در نمايشگاه قرآن صورت گرفت؛
تبيين مفهوم زيبايی از نگاه قرآن كريم
گروه اجتماعی: مسئول دفتر نشستهای(مدرسه اسلامی هنر قم) با اشاره به آيات 31 و 32 سوره اعراف به تبيين مفهوم زيبايی از نگاه قران كريم پرداخت.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) مهدی بهرامی مسئول دفتر نشستها و همايشهای موسسه آموزش عالی هنر و انديشه اسلامی(مدرسه اسلامی هنر قم) عصر امروز 10 مردادماه در نشست «زينت در قرآن» كه در بخش دانشگاهی نمايشگاه قران كريم برگزار شد، با بيان اين مطلب كه زيبايی يكی از ابعاد وجود انسان است كه نمیتوان آن را از زندگی بشر حذف كرد، گفت: قرآن كريم نيز چنين نگاهی به مقوله زيبايی و هنر ندارد و در مقامهای زيادی به تبيين مسائلی در باب زيبايی و زينت از منظر خود پرداخته است.
وی افزود: يكی از اين موارد استفاده از ريشه كلمه «زَیْن» است، مشتقات اين كلمه حدود 47 مرتبه در قرآن به صورتهای مختلفی مثل «زُیِّن، زَیَّن، الزينه، زينه و ...» آمده است كه در هر كدام معنای خاصی از زيبايی و زينت را مدنظر دارد.
بهرامی عنوان كرد: آيه 31 و 32 سوره اعراف يكی از مواردی است كه خداوند به تبيين زيبايی پرداخته است، خداوند در اين آيات میفرمايد:«یَابَنىِ ءَادَمَ خُذُواْ زِينَتَكمُْ عِندَ كلُِّ مَسْجِدٍ وَ كُلُواْ وَ اشرَْبُواْ وَ لَا تُسرِْفُواْ إِنَّهُ لَا يحُِبُّ الْمُسرِْفِينَ(31) قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتىِ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَ الطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِىَ لِلَّذِينَ ءَامَنُواْ فىِ الْحَیَوةِ الدُّنْیَا خَالِصَةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ كَذَالِكَ نُفَصِّلُ الاَْیَاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ».
مسئول دفتر نشستها و همايشهای موسسه آموزش عالی هنر و انديشه اسلامی در بيان معنای آيات افزود: اى فرزندان آدم! به هنگام عبادت لباسهاى شايسته به خود برگيريد و نيز بخوريد و بياشاميد، ولى اسراف نكنيد كه خداوند اسرافكاران را دوست نمىدارد. بگو: «چه كسى جامههایى را كه خدا براى بندگانش پديد آورده و روزيهاى پاكيزه را حرام كرده است؟» بگو: «اين چيزها در زندگى دنيا براى كسانى است كه ايمان آوردند و در روز قيامت نيز خاص آنهاست.» اين چنين آيات را براى دانايان بيان مىكنيم.
وی در تشريح اين آيات اظهار كرد: اگر چه اين آيه در مذمت اعرابی كه با بدنی برهنه طواف میكردند نازل شده است، اما ظهور معنايی آن منحصر به اين شان نزول نيست و معنايی بسيار عامتر در اين آيه وجود دارد كه با تحليل و بررسی كلمات مهم اين آيه همچون زينت و مسجد میتوان اين معنای عام را استخراج كرد.
مسئول دفتر نشستها و همايشهای موسسه آموزش عالی هنر و انديشه اسلامی با ذكر اين نكته كه زينت در كلام عرب به معنای نيكويی، زيبايی و خوش است، گفت: البته زيبايی و نيكويی كه در هر مقام مناسب با آن مقام ترجمه میشود.
بهرامی افزود: كتاب الغت لسانالعرب «زين» را مقابل شين قرار داده شده و «شَیْن» مخالف و متضاد زين بيان شده است و مثال آن برای اين معنا «وجهی زَیْنٌ و وجهك شَیْنٌ أَراد أَنه صبيح الوجه و أَن الآخر قبيحه» است كه در اين كلام «زين» به معنای كسی است كه صاحب صورت نيكو و زيباست و در مقابل «شين» به معنای كسی كه صورتی زشت دارد.
