کیفیت احتضار انسانها
با دیدن شداید احتضار کسی نمیتوان راجع به اعمال و خوبی و بدی وی قضاوت کرد هر چند کسی با مشقت زیاد و حتی با لال شدن یا نابینا شدن، یا بالعکس، به آسانی کشیدن یک نفس عمیق از دنیا برود، به هیچ وجه نمیتوان درباره خوبی یا بدیاش و یا از جایگاهش نزد خدا سخن گفت این چیزها را فقط خدا میداند. در آیات و روایات، هم در مورد سخت جان دادن انسانهای ظالم، فاسق و کافر سخن گفته شده و هم در مورد این که ممکن است عذاب محتضر به جهت پاک شدن محدود گناهانی باشد که خدا نمیپسندد، برای آن گناهان بنده محبوبش را در آخرت گرفتار کند.
گروهى از آنها گناهانشان در هنگام مرگ با شدت جان كندن پاك مىشود، و گروهى گناهكار در وقت احتضار حالتى بر آنها پیش مىآید كه موجب خوارى و ذلت او مىشود خداوند به این سبب ،گناهان او را مورد آمرزش قرار مىدهد.گروهی نیز گناهانشان با عذاب قبر یا دوزخ پاک می شود. (ایمان و كفر- ترجمه الإیمان و الكفر بحارالانوار، ج1، ص 278)
البته بخشش گناهان فقط مربوط به بیماریها وسختی های جسمانی نیست خدای مهربان هر سختی ومشقتی راکه انسان تحمل کند ، موجب رفع گناهانش قرار می دهد .فی المثل حتی اندوهی که محتضر غریب به دلیل مرگ در غربت تحمل می کند نیز می تواند موجب رحمت الهی شود. درحدیث است که: مرگ غربت، شهادت است، هنگامى كه غریب در حال احتضار به اطراف نگاه كند، و كسى از اهل خود را نبیند و آهى بكشد، به نفس و آهى كه مىكشد، هزار هزار گناه او محو شود و هزار هزار حسنه برایش نوشته مىشود و چون از دنیا رود، ثواب شهید به او مىدهند. (ارشاد القلوب-ترجمه سلگى ،ج1، 492 )
قَالَ رَسُولُ اللَّه(صلی الله علیه وآله وسلم) :اِنَّ مَوْتَ الْفَجْأَةِ تَخْفِیفٌ عَلَى الْمُؤْمِنِ وَ رَاحَةٌ وَ أَخْذَةُ أَسَفٍ عَلَى الْكَافِر (من لا یحضره الفقیه،ج1،134) :مرگ ناگهانی تخفیف و راحتى براى مؤمن، و گرفتارى و غضب براى كافر است. زیرا مؤمن با توبه، استغفار و وصیت، خود را آماده مرگ نموده و در یك لحظه جانش را به خداوند تسلیم مىكند; ولى كافر (یاگناهکاری که توبه نکرده )این آمادگى را ندارد
