'محمداسماعیل رضوانی' در دهم اردیبهشت سال 1300 هجری خورشیدی در روستای 'خرشاد'(24 كیلومتری جنوب شرقی بیرجند) دیده به جهان گشود.
وی از سن شش سالگی به مكتب رفت و با فراگیری قرآن و مطالعه كتاب هایی چون 'نصاب الصبیان' اثر 'ابونصر فراهی'، 'امثله' و 'شرح 'امثله' بر دانش خویش افزود.
پدر رضوانی، او را در سن هشت سالگی برای تحصیل به مدرسه طلاب 'شوكتیه'، نزد یكی از اقوام در بیرجند فرستاد و دیری نپایید كه وی با تحصیل در مدرسه تازه تاسیس 'تدین' كه به سبك جدید آموزشی اداره می شد، مسیر زندگی خود را عوض كرد.
رضوانی اندكی بعد با ورود به مدرسه عمومی، علوم متداول و جدید را آموخت و پس از مدتی با اخذ مدرك دیپلم فارغ التحصیل شد و به خدمت وزارت فرهنگ درآمد و از آن پس تدریس در دبیرستان را آغاز كرد.
وی پس از تدریس در زادگاه خود، به تهران منتقل شد و همزمان با تدریس در دبیرستان'فرخی'، به ادامه تحصیل در دوره لیسانس رشته 'تاریخ' و 'جغرافیا' در دانشسرای عالی پرداخت و اندكی بعد مقطع فوق لیسانس را سپری نمود.
او در دوران تحصیل خویش از استادان بنامی چون دكتر 'بینا'، دكتر'محمدحسن گنجی'،'سعید نفیسی'، 'عباس اقبال' و دكتر 'بهمنش' بهره جست.
استاد رضوانی پس از اخذ مدرك دكترا در رشته تاریخ از دانشگاه تهران مدت ها به عنوان استاد ممتاز این رشته در دانشگاه های مختلف شهر تهران به تدریس پرداخت.
استاد رضوانی در طی این سالها، سمت های علمی و فرهنگی بسیاری را بر عهده گرفت كه از آن جمله می توان به 'مشاورت عالی پژوهشكده اسناد سازمان ملی ایران، مشاورت موسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی، مدیریت گروه تاریخ بنیاد دایره المعارف اسلامی، عضویت در شوراها و هیئت های مختلف از جمله شورای میراث مكتوب كتابخانه ملی ایران، هیئت داوران جشنواره مطبوعات، رییس بازرسی تعلیمات متوسطه تهران، معاون بازرسی فرهنگ استان تهران و معاونت آموزشی دانشكده ادبیات دانشگاه تهران' اشاره كرد.
وی علاوه بر كار تدریس به حرفه روزنامه نگاری نیز علاقه مند بود و با نشریات مختلف علمی و فرهنگی همكاری داشت. دكتر رضوانی در دوران حیات خدمات شایانی در ارتقاء دانش مطبوعاتی روزنامه نگاران انجام داد و از سال 1348 تا واپسین سالهای عمر خود به نگارش جزوه های درسی تاریخ مطبوعات ایران همت گماشت.
دكتر رضوانی با شركت در همایش ها و كنگره های داخل و خارج از كشور و همنشینی و آشنایی با مشاهیر مختلف، آثار ارزشمند بسیاری را از خود بر جای گذاشت كه اكثر آنها بر تحقیق و پژوهش در زمینه تاریخ ایران تمركز دارد، از جمله این آثار می توان به 'زمینی كه روی آن زندگی میكنیم، انقلاب مشروطیت ایران، اعلانها و اعلامیههای دوره قاجار، تبلیغات نامه تنسر با همكاری مجتبی مینوی، تصحیح تاریخ منتظم ناصری در سه جلد، سفرنامه ظهیرالدوله همراه مظفرالدین شاه به فرنگستان، روزنامه خاطرات ناصرالدین شاه در سفر سوم فرنگستان، عالم آرای عباسی، یادداشتهای امینالدوله' اشاره كرد.
وی در طول زندگی خود بیش از 61 مقاله علمی و افزون بر چند جلد كتاب درسی در دوره های مختلف آموزش و پرورش برای دانش آموزان در زمینه تاریخ و جغرافیا تالیف كرد همچنین كتاب درسی تاریخ سیاسی ایران برای دانشجویان دانشكده افسری از جمله آثار این استاد است.
استاد 'محمداسماعیل رضوانی' كه به حق می توان او را پدرعلم تاریخ ایران نامید، چرا كه او ستونی محكم برای این رشته علمی در ایران محسوب می شد، پس از سال ها تحقیق، تدریس و پژوهش و خلق آثار متنوع در زمینه این علم در پنجم فروردین سال 1375 به دلیل بیماری سرطان دیده از جهان فروبست و خود جزئی از تاریخ ایران سربلند شد.
