سفیداب یا روشور، نوعی لایه بردار طبیعی پوست بدن بر پایه چربی حیوانی است که به طور سنّتی در ایران و به شکل قرص های سفیدرنگ گِرد تولید و عرضه شده و در هنگام استحمام به کار گرفته می‌شود.

این فراورده با مالیده شدن بر سطح پوست به جمع آوری و زدودن سلول های مرده کمک می‌کند و باعث پاکیزگی و روشن دیده شدن رنگ پوست می‌شود. استفاده از این فرآورده یا چیزی مشابه آن، مختص به ایران نبوده و در فرهنگ سایر ملل نیز سابقه استفاده از پاک کننده غیر شیمیایی دیده می‌شود.

ساختار سنتی این محصول چیزی بیش از ترکیب گل سفید و نخاع برخی جانوران نیست و این عامل یعنی دارا بودن روغن آن هم از نوع حیوانی (دارای درصد چربی بیشتر) خود، گاه نقطه قوّت آن و گاه نقطه ضعف و موجب مردود دانستن استفاده از این فرآورده شمارده می‌شود.

کاربرد سنّتی

استفاده این فرآورده منحصر به هنگام استحمام نیست بلکه در گذشته، به همراه سرخاب، سرمه، حنا، وسمه، زرک و غالیه یکی از ستون‌های هفت گانه بَزَک (آرایش سنّتی زنانه در ایران) بوده ‌است و به سبب همین همراهی همیشگی، اصطلاح سرخاب سفیداب به فرهنگ عامّه پارسی وارد شد که اشاره به ادوات و لوازم آرایش زنانه دارد و سرخاب سفیداب کردن، به معنای آرایش کردن بانوان به کار می‌رود.

تولید صنعتی

امروزه بر پایه سفیداب، شامپوهایی تولید و در بازار ایران به فروش می‌رسند اما خود این فراورده تا به امروز به همان شیوه سنتی تولید و عرضه شده‌ است و هیچ گونه پیشرفتی چه به لحاظ فرمولی و چه از نظر کیفیت عرضه و بسته بندی نداشته و از جمله فراورده‌های صنعتی بسیار ابتدایی و تا حدودی در دست فراموشی می‌باشد.

 معصومه ویک کارشناس ایرانی پوست و زیبایی در سالیان اخیر در پی یک سلسله بررسی‌های آزمایشگاهی و دستکاری در ترکیب و نیز نوآوری در بسته بندی و بازاریابی، موفّق به تولید و عرضه فراورده‌ای بر پایه سفیداب سنتی ایرانی، با نام تجاریِ BOA در بازار لوازم آرایشی و بهداشتی آمریکا شده‌است.

موارد منفی

در کنار دیدگاه‌های مثبت در مورد خواص این فراورده سنتی (بخشیدن لطافت و شفافیت به پوست به واسطه زدودن سلول‌های مرده سطح آن) و توصیه به استفاده از آن به شیوه‌های گوناگون و به جای ماسک‌ها و لایه بردارهای شیمیایی این اظهار نظر نیز عنوان شده ‌است که سفیداب و استفاده از آن نه تنها فایده‌ای در بر ندارد بلکه می‌تواند موجب انتقال بیماری تب مالت شود و بر این اساس استفاده از سفیداب را عملی غیر علمی توصیف کرده و از انجام آن به ویژه به شکل مرسوم در ایران (به وسیله کیسه‌های خشک و ضخیم حمام) مخصوصاً برای کودکان و نوجوانان و باز به طور ویژه در مورد پوست صورت، منع می‌نماید.

سفیداب قلع

سپیداب اَرزیر یا سفیداب ارزیز یا سپیداب قلع، از رنگ‌های غیرشفاف و حاجب ماوراء است و به جای رنگ سفید به کار می‌رود. این سپیداب در بسیاری از منابع به اشتباه با سپیداب شیخ (نام دیگر سپیداب سرب) یکی انگاشته شده‌است.

در کتاب بیان الصناعات، در مورد ساخت «سفیداب ارزیز» آمده: بستاند یک وقیه ارزیز و بگدازدش و مثقالی سرمه سوده با وی بیامیزد و چندان رهاش کند که مرده شود. پس بیرونش آرد و به آب نمک وی را بساید و زان پس بجویدش یعنی آب بر وی ریزد و زمانی رهایش کند. چون آب صافی شود آب را بر وی همی ریزد، باری چند همچنین کند تا شسته گردد و چون خشک شود، بستاند از وی چندان که خواهد و همچند وی ژیوه با وی بیامی‌زد و هر دو را به هم نیک بساید. پس شیشه را به گل حکمت محکم بینداید و آن داروی سوده در وی کند و سه شبانروز بر آتش نرم بریانش کند، پس از آن بیرونش آورد و به آب نمک وی را بسایدتا سپید و پاکیزه گردد چون خشک شود.