ارده، حلوا راشی، حلوای سنگک، خارک پخته، انواع ماهی و میگو، عروسک ها و کالاهایی تزئینی صدفی و انواع حصیرها و سبد های بافته شده از برگ درخت نخل از سوغاتی های استان بوشهر می باشد.

سوغات استان تهران :

سبزی های کوهی و دوغ دماوند، سوهان شهر ری، انگور و کشمش شهریار.

سوغات استان چهار محال و بختیاری :

گز بلداجی دارای انواع گوناگون است که بر اساس میزان مغز پسته و مغز بادام و ماده گیاهی مورد مصرف و شکل ظاهری آن به ۳ دسته تقسیم بندی می شوند.
بر اساس میزان مغز پسته یا بادام به چهار دسته ممتاز، مخصوص، سفارشی و معمولی تقسیم می شود.
تقسیم بندی بر اساس ماده گیاهی که در این گز به کار رفته نیز شامل گز انگبینی، گز زعفرانی و سایر اسانس ها و در تقسیم بندی دیگر بر اساس شکل ظاهری شامل گز آردی با قطعه بزرگ، گز آردی با قطعه کوچک، گز لقمه و گز شکلاتی است.
جاجیم، گلیم، قالی ( بی بی باف)، گیوه، نمد، چوخا ( چوغا یا چغا)، خورجین، سیاه چادر، خور، پلاس، کمچه دان، جل از دیگر سوغات این استان می باشد.

سوغات استان خراسان رضوی :

عطریات
دکان های عطر فروشی در همه ی خیابان های اطراف حرم پراکنده اند. اما بیشتر آنان در بزرگترین بازار منطقه موسوم به بازار رضا متمرکزند.
عمده عطرها فله هستند و بنا به خواست مشتری در شیشه هایی با اندازه های گوناگون به فروش می رسند. عطرهای شب بو، رز، گل محمدی، گل یخ گل های یاس از آن جمله اند، که در سالیان اخیر عطرهای خارجی نیز به آنها افزدوه شده است. نوعی عطر به خصوص نیز با قیمت بسیار ارزان بوسیله ی دست فروش ها بفروش می رسد که در افواه مردم مشهد به عطر «دم بست» مشهور شده است.    انواع نبات و نقل و شیرینی
یکی دیگر از سوغات های شهر مشهد انواع نبات ها، نقل ها و شیرینی هاست. نبات های پخته شده بر دو نوع کلی تقسیم می شوند نبات های کاسه و نبات های شاخه. در بعضی از این نبات ها برای خوش طعم و رنگ شدن از آب زعفران استفاده می کنند که به آن نبات زعفرانی می گویند. نقل ها نیز از گروه آبنبات ها به شمار می روند و در اندازه های گوناگون درست می شوند.
سجاده، جانماز، مهر، تسبیح
محیط روحانی حرم مطهر رضوی در دکان هایی نمود یافته است که در آن کالاهای مذهبی به فروش می رسد.
تسبیح یکی دیگر از کالاهایی ست که همواره طرفداران بسیاری داشته است.    
زعفران یا طلای سرخ
زعفران یکی از محصولات بسیار ارزشمند کشاورزی است که درآمد خالص سالیانه ی حاصل از آن زیاد و نیاز آن به آب کم است. استان خراسان رضوی با تولید حدود ۱۷۲ تن زعفران و سهم ۷۵/۵ درصدی از تولید این محصول، مقام اول را در کشور داراست.
خشکبار
از آن جا که بسیاری از شهرستان های خراسان رضوی دارای محصولات باغی فراوانند. کشاورزان، بخشی از این محصول را به شکل خشکبار به بازارهای مشهد عرضه می کنند. برگه هلو، زردآلو، سیب و انواع آلوهای خشک، قیسی، کشمش از جمله این خشکبارها به شمار می آیند.    
زرشک
زرشک یکی دیگر از محصولات ارزشمند کشاورزی خراسان رضوی است که همچون زعفران در نواحی جنوبی و کم آب این استان به ثمر می رسد.
ادویه جات
از سوغات خراسان رضوی می توان به بسته های ادویه ای اشاره کرد که در بسیاری از دکان های اطراف حرم به فروش می رسد. این بسته ها به ادویه ی هفت رنگ موسوم شده اند که شامل فلفل سیاه، قرمز، دارچین، زردچوبه، پودرسیر یا موسیر، سماق، گل پر و غیره می باشند.    
انگشتر و زیورآلات
در طبقه ی دوم بازار بزرگ رضا دکان های متعددی وجود دارد که صنعتگران بسیاری در آنها به کار ساخت انواع زیورآلات و انگشتر نقره سرگرمند.
پوستین دوزی شاندیز و قوچان
در فاصله ۳۶ کیلومتری مشهد، در شهر ییلاقی شاندیز و در شهر قوچان، استادکاران حاذق پوستین دوز به کار مشغولند و کالای خود را در دکان های فروش صنایع چرم و پوست متعددی که در شهر وجود دارد بفروش می رسانند.

سوغات استان خراسان شمالی :

سوغات این استان شامل؛ آبنبات، شکر پنیر، سفره کردی، لباس های محلی، قالی، گلیم، چارق پشتی و قالیچه های مرغوب ترکمنی، قره قوروت، کشک و انگور رازقی( کلاداری) در بجنورد قالیچه و خرسگ، جاجیم، نمد، پوستین، خشکبار و سیب بهاره در شیروان، چادر شب روئین، سیب روئین، حوله دستی در اسفراین، کلاه کرکی جاجرمی در جاجرم، جل و زیور آلات اسب اصیل ترکمن و هلوی درکش در مانه و سملقان و کشمش و آجیل در فاروج دیده می شود.

