20 درصد كل داروهاي كشور به صورت خودسرانه مصرف مي‌شوند. طي روزهاي گذشته كارشناسان باز هم نسبت به افزايش مصرف داروها به طور خودسرانه هشدار داده و اعلام كردند سالانه بيش از 10 هزار مورد عارضه ناشي از مصرف اشتباهي دارو در كشور رخ مي‌دهد، اين در حالي است كه هم‌اكنون هر ايراني به طور متوسط 4 برابر ميانگين جهاني در سال دارو مصرف مي‌كند.
به طور كلي مي‌توان گفت دارو بايد زير نظر پزشك، به اندازه و با دستور مصرف مشخص استفاده شود و در صورت سهل‌انگاري و خوددرماني در مصرف نه تنها سفير سلامتي نيست، بلكه عوارض متعددي را براي بدن ايجاد مي‌كند.
آمارها نشان مي‌دهند مصرف دارو در كشورمان با توجه به ميزان جمعيت، غيراستاندارد است. معمولا چه داروهايي در كشور ما مصرف بالايي دارند؟
داروهايي كه مصرف آنها در كشور ما و البته در بسياري از كشورها بالاست، داروهاي ضددرد يا همان مسكن‌ها هستند. خيلي‌ها عادت كرده‌اند با شروع هر دردي سريع يك مسكن مصرف كنند. اين مساله در افراد سالخورده كه دچار دردهاي عضلاني و استخواني مي‌شوند بيشتر ديده مي‌شود. حتما شما هم بارها از اين عزيزان شنيده‌ايد كه مثلا مي‌گويند اگر مسكن نخورم نمي‌توانم از جايم بلند شوم يا قدم از قدم بردارم. ولي بايد بدانيد چنانچه مسكن‌ها در دوزهاي بالا يا طولاني‌مدت مصرف شوند با توجه به نوع دارو مي‌توانند عوارضي مانند نارسايي كليوي را در فرد مصرف‌كننده به وجود آورند. بعضي از مسكن‌ها مانند استامينوفن در دوزهاي بالا مي‌تواند باعث آسيب شديد و يا حتي از دست رفتن كل كبد شود.
دسته ديگري از داروها كه مردم در خوددرماني از آن استفاده مي‌كنند، آنتي‌بيوتيك‌ها هستند. مصرف سر خود آنتي‌بيوتيك‌ها مي‌تواند مقاومت ميكروبي در برابر آنتي‌بيوتيك‌ها را به وجود آورد به طوري كه آنتي‌بيوتيك‌هاي ضعيف ديگر قادر به از بين بردن ميكروب‌ها نيستند و به همين دليل است كه صنعت داروسازي دنيا دائما در حال ساخت نسل جديد آنتي‌بيوتيك‌هاست.
دسته بعدي از داروها كه مصرف بالايي در جامعه ما دارد كورتون‌ها هستند. اگرچه مصرف اين دسته از داروها اغلب به تجويز پزشك است و كمتر شاهد مصرف آن به صورت خودتجويزي هستيم، اما آمار و ارقام نشان از مصرف بالاي اين دارو دارد.گاهي پزشك مجبور است براي كنترل بيماري دوزهاي بالا و طولاني مدت كورتون را براي بيمار تجويز كند ولي در مواردي مانند سرماخوردگي مصرف كورتون‌هايي مانند دگزامتازون به هيچ وجه توصيه نمي‌شود. برخي از پزشكان براي بهبود حال عمومي بيمار و كاهش طول مدت بيماري آن را تجويز مي‌كنند در حالي كه دگزامتازون هيچ تاثيري در افزايش روند درمان و بهبود حال عمومي بيمار ندارد. لازم است بدانيد دگزامتازون يكي از قوي‌ترين و طولاني‌اثرترين كورتون‌هاست. مصرف طولاني‌مدت كورتون‌ها با تاثير بر محور هيپوفيز ـ هيپوتالاموس آدرنال را تضعيف كرده و موجب پوكي استخوان، افزايش قندخون، عوارض رواني كوتاه‌مدت و تغيير شكل محل تجمع چربي‌ها در بيمار مي‌شود.
