براي نمونه اين كه غذاي نيمپز و حتي كاملا پخته بويژه غذاهاي حاوي پروتئين در معرض دما، رطوبت و هواي خانه و آشپزخانه به محل تجمع ميكروبها تبديل ميشوند و بلافاصله شروع به فساد ميكنند. جايي كه از تغذيه سخن به ميان آيد نقش مادران و بانوان خانهدار انكارناپذير است. بانوان اغلب حاكم بلامنازع آشپزخانه هستند و سلامت تغذيهاي اعضاي خانواده ازجمله كودكان در دستان آنهاست. حال با رعايت برخي نكات و ضرورتهاي تغذيهاي كه دستاورد پژوهش و تحقيقات گسترده و مفصل در اين حوزه است، ميتوان گامي مهم براي سلامت تغذيه اعضاي خانه برداشت.
سرخكردنيها را محدود كنيد
روغنهاي نباتي جامد كه در كشور، پر مصرفاند طي فرآيند توليد با مواد شيميايي مختلفي تركيب ميشوند كه سرطانزا هستند. علاوه بر آن روغنهاي نباتي در مجموع افزايش كلسترول بد را در پي دارند و عامل اصلي بروز بيماريهاي قلبي و عروقي محسوب ميشوند.
متاسفانه در آشپزي ايراني ته ديگ غذا بويژه چلوها بسيار پرطرفدارند و كودكان نيز به خوردن آن تشويق ميشوند در حالي كه قسمتهاي زيرين غذاهايي نظير برنج، ماكاروني و... حاوي بيشترين مقدار كلسترول بد هستند. آبپز، بخارپز و تنوري كردن غذاها در وسايل مخصوص و فرهاي برقي و گازي شيوهاي است كه در پيش گرفتن آن براي بسياري از غذاها به قول معروف جواب ميدهد و از مصرف انواع روغنها بويژه براي غذاهاي سرخكردني ميكاهد. روغن زيتون، سبوس برنج و هسته انگور جايگزينهاي بهتري براي روغنهاي نباتي مرسوم هستند.
مصرف نمك و ادويه را محدود كنيد
مصرف نمك به مقدار زياد عامل اصلي بروز بيماري فشار خون است. كودكان زير 2 سال نيز از مصرف نمك به كلي منع شدهاند. زيرا ذائقه آنان را به طعم شور عادت ميدهد و تمايل به مصرف بيشتر نمك در غذاها طي سنين بزرگسالي را در پي دارد. ادويهها نيز دستگاه گوارش را تحريك ميكنند و مصرف زياد آنها با بروز التهاب و زخمهاي معده و روده رابطه دارد.
دور غذاهاي حاضري خط بكشيد!
انواع فستفودها، برگرها، غذاهاي آماده طبخ كارخانهاي، سوسيس و كالباس، كنسروها و غذاهاي فرآوري شد و همينطور انواع آبميوههاي مصنوعي با وجود تبليغاتي كه گاه پيرامون طبيعي و كمضرر بودنشان وجود دارند به كلي به سلامت جسمي افراد بويژه كودكان، سالمندان و بانوان باردار صدمه ميزنند. مصرف همگي اين اقلام بايد بشدت محدود گردد و تنها به مواقع اضطراري اختصاص يابد. از تزئين غذا و خورشها با چيپسهاي آماده نيز خودداري كنيد.
برخي غذاهاي حاضري مانند سوسيس و كالباس و فستفودها در بروز تمامي انواع سرطانهاي شناختهشده براي انسان نقش دارند. مواد شيميايي و افزودنيهاي طعمدهنده و نگهدارنده درون اين خوراكيها علاوه بر تحريك دستگاه گوارش، مشكلات قلبي، عروقي و ريوي و همچنين كاهش توان سلولي ممكن است حساسيتزا باشند. بد نيست بدانيد غذاهاي حاضري دليل اصلي بروز مسموميتهاي غذايي در ايران هستند.
ميوهخوار شويد!