سوغات استان خراسان جنوبی :

به دلیل شرایط مناسب آب و هوایی جنوب خراسان، نود و پنج درصد زعفران ایران و شصت درصد زعفران جهان در این منطقه تولید می‌شود. علاوه بر زعفران، زرشک، آلو بخارا، عناب، سنجد، بادام کوهی، گردو، کشک سیاه، کشک زرد، کشک زیره‌ای، قره قروت، برگه هلو و قالی در نقشها ، طرحها و رنگهای متنوع از سوغات بیرجند می باشند .

سوغات استان خوزستان :

خرما، ادویه هفت رنگ، لیف خرما، عبا، حصیر، گبه، فرش، گلیم، سجاده بافی، جاجیم، نمد، خراطی، حصیر بافی، حلوا ارده، حلوا شکری، حلوا کنجدی، شیر ارده، انواع کلوچه سنتی.

سوغات استان زنجان 

مرسوم ترین سوغاتی زنجان چاقو و چاروق (نوعی کفش) است.

کارد یا چاقو شیئی تیز است که برای بریدن بکار می‌رود. رایج‌ترین طرح برای یک کارد به شکل یک تیغه تیز فلزی است که به‌وسیله یک زبانه به یک دسته پیوسته شده‌است. از کاردها از دوران نوسنگی تاکنون چونان ابزار یا جنگ افزار بهره گیری شده‌است. از کاردهای نخستین ابزارهای دیگری مانند ساطور، خنجر و شمشیر مشتق شده‌اند. کاردها یا چاقوهای گوناگونی وجود دارند که برای کارکردهای گوناگون بکار میروند مانند:

چاقوی میوه خوری، غذاخوری، حکاکی، گل کنی، دالبر زنی، توپی کن، ضامن‌دار و جز اینها.

ابزاری که برای تیز کردن لبه چاقو بکار می‌رود، چاقوتیزکن نام دارد.

استان زنجان از مراکز برجسته چاقوسازی در ایران هستند.

چاروق از صنايع دستي زنجان است و عبارت از پاپوش و پاي افزار است كه از قديم الايام مورد استفاده بوده و باشاكال مختلف و تهيه و ساخته مي شده و قسمت اعظم ساختمان آن درقديم از چرم بوده است. در فرهنگ معين تحت عنوان چاروق چنين نوشته شده است« چارق { تركي = چارغ = چاروق} كفش چرمي كه بندها بساق پا پيچيده مي شود. پا تا به ، پاليك.». دراصطلاح محلي تركي زنجان چاروق را ( چارخ) تلفظ ميكنند. چاروقي كه مورد نظر ماست و هم اكنون درزنجان بصورت يك صنعت دستي ظريف ساخته و عرضه ميشود با چاروقي كه در ادبيات ما از آن نام برده‌اند( چارقت دوزم كنم شانه سرت « مولوي» ) يا در قديم مورد استفاده بود، بكلي مغاير دارد و كاربرد آن نيز متفاوت است. اين چارق از صنايع هنري، دستي و تزئيني به شمار ميرود.اين چاروق ظريف فرم وشكل خاصي دارد و با مواد اوليه ويژه‌اي كه صرفا براي راه رفتن روي قالي و اطاقهاي مفروش ساخته مي شود كه سابقاً پشت بسته و بدون پاشنه بود. ولي چند سالي است كه بصورت نعلين و پانه دار ساخته مي شود و فقط كف آن از چرم و رويه آن برنگهاي مختلف از نخهاي ابريشمي و سيم گلابتون بافته و تزئين مي شود. استاد آزاد علي محمدي در زنجان در مورد سابقه چاروق دوزي ميگويد: چاروق دوزي از خيلي قديم متداول بود و كشاورزان خودشان آن را از چرم خام درست ميكردند ولي بعدها چرم پخته بكار گرفته شد، ولي بصورت امروزي شايد كمتر از صد سال است كه توليد ميشود. قبل از همه در زنجان استاد كاري بود بنام جعفر كه در اين زمينه كار ميكرد. بعد از او شخصي بنام رضا اين كار را دنبال كرد و سپس آقاي اصغر خطيبي كه استاد من بود در اين زمينه فعاليت داشت كه تا ۶ سال پيش (از اين مصاحبه) تنها كارگاه چاروق دوزي زنجان را اداره ميكرد و من تنها شاگرد اين كارگاه بودم كه از ۱۸ سالگي با ايشان همكاري ميكردم و بعدها شاگرد ديگري نيز وارد كارگاه شد پس از ۷ سال شاگردي و كار با استاد رموز كار را آموختم و خود كارگاهي مستقل داير كردم. ما قبلاً چاروق‌ها را بصورت پت بسته و بدون پاشنه درست ميكرديم و امروزه بصورت دمپائي و پاشنه بلند تهيه ميكنيم مگر اينكه كسي سفارش داده، ‌بخواهد بصورت سابق برايش بدوزيم. در حال حاضر استقبال از چاروق افزايش يافته و براي خريد آن قبلاً بايد به سازنده سفارش داده شود.

سوغات استان بوشهر خرما می باشد