البته نبايد از ياد ببريم كه انسان هميشه در طول زمان در حال سفر است؛ نشان و آثارش را هم ميتوان در خطوط سيماي خويش نظاره كنيد و اين سفر درسهاي زيادي به ما ميآموزد، اما درنورديدن مكان نيز خود حكايت ديگري دارد، همين كه كولهات را ميبندي آن هم سبك و در حد نياز، خود رهايي از چيزهاي زائد و دستوپاگير است. رهانيدن خويشتن از همه آن چيزي است كه سخت ما را در زندگي روزمره دربند كرده است و... خود شما ادامه اين حكايت را بنويسيد!
حالا فارغ از اينها به شما يك سفر بسيار خوشمزه پيشنهاد ميدهيم، سفري كه هر زمان يادش افتاديد نمك آن را حسابي در دهانتان مزه كنيد. نام اين روستا «ليقوان» است؛ حدستان كاملا درست بود اينجا خاستگاه پنير ليقوان است. پس قصه سفر خود را با طعم خوشمزه پنير شروع ميكنيم.
نام ليقوان در كجاي سرزمين سرمست ترانه و شور قرار گرفته است؟ آذربايجان شرقي. براي رفتن به آن جا لازم است كه از دروازه تهران ـ تبريز خارج شويد و چيزي بيش از 30 كيلومتر از سمت جنوب تبريز مسافت طي كنيد. در اين مسير شما از دو روستاي بسيار زيبا و با طراوت «هروي» و «بيروق»، عبور ميكنيد كه هر كدام از دور دست نماي يك تابلوي خوش آب و رنگ نقاشي را دارد كه در قاب چشمانتان جاي ميگيرد. باور كنيد هر كدام از اين روستاها خود وسوسهاي هستند براي ماندن و ديدن، اما قرار و ميعادگاه ما ليقوان است پس با خيالي شاعرانه پيش ميرويم.
ليقوان تنها نام يك روستا يا برند يك كالا نيست؛ ليقوان بخشي از فرهنگ و تمدن ايران است كه تاريخي تابناك پشت سر خود نهان دارد. چنان كه گفته و نوشتهاند اين روستا يكي از كهنترين آباديهاي آذربايجان شرقي است كه قدمت آثار مكشوفه آن به دوران پس از ميلاد و اوايل اسلام بازميگردد. لهجه آنها نيز جاي پژوهشهاي زبان شناختي بسيار دارد. البته اين را هم اضافه كنم كه نام ليقوان چند بار تغيير يافته است. آن گونه كه نقل شده، ابتدا نام روستا «لوان» بوده و پس از تغيير به ليقوان تبديل شده است. اين روستا آب و هواي سرد زمستاني و تابستانهايي خوش آبوهوا و معتدل دارد.
نام رودخانه اين روستا مهران است كه از كوههاي جنوبي ليقوان آرامآرام سرازير و همگام نيز دل اهالي شاد ميشود و باغاتشان سيراب. اين رودخانه، ماهي هم دارد، آن هم از نوع قزلآلا. اگر شما بتوانيد و شانس بياوريد ماهيكباب خوشمزهاي خواهيد خورد. لطفا به فكر بردن تور و قلاب ماهيگيري نباشيد! رود بيوقفه همچون ذهن سيال ما پيش ميرود تا شايد راهي به سمت دريا بيابد و ذهن ما اما به ناكجاآباد ميل رفتن دارد!
كنار همين رودخانه آبهاي گوارايي از دل زمين ميجوشد كه به دليل شرايط اقليمي يكي از بهترين و غنيترين آبهاي معدني اين سرزمين است.
حالا پاي همين رودخانه چند كوه استوار و باصلابت در ذهن خويش مجسم كنيد، اين همان رشته كوههاي سهند است كه نامش ميان كوههاي ايرانزمين نگين سبزي است. درست اينجا ميتوان به سبزينه گياه گوش داد و آن را فهميد. گياهاني دارد با خواص زياد؛ پونه، بابونه، قارچ و... كه به فصلش ميتوان از آنها بهره برد. اما كرم كوه به همين جا ختم نميشود؛ آب گرمش يكي از معروفترين و بهترينهاست. اين آب از زير زمين ميخروشد و با تغييرهايي كه به وسيله بقاياي آتشفشان در آن اتفاق ميافتد خاصيت آن را دوچندان ميكند. اين آب گرم در فاصله ده كيلومتري ليقوان از جانب جنوب قرار گرفته است.
دوباره پنير
مردمان صبور و خوشذوق ليقوان در دامن طبيعت، درخت كاشته و دام پرورش دادهاند چنان كه محصولاتشان شهره آفاق شد. به دليل اين كه دامداري در آنجا رونق خوبي دارد محصولات لبني باكيفيتي نيز توليد ميشود كه پنير آن سرآمد همه محصولات است. كافي است بدانيد كه در اين منطقه حدود 15 كارخانه پنيرسازي فعال است و در سال صدها تن پنير از شير خالص گوسفندان محلي به سراسر كشور صادر ميكند. در چند سال اخير جشنوارهاي به نام «پنير ليقوان» در اينجا برگزار ميشود كه قدرداني كوچكي است از اهالي. پنير ليقوان در مزه نظير ندارد. مردمانش هم البته در مهرباني و مهمان نوازي بيمثالند با اين همه و با وجود اين كه ليقوان علاوه بر محصولاتش، توانمندي تبديل شدن به يك منطقه نمونه گردشگري را دارد.
سامان عابري
