اصطلاحات ديگري كه براي اين بيماري استفاده ميشود، شامل كولون اسپاسمي، كوليت اسپاسمي و كوليت موكوسي (بلغمي) است.
با اين حال، بهترين توصيف براي IBS، عنوان يك بيماري مختص به كار ارگان است. اين اصطلاح براي كار ماهيچهها و اعصاب ارگانهايي مانند مري، معده، روده كوچك، كيسه صفرا و كولون به كار ميرود، به طوري كه كاركرد غيرطبيعي ماهيچهها و اعصاب، باعث عملكرد غيرطبيعي اين ارگانها ميشود.
بيماريهاي كاركردي دستگاه گوارش نه ميتوانند مانند زخمهاي معده، با روشهاي خاص (آندوسكوپي يا اشعه ايكس) ديده و تشخيص داده شوند و نه مانند بيماري سلياك و كوليت كلاژني در زير ميكروسكوپ رويت شوند، بلكه تنها با انجام آزمايشهايي مانند بررسي تخليه معده يا حركت دئودنال (دوازدهه، اولين بخش روده كوچك) مشخص ميشوند.
كاهش وزن يكي از علائم روده تحريكپذير
در بيماريهاي مربوط به كار دستگاه گوارش از جمله IBS، عمليات نرم شدن، مخلوط شدن، هضم و جذب غذا، به ميزان كمي مختل ميشود و شايعترين عملكرد مورد تاثير در اين بيماريها نحوه انتقال و عبور مواد است كه يا انتقال مواد كند بوده و تهوع، استفراغ، يبوست ، نفخ شكم (احساس پري معده) و تورم شكمي وجود دارد يا انتقال مواد سريع است، اسهال و حتي تخليه غيرطبيعي معده ديده ميشود.
به گفته متخصصان از آنجا كه علائم بيماري اغلب به وسيله خوردن تحريك ميشود، بيماراني كه رژيمشان را تغيير ميدهند و كالري كمتري دريافت ميكنند، ممكن است دچار كاهش وزن شوند.
همچنين اين بيماري اغلب با آرامش و فعاليتهاي روزانه فرد تداخل پيدا ميكند، به عنوان مثال بيماراني كه دچار اسهال هستند، ممكن است نتوانند خانه را ترك كنند يا بيماراني كه پس از غذا خوردن دچار درد ميشوند، ممكن است از غذا خوردن صرفنظر كنند.
از طرفي در بيماراني كه با علائم مرتبط با مصرف غذاهاي خاصي مانند شير، چربي، روغن، سبزيجات و غيره مواجه هستند، حذف شير ميتواند باعث دريافت ناكافي كلسيم شود.
سندرم روده تحريكپذير از تشخيص تا درمان
از جمله معيارهايي كه توسط محققان در webmed براي تشخيص IBS در نظر گرفته شده، ناراحتيها و درد شكمي حداقل يك بار در هفته براي مدت حداقل دو ماه است كه اين ناراحتيها بايد حداقل با دو مورد از
سه ويژگي همراه باشند كه عبارتند از: تسكين يافتن با يك حركت رودهاي (تخليه)، شروع مرتبط با تغيير در تكرر حركات رودهاي و شروع مرتبط با تغيير در ظاهر مدفوع.
در اين ميان براي حذف احتمال وجود ساير بيماريهاي دستگاه گوارش، آزمايشهايي براي تشخيص وجود دارد، به طوري كه تاريخچه كامل از بيمار و آزمايشهاي فيزيكي غالبا علت بيماري را نشان ميدهد، همچنين آزمايشهاي معمول غربالگري خون براي جستجوي علائم ساير بيماريها و نيز آزمايش مدفوع (از لحاظ علائم عفونت، التهاب يا وجود خون كه مشخصه بيماريهاي ديگري است) ميتواند بخشي از ارزيابي باشد، ضمن اينكه آزمايش حساسيت مدفوع (آنتيژن، آنتيبادي) براي عفونت انگلي ژيارديا نيز منطقي به نظر ميرسد.
