سید مرتضی آوینی در شهریور 1326 هجری خورشیدی در شهر ری چشم به جهان گشود. او كه از كودكی استعداد و نبوغ هنری فراوانی داشت به سرودن شعر، مقاله و نقاشی پرداخت.
تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود در شهرهای زنجان، كرمان و تهران گذراند و در دانشكده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشته معماری پذیرفته شد و تا مقطع فوق لیسانس ادامه تحصیل داد.
وی پس از پیروزی انقلاب اسلامی با آغاز كار در جهاد سازندگی در سال 1358 به این نهاد پیوست و فیلم ساز و گوینده متن برنامه های تلویزیونی گروه جهاد سازندگی در سازمان صدا و سیما شد و توانست نخستین برنامه های به یادماندنی خویش را تولید كند كه از آن جمله می توان به 'خان گزیده ها حقیقت روایت فتح' و 'سراب' اشاره كرد.
سید مرتضی آوینی در كنار ساخت مستند جنگ تحمیلی، فعالیت های قلمی و مطبوعاتی خود را در قالب ارائه مقالات نیز انجام می داد. از جمله این مقالات می توان به مقالات منتشره در ماهنامه 'اعتصام '، ارگان انجمن اسلامی و ماهنامه 'جهاد'، ارگان جهاد سازندگی و ماهنامه هنری 'سوره' اشاره كرد.
او در كنار این مقالات به تألیف كتابهایی نظیر گنجینه های آسمانی و فتح خون پرداخت.اما پس از شروع جنگ تحمیلی و حمله عراق به خرمشهر، شهید آوینی به همراه گروه جهاد سازندگی به این شهر رفتند تا بتوانند اولین فیلم مستند جنگی را به نام 'فتح خون' جهت پخش در تلویزیون تولید كند.
پس از پایان ساخت این مجموعه، مجموعه دیگری به نام 'حقیقت' برای ترسیم علل سقوط خرمشهر تولید كرد.
سپس گروه تصویر گران جهاد با آغاز عملیات 'والفجر هشت' توانستند شكل كاملا منسجم و به هم پیوسته ای پیدا و مجموعه ای زیبا و ماندگار را به نام 'روایت فتح' تهیه كنند كه این مجموعه همزمان با ساخت قسمت های دیگر آن از تلویزیون پخش می شد.
پس از پایان جنگ تحمیلی، موسسه ای به نام 'موسسه فرهنگی روایت فتح' به فرمان مقام معظم رهبری تاسیس شد تا به كار فیلم سازی مستند و سینمایی در مورد دفاع مقدس بپردازد كه این موسسه در واقع ادامه همان فعالیت مجموعه روایت فتح بود كه بعد از پذیرش قطعنامه رها شده بود.
بنابراین شهید آوینی و گروه فیلم برداران روایت فتح توانستند در طی مدتی كمتر از یكسال به مناطق جنگی رفته و شش برنامه از مجموعه ده قسمتی 'شهری در آسمان' را به پایان رسانند كه این كار در واقع به عنوان مقدمه ای برای تهیه مجموعه های دیگری در مورد آبادان، سوسنگرد، هویزه و فكه شد.
شهری در آسمان كه به واقعهی محاصره، سقوط و باز پسگیری خرمشهر میپرداخت در ماههای آخر حیات زمینی شهید آوینی از تلویزیون پخش شد، اما برنامهی وی برای تكمیل این مجموعه و ساختن مجموعه های دیگر با شهادتش در فكه ناتمام ماند.
این تصویرگر شهدا در 20 فروردین سال 1372 هنگام تصویربرداری در منطقه فكه به فیض شهادت نائل آمد و با قدم گذاشتن بر آثار به جا مانده از جنگ تحمیلی در این منطقه (مین) به جمع كسانی پیوست كه عاشقانه برای آنها قلم می زد و ضمن تصویرگری ایثارگری هایشان، خود را جامانده معرفی می كرد.
آری سید مرتضی آوینی این گونه به آرزوی خود رسید، اما طنین صدای گرم او در مجموعه روایت فتح هنوز دل ها را صیقل می دهد و جان ها را روحی تازه می بخشد.
او با سلاح هنر و صرف استعداد هنری خود در دفاع مقدس، به همه هنرمندان، هنر متعهد را معرفی كرد.
سالها بعد با توجه به عمق اندیشه، قدرت بیان و قلم زیبای سید مرتضی آوینی مقام معظم رهبری، آیت الله خامنه ای او را 'سید شهیدان اهل قلم' خواندند و در این تعبیر زیبا در كمال ایجاز و صراحت همه وجوه مختلف شخصیت آن شهید را بازگو كردند.
به منظور ارج نهادن به تلاش ها و گام های مثبت و معنوی سید مرتضی آوینی و بنا به پیشنهاد تعدادی از شاعران، نویسندگان و هنرمندان در مراكز مختلف هنری به مقام معظم رهبری؛ روزی به عنوان'روزهنر انقلاب اسلامی' در تقویم جمهوری اسلامی ایران ثبت شد.
یادش گرامی باد.
