عرفان قرآنی

محمدجواد رودگر متولد 1342، دارای تحصیلات حوزوی و دانشگاهی و نیز دکترای عرفان اسلامی است. ایشان عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه­ی اسلامی، و  رتبه­ی دانشیاری دارد.  از وی تاکنون بیش از 27 اثر علمی بصورت کتاب و نیز ده­ها مقاله­ علمی – پژوهشی، علمی – ترویجی و علمی – تخصصی در مجلات معتبر علمی چاپ و نشر یافته است. از جمله کتابهای منتشره عبارتند از: فیلسوف فطرت، صحیفه عرفان (در دوازده دفتر)، سیر و سلوک (ترجمه و شرح رساله الولایه میرزا احمد آشتیانی)، سیر و سلوک در قرآن، همگرایی عقل و عشق در نهضت حسینی، آفتاب احیاگران، سپیده و سعادت، عرفان عاشورایی و . . .

نگارنده در مقدمه­­ی کتاب عرفان را چنین تعریف می­کند:

عرفان جوشیده از درون انسان و جاذبه­های فطری و کشمکش و کوشش­های باطنی است که پایگاه اصلی و قرارگاه محوری آن فطرت توحیدی و سرشت الهی انسان است و عارف کسی است که به فطرت عشق و عشق فطری لبیک گفته و با جان خود عهد و پیمان بسته تا او را به جانان برساند .

این کتاب 4 فصل دارد.

عرفان در قرآن، مبادی و مبانی سیر و سلوک در قرآن، منزلت قلب در معرفت شناسی عرفانی و معنویت گرایی در قرآن چهار عناوین اصلی هستند که نگارنده در این کتاب به بررسی آنها پرداخته است.

رودگر در بخش عرفان در قرآن بحث خود را با طرح این سؤال آغاز می­کند که آیا عرفان، در قرآن آموزه­ها و گزاره­های وحیانی دارد یا نه؟ به بیان دیگر، عرفان اسلامی، اسلامی است یا به تدریج اسلامی شده است؟ و بعد در پاسخ به این سؤالات می­گوید: هرچه عارفان در حوزه­های عرفان نظری و عملی گفتند، عین اسلام است و هیچ تضاد، تعارض و خبط و خطایی در نسبت عرفان با اسلامی وجود ندارد؛ و اسلام به عرفان تحدید شد و به تعبیر امروزی، تحویل گرایانه و فروکاهشانه اسلام را محدود به عرفان کردند و ابعاد و ساحت­های دیگر اسلام را ندیدند و همه­ی آیات قرآن و احادیث را با تفسیر و تأویل به بعد عرفانی و باطن گرایی، محدود و منحصر ساختند . . .

در بخش دوم نویسنده هشت عامل؛ ضرورت خودشناسی، عقلانیت و اعتدال در سیر و سلوک قرآنی، شریعت گرایی در سیر و سلوک قرآنی، انسان و شدن، عبودیت گرایی، ولایت محوری، سلوک زندگی ساز و داشتن شرایط سیر و سلوک را جز مبادی و مبانی سیر و سلوک در قرآن می­داند.

وی ضرورت خودشناسی و خودسازی را یک امر عقلانی و برهانی می­داند و معتقد است تا انسان به چیستی و کیستی خویش راه نیابد و نسبت و رابطه­اش را با عالم وجود و مبدأ عالم ادراک و اشراق ننماید نمی­تواند در جاذبه کمال لقاءالله قرار گیرد. رودگر همچنین در ادامه یکی از مبادی مهم سلوک قرآنی را عقل پذیر بودن و دارای ویژگی عقلانیت و خردگرایی می­داند که در پرتو وحی مبنای صیرورت و سلوک الی الله می­یابد و می­گوید که عقل خود دارای مراتب و درجاتی است که در مراحل مختلف تعالی می­یابد و . . .

در بخش سوم نگارنده به جایگاه قلب در معرفت شناسی می­پردازد و می­گوید: معرفت عرفانی نوعی شناخت و آگاهی است که از قلب سرچشمه گرفته و قلب قرارگاه مرکزی و منبع اصلی آن خواهد بود که ابزار معرفت عرفانی نیز تزکیه­ی نفس و تصفیه­ی روح است و با مکانیسم سیر و سلوک عملی تحقق پذیر است، لذا معرفتی ذوقی، علمی باطنی و آگاهی مبتنی بر کشف و شهود است که قلب محل و مرکز آن خواهد بود.

نویسنده در ادامه­ی بحث به عناوینی همچون؛ قلب و مراحل معرفت عرفانی، مکانیزم معرفت عرفانی، عوامل و موانع معرفت عرفانی، منزلت قلب در عرفان و اقسام و ویژگی­ها و کارکردهای معرفتی آن می­پردازد و در پایان چنین نتیجه گیری می­کند که: قلب محور معرفت عرفانی و قرارگاه مرکزی حقایق معرفتی در عرفان است، قلب است که جایگاه تجربه­های معنوی – معرفتی و منزلگاه کشف و شهود است، لذا در عرفان قلب دارای ساحت­های ظاهری – باطنی و ملکی – ملکوتی است و صاحب دو گوش و چشم است که به دنیا و آخرت و شهادت و غیبت می­نگرد . . .

بخش آخر به معنویت گرایی در قرآن اختصاص دارد و مؤلف به مبانی معنویت در قرآن، مؤلفه­های معنویت گرایی و کارکردهای آن پرداخته است و سخن خود را این چنین به پایان می­برد: معنویت در قرآن بر اصول فطرت، غیب، روح الهی و شریعت قرار گرفته و از عقلانیت، معرفت و عبودیت تغذیه می­کند. معنویتی که قرآن نشان می­دهد دارای محدوده­ی وسیع و قلمرو جامع و کامل است و سرچشمه­ی زندگی سعادتمند و ریشه­ی فرهنگ و تمدن الهی – انسانی است و معنا دهنده به همه­ی ابعاد عبادی – اجتماعی و حیات فردی و جمعی است . . .

انتشارات امیرکبیر این کتاب را در 114 صفحه با قیمت 1650 تومان منتشر کرده است.

انتهای پیام/و