علاوه بر اين، بيوپسي دئودنوم براي تشخيص سلياك، عكسبرداري با اشعه ايكس و آندوسكوپي براي بيماريهاي آناتوميك، قسمتهاي بالايي دستگاه گوارش و انسداد روده و نيز مجموعه روده كوچك و تنقيه باريوم براي آزمايش ايلئوم (انتهاي روده كوچك) و كولون و كولونوسكوپي (براي تشخيص سرطان كولون) نيز ميتواند انجام شود.
در مورد درمان IBS بايد گفت از آنجا كه مكانيسمهاي ايجادكننده بيماري كاملا شناخته نشدهاند، در حال حاضر تعداد داروهاي موثر براي درمان اين بيماري اندك بوده و تاثير قابل ملاحظهاي نداشتهاند.
آن طور كه در سايت medicinenet آمده يكي از علتها، تشابه علائم بيماري با ساير بيماريهاست. به عنوان مثال اسهال غالب يا يبوست غالب در بيماريهاي مختلف ديده ميشود و اين در حالي است كه هر دارو احتمالا تنها بر يك مكانيسم اثر ميگذارد بنابراين احتمال اثرگذاري يك دارو بر اغلب بيماران مبتلا به IBS، حتي با علائم مشابه كم است.
ضمن اينكه تغيير علائم مانند تغيير دورههاي يبوستي به دورههاي اسهالي ممكن است درمان علائم را پيچيدهتر كند.
در اين ميان، داروهاي ضدافسردگي و درمانهاي فيزيولوژيك (مانند رفتاردرماني شناختي) نيز بيشتر علل هيپوتتيكال IBS (عملكرد غيرطبيعي اعصاب حسي و روان) را درمان ميكنند تا علائم را.
از طرفي 20 تا 40 درصد از بيماران با دارونماها (داروهاي غيرفعال يا قرصهاي قندي) بهبود پيدا كردهاند. درمان يبوست در IBS كه ممكن است ناشي از عملكرد غيرطبيعي ماهيچههاي كولون يا آنوس (مقعد) باشد با امتحان كردن مكملها و داروهاي مختص درمان يبوست (به هر علتي) شروع ميشود.
اولين داروي تاييد شده توسط FDA براي درمان دردهاي شكمي و يبوست، تگازود (زلنورم) بود كه عوارضي مانند خطر افزايش حملههاي قلبي را به همراه داشت. يكي از مواد شيميايي مهم در كنترل يبوست، سروتونين است كه توسط اعصاب در روده ساخته ميشود.
اين ماده با پيوستن به برخي از گيرندهها باعث يبوست ميشود و با پيوستن به انواع ديگري از گيرندهها، از يبوست جلوگيري ميكند.
دارويي كه براي درمان اسهال در IBS تجويز ميشود، لوپراميد (ايموديوم) است كه از انقباض ماهيچههاي روده كوچك و كولون جلوگيري كرده يا آن را آهسته ميكند.
همچنين داروي آلوسترون (لاترونكس) نيز براي درمان اسهال و ناراحتيهاي شكمي موثر شناخته شده ولي به دليل داشتن عوارض جانبي زياد، تنها در موارد حاد اسهال تجويز ميشود.
از داروهاي هيوسيامين (مانند لوسين) و متزكوپالامين (مانند پامين) نيز براي درمان دردهاي شكمي استفاده ميشود كه اسپاسمهاي روده را كاهش ميدهد.
از داروهاي ضدافسردگي متداول در IBS نيز ميتوان به تريسايكليك آميتريپتيلين، دزيپرامين و تريميپرامين اشاره كرد كه فعاليت اعصاب را تنظيم ميكنند و اثرات آنالژيتيك (بهبود درد) را نيز دارند.
در اين ميان، برخي از مبتلايان به IBS نيز با مصرف آنتيبيوتيكها و پروبيوتيكها (باكتريهاي مفيد) بهبود پيدا كردهاند؛ چراكه بيماري موسوم به SIBO كه در اثر افزايش رشد باكتريهاي روده كوچك ايجاد ميشود نيز علائمي مشابه IBS نشان ميدهد (كه با آزمايش تنفس غيرطبيعي هيدروژن مشخص ميشود.)