آلودگي هواي شهرهاي بزرگ امروزه از مهم‌ترين عوامل بروز بسياري از بيماري‌ها و ازجمله حساسيت‌هاي چشمي است. يكي از باورهاي غلط بين مردم اين است كه در چنين شرايطي به داروخانه مراجعه مي‌كنند و مي‌گويند يك قطره استريل چشمي به من بدهيد در حالي كه بايد بدانيد تمام قطره‌هاي چشمي استريل بوده و همگي دارو محسوب مي‌شوند و بايد با تجويز پزشك مصرف شوند. تنها در برخي موارد دكتر داروساز مي‌تواند با توجه به مشكل فرد قطره‌هايي را بدون تجويز پزشك و البته براي مصرف كوتاه‌مدت به بيمار بدهد.
ويتامين‌ها از جمله قرص‌هايي هستند كه در قفسه داروي اغلب منازل به وفور ديده مي‌شود و به عبارتي نقل و نبات اين روزهاي مردم به شمار مي‌روند و متاسفانه در بيشتر موارد به توصيه دوستان يا به تشخيص خود فرد تهيه شده‌اند. خيلي‌ها فكر مي‌كنند مصرف بي‌رويه و بدون تجويز ويتامين‌ها هيچ مشكلي ايجاد نمي‌كند در حالي كه بايد بدانيد مصرف بيش از حد ويتامين‌هايي مانند K، E، D و A كه محلول در چربي هستند و مقدار اضافه آن از بدن دفع نمي‌شود، براي سلامت مضر است. اما ويتامين‌هاي محلول در آب مثل ويتامين C چنانچه بيش از نياز بدن مصرف شود از بدن دفع مي‌شود. بنابراين استفاده از ويتامين‌ها براي افرادي كه تغذيه مناسب دارند لازم نيست مگر در مواردي كه پزشك تشخيص دهد.
گاهي هنگام تحويل دارو از داروخانه به بيمار توصيه مي‌شود كه اين دارو را بعد از غذا مصرف كن، با مايعات فراوان مصرف كن يا اگر دارويي بدون نسخه باشد مثلا سوال مي‌كنند آيا فشارخون داري، مطلع كردن بيمار نسبت به اين موارد تا چه اندازه مهم است؟
اگر 2 داروي متفاوت را با هم بخوريد يا دارو را با غذايي مصرف كنيد، ممكن است اثرات متفاوتي را در مقايسه با مصرف دارو به تنهايي در بيمار به وجود آورند كه به آن تداخل دارويي مي‌گويند. البته در برخي موارد اين مساله مي‌تواند باعث افزايش تاثيرات درماني شود و سودمند است. اما گاهي تداخلات زيانبار است و مي‌تواند ناشي از مصرف داروي بدون نسخه يا بيتوجهي پزشك باشد. بنابراين بهتر است به هشدارهاي روي برچسب دارو توجه كنيد و اگر دارويي مصرف مي‌كنيد پزشك را در جريان بگذاريد. تداخل دارو با دارو زماني رخ مي‌دهد كه دو يا چند دارو به يكديگر واكنش نشان مي‌دهند. كه مي‌توانند عوارض جانبي در پي داشته باشند و گاهي مصرف دارو با يك غذا يا نوشيدني مي‌تواند ميزان تاثيرات مورد انتظار از آن دارو را تغيير دهد. بنابراين با تغيير زمان مصرف دارو مي‌توان از تغيير تاثير دارو جلوگيري كرد. مصرف يك دارو بايد با توجه به شرايط خاص جسماني هر فرد تجويز شود. ممكن است يك داروي خاص در فردي با واكنش‌هايي همراه باشد و دارويي ظاهرا ساده را به ماده‌اي خطرناك تبديل كند. مثلا فردي كه فشارخون دارد اگر از داروهاي ضداحتقان استفاده كند ممكن است واكنش‌هاي ناگواري برايش پيش بيايد. تداخلات دارويي خوشبختانه اغلب قابل پيشگيري هستند و بيشتر پزشكان با اين تداخلات آشنايي دارند اما چنانچه پزشك هنگام نوشتن دارو توجه كافي در اين زمينه نداشته باشد، دكتر داروساز موظف است تداخل را شناسايي كند و به بيمار توضيح دهد و بيمار بايد دوباره به پزشكش مراجعه كند. زيرا طبق قانون كشور، تغيير تجويز پزشك تنها بايد توسط خود پزشك صورت گيرد.
