در حوزه داخلی ساختار قبیله ای و خواست آنها برای داشتن قدرت بیشتر و عدم بلوغ سیاسی در جامعه چالشی مهم برای آینده این کشور است. روند تحولات ماه های اخیر نشان می دهد که لیبی نتوانسته است به انسجام درونی پس از قیام دست یابد و هر لحظه احتمال تجزیه و یا جنگ داخلی در آن وجود دارد.
سرانجام پس از ماه ها انتخابات پارلمانی لیبی برگزار شد. اولین انتخابات پس از سرنگونی قذافی برای انتخاب 200 نماینده پارلمان با حضور 8/2 میلیون واجد شرایط و بیش از 4 هزار کاندیدا در حالی برگزار شد که بسیاری تأکید دارند پس از برگزاری انتخابات در تونس و مصر، انتخابات مذکور می تواند آغاز تحولاتی مهم در لیبی و شمال آفریقا باشد.
در حوزه میدانی این انتخابات با توجه به حضور قابل توجه اسلامگرایان در روند انتخابات پس از پیروزی اسلامگرایان در مراکش، تونس و مصر نشان داد اسلامگرایی در شمال آفریقا به امری نهادینه مبدل شده و گفتمانی خاص بر اساس موازین اسلامی در این منطقه در حال شکل گیری است. با توجه به اینکه بیش از 50درصد جمعیت آفریقا را مسلمانان تشکیل می دهند، این روند می تواند در سایر کشورهای این قاره نیز گسترش یابد؛ امری که هراس غرب را به همراه داشته و با هر ترفندی به دنبال مقابله با آن هستند.
نمود عینی این امر را در تحرکات در قبال مصر می توان مشاهده کرد که پس از پیروزی اسلامگرایان در انتخابات ریاست جمهوری، شورای نظامی به نیابت از غرب انحلال پارلمان را اعلام داشت تا از قدرت اسلامگرایان کاسته شود. در بعد داخلی لیبی نیز این انتخابات دارای اهمیت بسیاری است.اولین انتخابات پس از سرنگونی قذافی در حالی برگزار شد که فضای داخلی لیبی با چالش های بسیاری مواجه است.
نبود دولت منسجم و نیز قوانین اجرایی موجب شده تا همچنان برخی از قوانین دوران قذافی در کشور اجرا شود؛ قوانینی که تناسب چندانی با خواسته های مردمی ندارد. مجریان این طرح ها نیز بعضاً از بازماندگان دوران قذافی هستند که به مانعی بر سر راه مطالبات مردمی مبدل شده اند.نبود انسجام سیاسی در کشور به تشدید درگیری های قومی و برخی تجزیه طلبی ها منجر شده که می رود تا کشور را به چندین کشور تقسیم کند.
|
اولین انتخابات پس از سرنگونی قذافی در حالی برگزار شد که فضای داخلی لیبی با چالش های بسیاری مواجه است. نبود دولت منسجم و نیز قوانین اجرایی موجب شده تا همچنان برخی از قوانین دوران قذافی در کشور اجرا شود؛ قوانینی که تناسب چندانی با خواسته های مردمی ندارد. مجریان این طرح ها نیز بعضاً از بازماندگان دوران قذافی هستند که به مانعی بر سر راه مطالبات مردمی مبدل شده اند.نبود انسجام سیاسی در کشور به تشدید درگیری های قومی و برخی تجزیه طلبی ها منجر شده که می رود تا کشور را به چندین کشور تقسیم کند. |
خواسته های قبایلی، فعالیت مسلحانه حامیان قذافی، گروه های القاعده و برخی جریان های وابسته به کشورهای خارجی فضایی از ناامنی را بر کشور حاکم ساخته اند. تشکیل پارلمان گامی مهم برای مقابله با این روند است که بر اساس وحدت ملی در قالب پارلمان و نیز تشکیل دولت سراسری می تواند زمینه سازی برای پایان دادن به این چالش ها و رسیدن به ثبات و امنیت فراگیر باشد.با تمام این تفاسیر تشکیل پارلمان و آینده لیبی با چالش های بسیاری نیز مواجه است.