از پروبيوتيكهاي موثر ميتوان به لاكتوباسيلها و بيفيدو باكتريها اشاره كرد كه باعث سركوبكردن باكتريهاي ايجادكننده علائم در روده ميشوند يا بر سيستم ايمني بيمار براي فرونشاندن التهاب تاثير ميگذارند. از انواع آنتيبيوتيكها نيز ميتوان به نئومايسين، لووفلوكساسين يا سيپروفلوكساسين و مترونيدازول (فلاژيل)
اشاره كرد.
تاثير رژيم غذايي بر IBS
تاثير رژيم غذايي بر علائم IBS نامشخص است. اگرچه تا اندازهاي ميتوانيد با محدود كردن غذاهاي خاصي مانند سالاد، روغنها، شكلات، آشاميدنيهاي كربناتدار و كافئيندار، شير (در صورت نابردباري به لاكتوز)، شيرينكنندههاي بدون قند مانند سوربيتول يا مانيتول، غذاهاي مولد گاز مانند لوبيا، انواع كلم، غذاهاي چرب و نيز اجتناب از نوشيدن با ني و جويدن آدامس كه ممكن است باعث تشديد علائم شوند، به بهبودي علائم كمك كنيد.
همچنين افزايش تدريجي فيبر به غذا (براي كاهش يبوست)، خوردن وعدههاي كوچكتر و بيشتر (در صورت داشتن اسهال)، نوشيدن آب فراوان، ورزش منظم و كاهش افسردگي و استرس نيز تاثير بسزايي در كنترل علائم دارد.
يك بيماري با علل متفاوت
عملكرد غيرطبيعي سيستم عصبي در سندرم روده تحريكپذير ممكن است مربوط به اعصاب ماهيچههاي يك ناحيه از دستگاه گوارش، نخاع يا مغز باشد كه شامل اعصاب حسي و حركتي (مربوط به انقباض و انبساط روده يا ترشح مايع و موكوس به داخل ارگان) ميشود. 
برخي از محققان در گزارشي كه medicinenet منتشر كرده، آنومالي در عملكرد اعصاب حسي (ارسال سيگنالهاي غيرطبيعي حسي به نخاع و مغز و احساس درد) را علت بيماري ميدانند، حال آن كه عدهاي ديگر از محققان، يك آنومالي در اعصاب حركتي (مانند فرمانهاي غيرطبيعي از طريق اين اعصاب و ايجاد يك اسپاسم دردناك ماهيچهاي) را مسوول اين بيماري ميدانند و سايرين عملكرد غيرطبيعي مراكز فرآيند را در اين مساله دخيل ميدانند، چرا كه معتقدند اين مراكز، حسهاي طبيعي را به اشتباه ادراك كرده يا فرمانهاي غيرطبيعي را به ارگانها ارسال ميكنند.
در اين ميان نقش بالقوه گاز ايجاد شده به وسيله باكتريهاي روده در بيماران مبتلا به سندرم روده تحريكپذير، توجه زيادي را به خود جلب كرده است و عدهاي از متخصصان معتقدند جذب ضعيف قندهاي رژيم غذايي (از جمله لاكتوز يا فروكتوز) ميتواند باعث افزايش تشكيل گاز در روده شود.
همچنين چربيهاي غذايي نيز ممكن است در تشديد علائم IBS نقش داشته باشد. در اين ميان عدهاي نيز سطح غيرطبيعي سروتونين را در اين بيماري دخيل ميدانند.
همچنين بررسيها نشان داده است، افرادي كه وابستگان درجه يك آنها به اين بيماري مبتلا هستند، در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به آن قرار دارند و مشخص نيست كه علت مربوط به ژن يا فاكتورهاي مشترك در محيط خانواده يا هر دوي اين عوامل است.
برخي محققان نيز تغييرات هورموني را در اين بيماري دخيل ميدانند، چنان كه بسياري از زنان، علائمشان در طول عادات ماهانه يا نزديك آن تشديد ميشود.
استرس نيز ميتواند در اين ميان نقش بسزايي داشته باشد. اما اين كه افسردگي و بيماريهاي روحي علت IBS است يا در نتيجه آن، نامشخص است، هر چند آزمايشات نشان دادهاند داروهاي ضدافسردگي در بهبود علائم بيماري موثر واقع شدهاند.
