اسيدها و بازها (قلياها) از جمله مواد شيميايي سوزانندهاي هستند كه بر اثر تماس با چشم ميتوانند موجب تخريب بافت چشم و كاهش بينايي و حتي نابينايي مصدوم شوند. بنابراين اقدامات اوليه مناسب در دقايق اوليه پس از آسيب ميتواند تا حدود زيادي از شدت اين خطر تهديدكننده بكاهد.
در ميان مواد شيميايي، قلياها در مقايسه با اسيدها قدرت تخريبكنندگي بيشتري داشته و با نفوذ به بافتهاي عمقي چشم عوارض و مدت زمان سوختگي را طولاني ميكنند. شايعترين قلياها، مواد پاككننده، آمونياك، سود سوزآور، گچ، سيمان، مواد بازكننده فاضلاب و از اسيدهاي شايع ميتوان به اسيد كلريدريك، اسيد نيتريك، اسيد استيك و اسيد باتري ماشين اسيد سولفوريك اشاره كرد.
از آنجا كه مواد شيميايي در عرض يك تا 5 دقيقه به بافتهاي عمقي چشم نفوذ و باعث تخريب و سوختگي ميشوند، بايد به سرعت پس از وقوع آسيب، مراحل زير را انجام داد.
1ـ تا آنجا كه ميتوانيد با انگشتان دست پلكهاي چشم خود را باز كنيد.
2ـ به مدت 20 دقيقه بدون وقفه سر را زير شير آب ولرم گرفته و چشم را از طرف بيني به طرف بيرون بشوييد تا مواد شسته شده وارد چشم ديگر نشود. اگر آب روان در دسترس نبود آب را درون يك بطري تميز ريخته و به روش گفته شده به داخل چشم بريزيد.
3ـ در حين شستشو تا حد امكان كره چشم را بچرخانيد تا مواد شيميايي از زير پلكها نيزخارج شود.
4ـ پس از شستشو، هر دو چشم را با يك گاز استريل بپوشانيد و بانداژكنيد و درصورت بهبود نيزبه چشمپزشك مراجعه كنيد.
5ـ بدون تجويز پزشك از قطرههاي شوينده چشم استفاده نكنيد. پماد يا قطرههاي چشمي انواع مختلفي دارند و استفاده نابجا از آنها ميتواند بر شدت آسيب بيفزايد.
سوختگي چشم با منبعهاي نوري
علاوه بر مواد شيميايي سوزاننده عوامل ديگري هم ميتوانند باعث سوختگي چشم شوند. نور خورشيد، نور حاصل از جوشكاري، لامپهاي برنزه كننده، برف يا منبع نور ماوراء بنفش از جمله مواردي هستند كه بر اثر نگاه طولاني يا خيره شدن به منبع نور موجب سوختگي چشم شده و يك تا 5 ساعت بعد از آسيب، موجب ايجاد چشمدرد شديدي در مصدوم ميشوند.
چه بايد كرد؟
از مصدوم بخواهيد كه چشمانش را مالش ندهد. هر دو چشم او را با دستمال نمدار بپوشانيد. او را به يك مكان تاريك به دور از هر گونه منبع نور برده و بگذاريد استراحت كند. در صورت لزوم با يك متخصص چشم تماس بگيريد و براي كاهش درد به او مسكن دهيد.
توجه: در تمام مواقع خطراتي را كه براي چشم وجود دارد در نظر بگيريد و مراقبتهاي لازم را به كار گيريد. بينايي مهمترين حس در آدمي است، چرا كه بيش از 80 درصد اطلاعاتي كه از محيط اطراف بهدست ميآوريم از طريق چشم است.
فاخره بهبهاني
