«نگاهي دوباره به جايگاه ايران در قاره آفريقا» عنوان سرمقاله روزنامه آفرينش به قلم علي رمضاني است كه در آن ميخوانيد:
سفر مقامات ايراني به کنيا و تانزانيا بار ديگر موضوع روابط ايران و آفريقا را در بين کارشناسان مورد توجه قرار داده است. در اين بين اگر به جايگاه کشورمان در اين قاره داشته باشم ذكر چند نكته خالي از لطف نيست:
نخست قاره آفريقا با داشتن بيش از 50 کشور اندک اندک در حال بازيافتن نقش بيشتر در مناسبات سياسي و اقتصادي بين المللي است اين روند باعث شده است تا در يک دهه گذشته کشورهاي در حال توسعه نگاه جدي تر به قاره سياه داشته باشند. چنانچه اكنون بسياري اين سده را سده آفريقا ميدانند و اينگونه تصور ميكنند كه بازارهاي جهان به غير از آفريقا اشباع شده، لذا حضور حداكثري در سرلوحه قدرتهاي صنعتي و نيمه صنعتي تبديل شده است و تلاشهايي در اين راه صورت ميگيرد. به عنوان نمونه در سال گذشته تركيه توانست 30 وزير امور خارجه آفريقايي را در اين كشور ميزباني كند.
دوم قاره آفريقا در سياست خارجي ايران از منظر اجتماعي، سياسي، فرهنگي ديني و... اهميت بسيار زيادي دارد و همچنين نيمي از كشورهاي غيرمتعهد، نيمي از كشورهاي سازمان همكاري اسلامي و تقريباً يک چهارم کل واحدهاي سياسي موجود جهان را آفريقاييها به خود اختصاص ميدهد. در اين بين در يك دهه اخير ايران در حال تقويت حضور ديپلماتيك و سياسي در اين قاره با گشايش سفارت خانههاي جديد بوده است. حتي قرار شد در سال 2009 نيز اجلاس سران ايران و آفريقا در تهران برگزار شود اما عدم توجه بنيادين ايران به اين قاره باعث شده كه عملا روند نفوذ و حضور سياسي و اقتصادي و فرهنگي ايران در اين قاره با چالشهاي گوناگون روبرو است و عملا حجم روابط سيسي اقتصادي بسيار كمتر از پتانسيلها است.
يعني عملا ايران از ظرفيتها و امتيازهاي بسيار فراوان خود در آفريقا در مقايسه با كشورهايي ديگر در سياست خارجي استفاده نكرده است. به عنوان نمونه بخش خصوصي ما هنوز نتوانسته است در حوزه تجات خارجي با كشورهاي آفريقايي حضور قدرتمندي داشته باشد و حتي بنا به برخي از آمارها حجم مبادلات تجاري ايران با آفريقا در حدود يک درصد است اين در حالي است که در مقايسه مبادلات تجاري چين با قاره آفريقا در حدود هفت درصد ميباشد.
سوم آنچه مشخص است اگر ايران خواستار حضوري جدي و بيشينة اقتصادي ديپلماتيك و فرهنگي در قاره سياه (همچون ساير مناطق جغرافياي در جهان) است بايد نگاهي جدي تر به اين قاره داشته باشد و با برگزاري همايشهاي اقتصادي و سياسي ترسيم نقشه راه جديد و استراتژيك براي افزايش اين روابط در مقايسه با رقيبان منطقهاي و جهاني در اين قاره تلاشهايي جدي انجام دهد.
در اين حال مسلم است كه قدرتهايي نظير فرانسه، امريكا و... از حضور فزاينده ايران در اين كشورها استقبال نميكنند، اما مسلم است كه ارائه تجربيات گوناگون اقتصادي مانند دانش فني مهندسي، علوم و فنآوري و ساير زمينههاي مورد نياز قاره آفريقا و همچنين تلاش براي فراهم کردن زمينههاي گسترش روابط اقتصادي و بازرگاني ايران با كشورهاي آفريقايي ميتواند زمينهها و بسترهاي حضور بيشينهاي ايران را در قاره سياه فراهم كند.
در اين راستا بايد توجه داشت در واقع چنانچه گسترش روابط با قاره آفريقا همچون بسياري از مناطق جغرافيايي ديگر همانند جنوب شرق آسيا، امريكاي مركزي و.. با عدم جديت روبرو گردد بايد در كوتاه مدت و بلند مدت منتظر پيامدهاي منفي آن بر منافع ملي و همه جانبه كشور بود.