وی با اشاره به مفهوم كلمه مسجد اظهار كرد: در كتب تفاسير مسجد را به معنای عام آن يعنی محل سجدهگاه معنا كردهاند، كلمه مسجد اشاره به هر نوع عبادتی دارد كه در اين صورت میتوان معنای اوليه و ظاهری آيه 31 سوره اعراف را اين گونه تفسير كرد كه خداوند دستور داده است كه انسان هر زمانی كه میخواهد او را عبادت كند و به عبادت او مشغول شود، خود را زيبا كند.
وی با اشاره به تفسيری در مورد آيه 31 سوره اعراف گفت: روايت شده است كه امام حسن(ع) هر زمان كه به نماز میايستاد، بهترين لباسهايش را میپوشيد و به خود عطر میزد و زمانی كه از ايشان علت اين كار را پرسيدند، فرمود «ان اللَّه جميل يحب الجمال، فاتجمل لربى و هو يقول خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ»، خداوند زيبا است و زيبایى را دوست دارد و به همين جهت، من لباس زيبا براى راز و نياز با پروردگارم مىپوشم و هم او دستور داده است كه زينت خود را به هنگام رفتن به مسجد برگيريد.
اين كارشناس فلسفه هنر در خصوص علت اينكه خداوند دوست دارد، بندگان هنگامی كه به پيشگاه او میآيند زيبا باشند، گفت: به اين دليل است كه خداوند نفس اين عمل را دوست دارد و اصلا زيبايی يكی از مواهبی است كه او به بندگان خود از خود عطا كرده است و چون خود در خلقت جهان از زيبايیهای خيرهكننده استفاده كرده است به بندگانش امر به اخذ زيبايی و زينت میكند.
وی در تشريح مفهوم آيه 32 سوره اعراف گفت: خدواند در اين آيه با نوعی استفهام انكاری و با لحن تندترى به پاسخ آنها كه گمان میبرند، تحريم زينت از دستورات خداوند است، میفرمايد «قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتىِ أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَ الطَّیِّبَاتِ مِنَ الرِّزْق» (پيامبر بگو چه كسی زينتهايی كه خداوند برای بندگان خود آفريده است را حرام كرده است.)
مسئول دفتر نشستها و همايشهای موسسه آموزش عالی هنر و انديشه اسلامی عنوان كرد: در اين آيه خداوند به آفرينش يكی از ابعاد وجودی انسان يعنی زيبايی اشاره كرده است و زينت را به خدواند اضافه میكند، اضافه زينت به خداوند نشاندهنده اين است كه زيبايی از آن خداوند و او عين زينت و زيبايی است و تمام زيبايیها و زينتها را در خود جا داده است، لذا حس زيبايیشناسی و زينت كه يكی از ابعاد وجودی انسان است، از موهبات الهی است كه در درون انسان قرار داده است.
وی در توضيح بيشتر مفهوم اين آيه شريفه عنوان كرد: خداى سبحان در اين آيه شريفه زينتهایى را سراغ مىدهد كه براى بندگانش ايجاد كرده و آنها را فطرتا به وجود آن زينتها و به استعمال و استفاده از آنها ملهم كرده و مشخص است كه فطرت الهام نمىكند مگر به چيزهایى كه وجود و بقاى انسان منوط و محتاج به آن است. در وضوح اين امر همين بس كه هيچ دليلى بر مباح بودن چيزى بهتر از احتياج به آن نيست، زيرا احتياج به حسب وجود و طبيعت خاص انسانى خود دليل است بر اينكه خداى تعالى انسان را طورى آفريده كه به آن چيز محتاج باشد و به عبارت ديگر با تعبيه قوا و ادوات انسان رابطهاى بين او و بين آن چيزها برقرار كرده كه به ناچار در صدد تحصيل آنها بر مىآيد.
