ميتوان ادعا كرد آسيبهاي پوستي و بيماريهاي عفوني نظير عفونتهاي گوش، چشم، بيني، بيماريهاي جنسي و تنفسي در كنار ناراحتيهاي رودهاي مانند اسهال از جمله مهمترين خطراتي است كه هنگام استفاده از استخرهاي آلوده متوجه شناگران ميشود. البته بسياري از مديران استخرها و همچنين مسئولان بهداشتي كلر موجود در آب استخر را گواه و دليلي براي ادعاي سلامت بهداشتي اين مكانها ميشمارند و به مردم اين اطمينان خاطر را ميدهند كه بدون هيچ دغدغهاي شنا و استخر را به عنوان مفيدترين ورزش و تفريح خود انتخاب كنند.
اين در حالي است كه دكتر طاهره افتخاري متخصص زنان و زايمان درباره مضرات استفاده از كلر ضدعفونيكننده آب استخرها هشدار ميدهد: كلر موجود در آب استخرها ميتواند موجب تحريك پوست و افزايش احتمال عفونت واژن در افرادي كه از استخر استفاده ميكنند، شود و همچنين استفاده زياد از كلر در استخرها نيز ميتواند اثرات مخربي روي پوست افراد بويژه زنان داشته باشد.
كلر، ضدعفونيكننده عفونتزا
به گفته بسياري از كارشناسان سلامت، ميزان كلر موجود در آب استخر براي پوست و مو زيانآور است. افرادي كه به طور مرتب به استخر ميروند، به دليل اين كه موي سر و پوست آنها به طور مداوم در تماس با كلر است، لايه خارجي مو و پوست آنها صدمه ديده و رطوبت طبيعي پوست و مو نيز از بين ميرود در نتيجه خشكي مو و پوست را به همراه ميآورد.
به همين دليل است كه امروزه، ميزان رعايت بهداشت فردي و عمومي، كنترل دماي آب استخرها، كيفيت آب مصرفي، ميزان و نحوه رعايت استاندارد استفاده از كلر ضدعفونيكننده آب استخرها، خطرات كلر مصرفي در آب و سطح نظارت مسئولان و كارشناسان وزارت بهداشت از استخرها از جمله دغدغهها و نگرانيهايي است كه ذهن بسياري از طرفداران استخر و مردم را به خود مشغول كرده است.
جايي براي انتقال بيماريهاي عفوني
بر همين اساس دكتر حميد عمادي متخصص بيماريهاي عفوني و استاد دانشگاه، در خصوص بيماريهاي شايع عفوني ناشي از استخرهاي غيربهداشتي هشدار ميدهد و در اين باره به «جامجم» ميگويد: عفونتهاي تنفسي، گوش درد، عفونتهاي گوش خارجي، سرما خوردگي به دليل دوشهاي آب سرد و عفونتهاي مخاط چشم ناشي از آب استخر كه گاهي مواقع به كوري و نابينايي فرد منجر ميشود، از جمله بيماريها و عفونتهايي است كه در نتيجه رعايت نكردن اصول و موارد بهداشتي استخرها بروز پيدا ميكند.
به گفته وي استخرها زمينهساز انواع مختلفي از عفونتهاي قارچي و پوستي نظير تبخال هستند و با توجه به اينكه بسياري از استخرها بخصوص استخر بانوان سرپوشيده و از نور آفتاب بيبهره است و رطوبت زيادي در اين مكانها وجود دارد، اين رطوبتها ميتواند موجب ايجاد انواع عفونتهاي قارچي شود.
عمادي ادامه ميدهد: شايعترين اين نوع عفونتها، عفونتهاي پوستي، تبخال و قارچهايي است كه ميتواند تمامي بدن، ناخن، انگشتان دست و پا، ناحيه كشالهران، ناحيه دهان و دستگاه تناسلي افراد را درگير كند و در نهايت كچلي مو را نيز به همراه آورد به طوري كه برخي از اين عفونتها مسري و قابل سرايت به ديگران است.
