وي در گفتوگو با جام جم در برابر پرسشهاي صريح در زمينه آسيبهاي تجارت ايران با چين قرار گرفت و در مقام پاسخ به آن، نقصان برنامهريزي استراتژيك در ايران و نبود ديدگاه يكسان و مشترك در ميان مديران اقتصاد كشور براي رفتار اقتصادي با چين را علتالعلل بروز اين آسيبها دانست.
عسكراولادي معتقد است چين با مزيتهايي كه دارد يك فرصت بزرگ براي اقتصاد ايران محسوب ميشود، به شرطي كه از آن صحيح استفاده كنيم.
چين هماكنون يكي از مهمترين شركاي استراتژيك اقتصادي ايران است. با اين حال به نظر ميرسد تجارت با اين كشور آسيبهايي را متوجه اقتصاد ايران ـ بويژه بخش توليد ـ كرده است. در اينباره چه ميگوييد؟
چين تقريبا دومين اقتصاد بزرگ جهان است كه اكنون براي رقم زدن معادلات سياسي و بينالمللي با آمريكا رقابت ميكند. در واقع اين كشور اتحاديه اروپا را تقريبا پشت سر گذاشته و رقيب آمريكا شده است. اقتصاد چين بسيار بزرگ شده و با زيرساختهاي جذاب و متنوعي كه فراهم آورده، مقرراتي كه اصلاح كرده و ايجاد شرايط سهل و آسان براي توليد و صادرات، ميزبان تقريبا تمام نشانههاي ريز و درشت اقتصاد جهان شده است.
روشن است ايران به عنوان يكي از مهمترين كشورهاي خاورميانه به عنوان هدف سياسي ـ اقتصادي اين كشور قرار گيرد. از سوي ديگر شرايط در كشور ما نيز به گونهاي است كه ميخواهيم با چين ارتباط گستردهاي داشته باشيم و منافعمان از جهات مختلف از جمله در موضوع تحريمها مشترك است.
با اين حال به نظر ميرسد ورود چين به اقتصاد ايران از حد گذشته و اين كشور در حال تسخير بازارهاي ايران و كنار زدن توليدكنندگان ايراني است. يعني نوعي دامپينگ به كمك اين كشور آمده و محصولات ايراني را در بسياري زمينهها از دور رقابت خارج كرده است.
من همه اينها را قبول دارم، اما كرم از خود درخت است. صريح ميگويم چه كسي پاي محصولات چيني را به بازار ايران باز كرده است؟ چه كسي سنگ قبر و سير، شلنگ آب و ساير كالاهاي ريز و درشت چيني را وارد بازار ايران كرده است؟ چه كسي محصولات خطوط توليد را براي كمتر تمام شدن قيمت به چين سفارش ميدهد؟ روشن است كه برخي از خودمان با انگيزه كمتر تمام شدن قيمت دست به اين گونه اقدامات ميزنيم. اگر شما محصولات چيني را به وفور در همه جا ميبينيد و اگر برخي از اين محصولات بيكيفيت و آنقدر ارزان است كه توليدكننده ايراني توان رقابت با آن را ندارد، به دنبال يافتن علتهاي آن در خودمان باشيد نه چينيها. چين يك بازار بزرگ توليدي و صادراتي است. هرچه را به او سفارش بدهيد، با هر كيفيت و قيمتي بلافاصله ميسازد و ميفرستد.
چرا تجار ما روبه سفارش به چيني ها آوردهاند؟
به مشكلات بخش توليدمان نگاه كنيد. توليدكنندگان و صادركنندگان با دهها چالش مواجهند كه همه ميدانند چيست و زياد وارد ماهيت آن نميشوم. قيمت تمام شده در ايران بالاست و زمان تحويلدهي نيز طولاني است. محصولات تنوع ندارد و توليدكننده امكان كشش مالي براي رفع اين چالشها را در خود نميبيند. نه امكان هست و نه انگيزه. لذا يك تاجر براي اين كه مشكلات بخش توليد به وي و بازارش منتقل نشود رو به سفارشدهي به چين ميآورد كه ارزان و سريع و منعطف و بيحاشيه است.
اما همه اينها بايد باعث شود بازارمان را در اختيار محصولات بيكيفيت و بنجل چيني قرار دهيم؟
خير. دليل نميشود. اصلا دليل نميشود، اما بايد پرسيد مسوول سفارش و ورود اين كالاهاي بنجل كيست؟ چرا كساني بنجل سفارش ميدهند و چرا كساني اجازه ورود ميدهند. شما به توليدات چين نگاه كنيد. لوكسترين گوشيهاي موبايل اپل در چين توليد ميشود. بهترين برندهاي لباس خط توليدشان در چين است.
بوئينگ و ايرباس هم در چين فعاليت استراتژيك دارند. نه در ايران در همه جاي جهان هر چه را دست ميگذاريد يا چيني است يا ردپايي از چين در توليد آن يافت ميشود. پس اين طور نيست كه چين بيكار نشسته و براي ايران كالاي بنجل توليد كند. آن هم وجود دارد و صفر نيست، اما سهم قابل توجهي ندارد. سهم قابل توجه در اختيار سفارشدهندگان است كه ميروند كالاي بنجل و با كيفيت نازل سفارش ميدهند. سهم بعدي تقصير هم متوجه كساني است كه اجازه ورود به اين كالاها ميدهند و سرانجام مديراني كه براي ارتباط اقتصادي با چين برنامه استراتژيك و نقشه راه ندارند.
در اين باره چه بايد كرد؟
ما با يك واقعيت مواجهيم و آن اين است كه چين يكي از بزرگترين اقتصادهاي جهان است و اين امر ميتواند براي ايران در آن واحد هم فرصت و هم تهديد باشد. به عقيده من بايد يك نقشه راه براي رابطه اقتصادي با چين در همه ابعادش تدوين كنيم و تكليف همه از جمله واردكننده، تاجر، سفارشدهنده، توليدكننده و در نهايت بازارمان را مشخص كنيم، اما سوال ما اين است كه چه كسي بايد تكليف همه را در اين ميان مشخص كند و چرا تا به حال اين چنين نكرده است. اتاقهاي مشترك بازرگاني اتفاقا مسوول تسهيل رابطه تجاري كشورها هستند.
تدوين استانداردهاي كلان اقتصادي كار آنها نيست. ما براي وصل كردن وجود داريم... تمام اقتصادهاي دنيا براي رابطه خودشان با چين نقشه راه دارند به جز ايران.
