عسل

عسل یا انگبین یک غذای مفید است و ارزش دارویی بسیار دارد و از قرن ها پیش به عنوان مقوی ترین غذا شناخته شده و به عنوان درمان بعضی از بیماری ها در بین مردم بیشتر ملل کاربرد داشته است.
بقراط پدر پزشکی یونان در سال 2500 پیش از میلاد عقیده داشت هر دارویی که از غذا ساخته شود ممکن است جانشین دارو نیز باشد. عسل مورد توجه اغلب حکمای بزرگ بوده است مثلا ً ابوعلی سینا در کتاب قانون ده ها نسخه بر پایه ی موم و عسل به کاربرده است و اثر شفابخش عسل را در درمان بیماریها یادآور شده است.
شاید مردم مصر باستان نیز به این نکته پی برده بودنئ که برای تغذیه ی مردگان خود در جهان مرگ گوزه های انگبین درون هوم ها می گذاشتندکه همه آنها پس از گذشت 3000 سال سالم اند.
مهمترین ویژگی عسل ضد میکروبی بودن آن است. میکروب ها در انگبین از بین می روند و نابود می شوند.عسل را اگر به زخم بمالید چون حاوی آنزیم ضد عفونت و دارای آنتی بیوتیک طبیعی است باکتریها را از بین می برد و با مواد تقویت کننده ی خود سبب رشد سلولی و بهبودی زخم می شود.
ترکیبات عسل :
ترکیبات شیمیایی عسل متنوع و پیچیده است به طوری که 60 تا75 درصد وزن عسل را کربوهیدرات و بقیه آن راپروتئین، املاح معدنی، عناصر معطر، گرده ی گل، آنزیم ها و ویتامین ها و مقدار کمی آب 12 تا 16 درصد تشکیل می دهد.
مواد قندی :
عسل حاوی مواد قندی ساده، گلوکز و فروکتوز است فروکتوز از شیرین ترین قندهای طبیعی است که 7/1 برابر شیرین تر از شکر و 2 برابر شیرین تر از گلوکز است. علاوه بر این قندهای ساده، مقدار کمی قندها مرکب مانند مالتوز، لاکتوز و ساکارز دارد که این قندها توسط آنزیم انورتاز که مهمترین آنزیم عسل است و از غدد بزاقی زنبور ترشح می شود به قندهای ساده تبدیل می شود. فروکتوز عسل برای جذب شدن نیازی به انسولین ندارد. بنابراین مقدار متعادل عسل برای دیابتی ها نیز توصیه می شود.
عسل یک غذای بسیار پرانرژی است هر 100 گرم عسل حدود 330 کالری انرژی تولید می کند. گلوکز و فروکتوز بدون نیاز به تجزیه شدن حدود 7 دقیقه بعد از مصرف به سرعت در روده جذب خون می شود و انرژی آن سریع است بنابراین در مواقعی که شخص نیاز به تجدید سریع قوای از دست رفته مانند ورزش دارد مصرف شربت عسل مخلوط با آب لیموترش توصیه می شود.
ویتامین های عسل :
در عسل انواع ویتامین های گروه b مانند b6,b5,b2,b1 و اسید فولیک و ویتامین c موجود است که البته میزان و نسبت آنها به کیفیت نوع عسل بستگی دارد.
پروتئین عسل :
عسل حاوی 16 اسید آمینه است که از میان آنها پرولین بیشترین سهم را دارد. این اسید آمینه نقش مهمی در ساخت کلاژن در بافت های پیوندی و پوست بدن دارد.
آنزیم های عسل متعدد است مانند انورتاز، آلفا و بتا آمیلاز، گلوکز اکسیداز که عملکردهای مختلف به خصوص ضدباکتری دارند. این آنزیم ها به مرور زمان از بین می روند. مواد معدنی عسل 1 تا 2 درصد متغیر و عبارتند از کلسیم، فسفر،گوگرد، پتاسیم، سدیم، کلر و منیزیم است که درصد مواد معدنی عسل طبیعی شبیه مواد معدنی خون انسان است.
خواص ضد باکتری عسل :
عسل حاوی مواد ضدباکتری است و هیچ باکتری قادر به رشد در آنیست.عسل دارای کمی آب است و فشار اسمزی فوق العاده بالا دارد در چنین شرایطی عسل آب درون باکتری را جذب و مانع زندگی عادی باکتری می شود. بعضی باکتریها در عسل از بین می روند درعین حال وجود پراکسید هیدروژن در عسل خاصیت ضدعفونی کنندگی دارد که از عسل از قدیم برای درمان التهاب و تورم زخم ها استفاده می شده است. عسل به علت وجود اسید فورمیک خاصیت ضد قارچی نیز دارد. البته اسپور نوعی باکتری به نام کلستریودیوم بوتولینوم ممکن است در عسل وجود داشته باشد به همین جهت عسل برای کودکان زیر یکسال به هیچ وجه توصیه نمی شود.