استخر، هپاتيت و ايدز ندارد
اين متخصص عفوني در پاسخ به اين سوال كه آيا عفونتهايي نظير ايدز و هپاتيت ميتواند از طريق آب استخر انتقل يابد، ميافزايد: برخلاف تصور عموم مردم برخي عفونتها نظير ايدز و هپاتيت از طريق آب استخر انتقال نمييابد و ميتوان گفت انتقال اين نوع بيماريها در استخرها حتي استخرهاي مشترك بين خانمها و آقايان بسيار بندرت اتفاق ميافتد.
ورود ممنوع براي...
به گفته عمادي، رعايت بهداشت فردي و عمومي مهمترين راه پيشگيري از بروز انواع بيماريهاي عفوني در استخر است كه با رعايت اين موارد نظير عدم استفاده از وسايل حمام، دمپايي، مايوي مشترك به عنوان مهم ترين عامل انتقال بيماريهاي تناسلي بخصوص در زنان، حوله مشترك، نشستن كنار استخر، خالي كردن مثانه قبل از ورود به استخر و دوش گرفتن قبل و بعد از وارد شدن به استخر، ميتوان از بروز انواع عفونتهاي ناشي از استخر جلوگيري كرد.
نكته: براساس گزارش كارشناسان، مديراني كه موارد بهداشتي در استخر را رعايت نكنند و به توصیههای وزارت بهداشت بیتوجه باشند ، به مراجع قضايي ارجاع داده خواهند شد
اما اينكه سهم وزارت بهداشت به عنوان مسئول و متولي تامين و حفظ سلامت مردم در جهت نظارت، بازرسي و كنترل بر بهداشت و سلامت استخرها تا چه اندازه است و آيا اين نظارتها توسط اين وزارتخانه به صورت منظم انجام ميگيرد از جمله سوالاتی است كه بسياري از مردم و كارشناسان با آن مواجه هستند.
مهندس سيدرضا غلامي معاون فني بهداشت محيط مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت، مساله بهداشت استخرها را به چند مقوله بهداشت و سلامت آب، بهداشت محيط تجهيزات و محل استخرها، بهداشت فردي و رعايت نكات بهداشت مراجعان تقسيم ميكند و ميگويد: در مقوله بهداشت و سلامت آب، آب موجود در استخر بايد روشن، شفاف و به دور از هر نوع تيرگي باشد و براي اين منظور و از بين رفتن آلودگيهاي ثانويه در آب بايد از كلر به ميزان استاندارد يعني يك تا سه ميليگرم در هرليتر به آب اضافه كرد.
به گفته اين مسئول در وزارت بهداشت، جهت شفافيت، از بين رفتن باكتريهاي موجود در آب و در نهايت سلامت استخر، بايد آب اين مكانها مدام از يك ورودي و خروجي در حال گردش باشد به طوري كه كارشناسان بهداشتي در بازديد خود از آب استخر نمونهبرداري ميكروبي انجام ميدهند و استخرهايي كه اين موارد را رعايت نميكنند قادر به ادامه فعاليت نخواهند بود.
قبل از ورود به استخرها، استفاده از حوضچههاي ضدعفونيكننده براي تمامي افراد ضروري است. بهگفته غلامي تمامي محيطهاي استخرها بايد تميز و قابل شستوشو باشد و با توجه به اينكه آب اين حوضچهها بايد با 20 تا 50 ميليگرم در ليتر ضدعفوني شده باشند استفاده از اين حوضچهها قبل از ورود به استخر در تامين بهداشت استخرها بسيار قابل توجه است.
استخر زنان آلودهتر از استخر مردان
به گفته معاون فني بهداشت محيط مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت احتمال آلودگيهاي ثانويه در استخر زنان بيشتر از مردان است. در اين خصوص بهتر است زنان دقت بيشتري در رعايت بهداشت فردي داشته باشند و به طوري كه هيچ خانمي با آرايش وارد استخر نشود و درحد امكان فردي كه از استخر استفاده ميكند بايد مطمئن باشد كه بيماري خاصي ندارد و قبل از ورود و بعد از خروج از استخر دوش بگيرد.