ميوهها با بدن انسان و دستگاه گوارش وي پيوند دوستي دارند. نقش مصرف مرتب و روزانه ميوهها بويژه سيب و پرتقال در جلوگيري از بروز انواع سرطان اثبات شده است. كودكان را به خوردن ميوه به جاي تنقلات تشويق كنيد. سبزيجات تازه مانند كرفس، كلم، گلكلم، كلم بروكلي و... مانند ميوهها سرشار از ويتامينها و املاح ضروري براي بدن هستند. مصرف ريحان، نعناع، تربچه، شويد، شاهي و ... را كنار غذا فراموش نكنيد.
مراقب مصرف چاي و قهوه باشيد
چاي دومين نوشيدني سالم و پرمصرف جهان پس از آب است. با اين حال مصرف زياد آن نهتنها خيري ندارد، بلكه آسيبزاست. اگر ميخواهيد معدهتان اسيدي شود و به اصطلاح ترش كنيد با شكم خالي يك استكان چاي بنوشيد و اگر ميخواهيد تپش قلب را تجربه كنيد و عرق سرد روي پوستتان بنشيند يك ليوان چاي پررنگ بنوشيد!
نوشيدن چاي بلافاصله پس از صرف غذا مانع از جذب آهن ميشود و به همين دليل است كه فقر آهن بيماري همهگير ايرانيهاست. مصرف چاي و برادرخواندهاش قهوه تنها به ميزان 3 تا 4 فنجان در روز توصيه ميشود و مفيد است. اگر لازم ميدانيد مصرف چاي در خانه را محدود و جايگزينهاي مناسبي مانند چاي سبز و دمنوشهاي گياهي را برگزينيد.
نوشابههاي گازدار ممنوع!
البته ممنوع كردن مصرف نوشابههاي گازدار حداقل براي كودكان تنها يك روياست. با اين حال نخريدن آن براي خانوادهها ميتواند به معناي مصرف محدود آن باشد. به جاي نوشابه گازدار از دوغ، شربت ميوه تهيه شده در خانه، شربت آبليمو، ليموناد و ماءالشعير استفاده كنيد.
روزگاري سرطان بيماري نادري بود كه هر كسي به آن مبتلا نميشد ولي امروزه كار به جايي رسيده كه اغلب افراد ميدانند نوشيدني پرطرفداري مانند كولاها سرطانزا هستند و از مصرف آن ابايي ندارند.
آشپزي كنيد
انواع آش و سوپ كه اين روزها بيشتر يك پيشغذا به حساب ميآيند و كمتر كسي آنها را به عنوان غذاي اصلي ميپذيرد جزو سالمترين غذاها هستند. آش و سوپ حاوي سبزيجات و حبوبات ميتواند به همراه نان يك وعده غذايي كامل باشد و خستگي گوارشي ناشي از مصرف دائمي برنج را براي اعضاي خانواده برطرف كند.آشپزي كردن مهر و محبت شما را نسبت به خانواده نشان مي دهد و باعث مي شود روابط خانوادگي شما تحكيم پيدا كند و نشان بدهد كه حاضريد براي همسر يا فرزندتان وقت بگذاريد و آشپزي كنيد و اين امر باعث قدرشناسي بيشتر اعضاي خانواده از هم مي شود.
صبحانه را حذف نكنيد
يك روز خوب بدون صبحانه آغاز نميشود. بچهها را بدون صبحانه روانه مدرسه نكنيد و اگر نميخواهيد چاق شويد خود را از بيدار شدن و خوردن صبحانه هرچند مختصر معاف نكنيد. پنير و كره و انواع مرباجات خانگي به همراه نان و چاي شيرين ميتواند يك صبحانه كامل براي بدن تدارك ببيند.
با اين حال اگر حوصلهاي هست و بويژه اگر فرزند محصلتان به خوردن صبحانه مفصل علاقه نشان ميدهد ميتوانيد مغز گردو، تخممرغ آبپز يا نيمرو، آبميوه طبيعي و انواع شيرينيها و كيكها را هم به صبحانه ايراني بيفزاييد و روز پرنشاطي را آغاز كنيد.
امين رحيمي