خواص درمانی عسل :
عسل از زمان های قدیم چه از نظر غذایی و چه از نظر دارویی اعتبار بیشتری نسبت به تمام معجون های خوراکی داشته و در درمان سنتی بسیاری از بیماری ها مانند بیماریهای قلب و عروق، تنفسی، سرفه، سرماخوردگی، بیماریهای کلیه، دهان و دندان، گوارش، زخم ها و سوختگی به کار می رفته است .
بیماری های قلب و عروق :
قلب پرکارترین عضله ی بدن است و بیشترین مصرف انرژی را دارد. عسل به علت داشتن گلوگز که زودتر هم جذب می شود باعث تحریک و تقویت قلب می شود باعث بهبودی وضع فشار مایعات بدن شده و فشار خون را تنظیم می کند.
بیماریهای کلیه :
عسل حاوی مقدار کمی پروتئین و نمک است به همین جهت در صورت مصرف محلول در آب، باعث افزایش ادرار و ضد عفونی کننده ی خوب برای مجاری ادرار و کلیه است.
تاثیر عسل روی دندانها :
عسل با وجود شیرینی زیادی که دارد به دندان ها صدمه نمی زند ولی شکر چنانچه در دندان ها بماند تولید اسید لاکتیک می نماید که برای دندانها مضر است ولی عسل اسیدی تولید نمی کند و فضای دهان را نیز ضد عفونی می کند.
اثر عسل در بهبود زخم ها و سوختگی ها :
عسل با وجود پراکسیدهیدروژن به عنوان ماده ی ضد عفونی کننده، باکتری های روی پوست را از بین می برد و همچنین باعث رشد سلولی و جلوگیری از خشکی پوست می شود.
عسل و سرفه :
سرفه یکی از علائم شایع بیماری های دستگاه تنفسی نزد کودکان همچنین در بزرگسالان می باشد و یکی از شایعترین علایم مراجعه ی والدین به پزشکان کودکان می باشد. سرفه در اغلب اوقات در کودکان جنبه ی حفاظتی دارد. مانع از ورود عوامل مضر مانند باکتری ها، ویروس ها، مواد آلرژی زا، گرد و خاک، ترشحات و جسم خارجی به داخل ریه ها می شود و پزشکان بیش از هرگروه دیگری در مورد بیماریهای تنفسی و آلرژی حساس بوده و از این رو سرکوب کردن سرفه کار خطرناکی است ولی در نزد کودکان گاهی اوقات سرفه های دردناک و شدید که ایجاد استفراغ کرده و همچنین خواب کودکان را مختل می نماید در این گونه موارد تصمیم با پزشکان می باشد.
طی سالهای گذشته داروهای ضد سرفه ی فراوانی عرضه شده است برخی روی مرکز کنترل سرفه اثر کرده و برخی جنبه ی آنتی هیستامینیک و خشک کننده ی ترشحات بینی دارند همچنین خلطآور مانند گایافنزین. همچنین داروهای گیاهی بسیاری جهت سرفه تجویز شده است ولی به علت پیچیدگی اثرات آنها و مضرات آنها باید مورد توجه قرار گیرد و اغلب داروهای ضد سرفه زیر سن 2 سالگی توصیه نمی شود.
در بعضی فرهنگ ها اغلب عسل در موارد عفونت های تنفسی سرماخوردگی، سرفه مصرف خاص دارد.در همین جهت در سال 2007 در یک مرکز دانشگاهی پنسیلوانیای آمریکا تحقیقاتی روی عسل و سرفه انجام شد کودکان و نوجوانان 2 تا 18 سال با عفونت تنفسی، گلودرد، تب و سردرد به مدت 7 روز به سه گروه تقسیم شدند.
گروه اول شربت دکسترومتورفان
گروه دوم عسل تا 5 سالگی یک دوم قاشق مرباخوری و از 5 سال به بالا یک قاشق مرباخوری عسل قبل از خواب
گروه سوم دارونما
بررسی سرفه در سه گروه بررسی شد بسیار جالب بود وضعیت سرفه در گروهی که عسل دریافت کرده بودند از نظر میزان سرفه و کیفیت خواب به مراتب از دو گروه دیگر بهتر بود.
نظر محققان این است مواد شیرین کننده علاوه بر خواص پاک کنندگی، مژک های تنفسی ترکیبات شیرین مانند عسل، ترکیبات مخدر و آرام بخش طبیعی بدن را افزایش می دهد و همچنین مرکز سرفه مرتبط با درک شیرینی به نوعی تحت تاثیر قرار می گیرد.
همچنین همانطوری که بیان شد سرفه ی عفونت های تنفسی فوقانی لازم نیست درمان شود و به علت اینکه در اغلب عفونت های ویروسی تنفسی آنتی بیوتیک نیاز نیست داروی ضد سرفه نیز توصیه نمی شود ولی مصرف عسل چه به عنوان ارزش غذایی بدون اینکه عوارضی داشته باشد توصیه می شود.
در پایان ذکر این نکته ضروری است در موارد آسم و برونشیت کودکان، سینوبرونشیت، کودکان، سینوبرونشیت، خروسک، بیماریهای مزمن ریوی، دیابت نمی توان از عسل به عنوان درمان استفاده نمود.