مشاوره داروساز در سيستم درماني تا چه اندازه اهميت دارد؟
نقش داروساز در داروخانه فقط پيچيدن نسخه بيمار نيست. امروزه اهميت نقش داروسازان در تسهيل بهبود بيمار از طريق مشاوره دارويي ثابت شده است. در واقع داروساز آخرين حلقه اتصال گروه پزشكي با بيمار است و همين مسووليت آنان را در قبال بيماران دوچندان مي‌كند. اما گاهي به دليل شلوغي، كمبود وقت يا بيتوجهي برخي داروسازان به اين مهم، شاهديم كه بيمار به دليل بي‌اطلاعي از نحوه مصرف صحيح دارو يا زمان مناسب مصرف آن هيچ نتيجه‌اي از مصرف دارو نگرفته است. مثلا بيماري بوده كه بعد از 20 سال مصرف اسپري تنفسي به دليل ناآشنايي با نحوه صحيح مصرف آن بيماري او كنترل نشده و هيچ نتيجه‌اي از روند درماني نگرفته است. داروساز لازم است در مورد داروهاي بدون نسخه نيز راهنمايي لازم را بيماران ارائه دهد.
اين روزها لوازم آرايشي و بهداشتي حتي از طريق دست‌فروش‌ها نيز در اختيار مردم قرار مي‌گيرد. آيا اين لوازم را مي‌توان از هر جايي تهيه كرد؟
شايد شما هم بارها اين خبر را از رسانه‌هاي مختلف شنيده يا خوانده باشيد كه ايران جزو يكي از پرمصرف‌ترين كشورها در زمينه لوازم آرايشي و بهداشتي است. آنچه باعث نگراني بيشتر در زمينه اين محصولات پرمصرف است اين كه حجم وسيعي از اين لوازم به صورت قاچاق وارد كشور مي‌شود و نظارتي روي كيفيت و سلامت و شرايط حمل و نقل آنان صورت نمي‌گيرد و احتمال اين‌كه تقلبي بوده يا فاسد شده باشند زياد است. بنابراين براي تهيه لوازم آرايشي و بهداشتي حتما بايد توجه و دقت لازم صورت گيرد. توصيه مي‌شود اين لوازم را از مراكز مجاز و معتبر بخريد و حتما به داشتن مجوز آن كه همان برچسب فارسي نصب شده روي آن است توجه كنيد، زيرا كالاي داراي مجوز از راه‌هاي قانوني وارد كشور شده، در شرايط مناسب حمل شده و از شركت‌هاي معتبر تهيه شده است و چنانچه براي مصرف‌كننده مشكلي پيش بيايد، كسي هست كه مسووليت آن را بپذيرد. ولي كالاهاي قاچاق هيچ‌يك از اين پشتوانه‌ها را ندارد. منظور از مراكز معتبر تنها داروخانه‌ها نيست بلكه علاوه بر داروخانه‌ها مي‌توان اين لوازم را از فروشگاه‌هاي معتبري مانند نمايندگي‌هاي كارخانه توليدكننده تهيه كرد.
چهار راه برای رسیدن به آرامش:
1.نگاه کردن به عقب و تشکر از خدا 2.نگاه کردن به جلو و اعتماد به خدا 3.نگاه کردن به اطراف و خدمت به خدا 4.نگاه کردن به درون و پیدا کردن خدا
پل ارتباطی : samsamdragon@gmail.com
تالارهای تحت مدیریت :
مطالب عمومی کامپیوتراخبار و تکنولوژی های جدیدسیستم های عاملنرم افزارسخت افزارشبکه