در حوزه داخلی ساختار قبیله ای و خواست آنها برای داشتن قدرت بیشتر و عدم بلوغ سیاسی در جامعه چالشی مهم برای آینده این کشور است. روند تحولات ماه های اخیر نشان می دهد که لیبی نتوانسته است به انسجام درونی پس از قیام دست یابد و هر لحظه احتمال تجزیه و یا جنگ داخلی در آن وجود دارد.
نکته اساسی در چالش های آینده لیبی آنکه ساختار سیاسی و اقتصادی در دوران قذافی به گونه ای چیده شده که جامعه چندان نقشی در آن ندارد و صرفاً طیفی خاص امور را در دست داشته اند. این امر موجب شده تا در فرایند جدید سیاسی نفوذ جریان های بازمانده از دوران قذافی گسترده تر شود.در کنار عوامل داخلی نقش بازیگران خارجی در لیبی امری قابل توجه است.
کشورهای غربی در کنار برخی کشورهای عربی و نیز ترکیه و صهیونیست ها به شدت از فرآیند سیاسی لیبی در هراس هستند. ملت لیبی نشان داده که به دنبال اجرای شریعت اسلامی در کشور است و پذیرنده دولتی مغایر با این ساختار نیست، چنانکه مواضع اردوغان نخست وزیر ترکیه در سفر به لیبی که خواستار رویکرد مردم به نظامی مانند ترکیه شده بود با اعتراض گسترده مردم لیبی همراه شد.
اسلام خواهی مردم لیبی مسلماً با اهداف سلطه طلبانه غرب همخوانی ندارد، به ویژه اینکه از یک سو کشورهایی مانند تونس و مصر و دولت های اسلامگرای آنها در رأس قدرت قرار گرفته اند و از سوی دیگر این کشور می تواند الگویی برای سایر کشورهای آفریقایی باشد. بر این اساس اصلی ترین چالش فراروی ساختار آینده لیبی تحرکات کشورهای غربی است. این اقدامات در زمان برگزاری انتخابات در ابعاد مختلفی صورت گرفته است.
ایجاد بحران های امنیتی، درگیری ها و اختلافات قبیله ای، بی اعتمادسازی مردم برای عدم حضور در انتخابات، ایجاد هراس میان مردم مبنی بر اینکه در صورت پیروزی اسلامگرایان اقدامات نظامیان مصر برای انحلال پارلمان از سوی برخی جریان های نظارتی در لیبی تکرار خواهد شد، تهدیدات رسانه ای در باب پیامدهای منفی پیروزی اسلامگرایان و ایجاد جنگ داخلی و... از جمله این اقدامات بوده است.
بسیاری فتنه انگیزی های غرب را دلیل عدم برتری مطلق اسلامگرایان در این انتخابات عنوان کرده اند. با توجه به اینکه غرب برای سلطه بر منابع لیبی طرح های متعددی دارد این تحرکات پس از انتخابات نیز ادامه خواهد داشت و این سناریو مطرح است که غرب شکست دولت برآمده از نظر مردم را اجرایی سازد تا دولتی همسو و دست نشانده را ایجاد کند.
با توجه به آنچه ذکر شد هر چند که برگزاری انتخابات پارلمانی نقطه عطفی برای لیبی پس از سرنگونی قذافی در جهت رسیدن به ثبات و امنیت پایدار است؛ اما همچنان برخی چالش های داخلی و مداخلات خارجی پیش روی این کشور قرار دارد که عدم مقابله با آنها روندی نامطلوب را پیش روی لیبی قرار خواهد داد؛ به ویژه اینکه برخی کشورها به شدت طرح سلطه بر لیبی را پیگیری می کنند و در این راه حتی تجزیه این کشور را در دستور کار دارند. مسلماً غرب پذیرنده تکرار سرنوشت مصر و تونس در لیبی نخواهد بود و با هر حربه ای به دنبال تشکیل پارلمان و دولتی غربگرا خواهد بود هر چند که در ظاهر ادعای اهدای دموکراسی به مردم لیبی را سر می دهد.
قاسم غفورى
منبع:بصیرت