وي ميگويد: اين ادعا كه شيوع انواع بيماريهاي پوستي در استخرهاي مشترك بين خانمها و آقايان بيشتر است هيچ مبناي درستي ندارد و در صورت رعايت بهداشت فردي و عمومي، تمامي استخرها از انتقال بيماريها مبرا هستند.
به گفته مهندس غلامي، نظارت و كنترل بر بهداشت استخرها در فصول گرم سال توسط اين وزارتخانه، تشديد ميشود به طوري كه با توجه به شروع تابستان و افزايش استفاده مردم از استخرهاي عمومي، دستورالعملي از وزارت بهداشت، مبني بر تشديد بازرسيها به معاونتهاي بهداشتي دانشگاههاي علوم پزشكي كشور ابلاغ شده است و براساس آن صاحبان اين مراكز موظف به رعايت اين دستورالعمل هستند.
بازرسي از استخر، هر 15 روز يكبار
بالاي 40 درصد از مديران استخرها كارشناساني براي نظارت بر بهداشت استخرها به صورت تماموقت يا پارهوقت به خدمت ميگيرند. به گفته مهندس غلامي در كنار اين نظارتها، وزارت بهداشت نيز كارشناساني به اين منظور استخدام كرده كه اينها بسته به فصول مختلف نظارتهايشان را به صورت متناوب انجام ميدهند، بهطوري كه در فصول گرم، اين نظارتها هر 15 روز يكبار و در فصول ديگر هرماه يكبار صورت ميگيرد. به طوري كه منابع مالي وزارتخانه اين امكان را به ما نميدهد نظارتهاي خود را به صورت روزانه انجام دهيم.
وي ميافزايد: كارشناسان بهداشت محيط در بازديد از اين استخرها مواردي مانند بهداشت آب حوضچه و استخر، وضعيت فيزيكي ساختمان استخر، تجهيزات موجود در فضاي استخر و كلرسنجي را مورد بررسي قرار ميدهند.
مديران استخرهاي آلوده دادگاهي ميشوند
به گفته اين مقام مسئول در وزارت بهداشت، براساس نظارتهاي وزارت بهداشت حدود 70 درصد استخرها موارد و نكات بهداشتي را تقريبا رعايت ميكنند و استخرهايي كه صددرصد موارد بهداشتي را رعايت ميكنند، كمتر از 20 درصد است و براساس گزارش كارشناسان، مديراني كه موارد بهداشتي در استخر را رعايت نكنند، به مراجع قضايي ارجاع داده خواهند شد.
نظارت بر استخرهاي شهرستانها مداوم تر و بيشتر از شهرهايي نظير تهران صورت ميگيرد. به گفته غلامي، نظارت و بازرسيهاي كارشناسان وزارت بهداشت در استخرهاي شهرستانها به دليل حجم محدود فعاليت و استقبال محدود مردم، بسيار بيشتر از استخر شهرهاي بزرگي نظير تهران صورت ميگيرد.
اين مقام مسئول در وزارت بهداشت ضمن تاكيد بر لزوم رعايت بهداشت فردي توسط شناگران در استفاده از استخر توصيه ميكند: لازم است افرادي كه وارد استخر ميشوند از حوضچه كلر كه مقدار كلر آن بسيار بالاست حتما عبور كنند، در صورت وجود كدورت (تيرگي) آب وارد استخر نشوند، زيرا در صورت كدورت آب، اضافه كردن مواد گندزدا، تاثيري بر كنترل آلودگي آب استخر ندارد و با توجه به شيوع انواع عفونتهاي دستگاه ادراري در بانوان، خانمها قبل از ورود به استخر حتما آرايش خود را پاك كنند.
طاهره مرادي
