استان گلستان يكي از مناطق سرسبز و ديدني در شمال ايران است كه در جنوب شرقي درياي خزر واقع شده و از شمال به جمهوري تركمنستان، از جنوب به استان سمنان، از شرق به استان خراسان شمالي و از غرب به استان مازندران محدود مي شود.
جغرافياي طبيعي استان به نحوي است كه به سه بخش كوهستاني، دامنه اي و جلگه اي تقسيم شده كه نزديك 18درصد از سطح اين استان را جنگل ها پوشانده اند و از نظر آب و هوايي داراي اقليم مديترانه اي و نيمه بياباني است.
استان گلستان را به دليل تنوع جغرافيايي و قدمت تاريخي و همچنين وجود آئين ها و مراسم گوناگون و آداب و موسيقي و فرهنگ قوميت هاي ساكن و صنايع دستي به راستي نگارستان ايران نام نهادند.
اقوام:
اقوام شامل فارس ها، تركمن ها، سيستاني ها، بلوچ ها، كردها، ترك ها (آذربايجاني و قزلباش) و قزاق ها مي شوند.
¤ صنايع دستي:
در استان گلستان نيز همانند ساير استان هاي كشورمان، توليد صنايع دستي خاص منطقه رايج است و قالي بافي، جواهرات تركمن، نمدمالي، سوزن دوزي، ابريشم بافي، جاجيم بافي، گليم بافي و... از مهم ترين صنايع دستي استان محسوب مي شود.
¤ ¤ شهرهاي استان:
¤ شهرستان گرگان
شهرستان گرگان مركز استان گلستان شهري زيبا و آراسته در متن طبيعت با ديدني هاي فراوان است.
از مهم ترين امكان تفريحي و آثار باستاني اين شهرستان مي توان پارك جنگلي ناهارخوران، امام زاده نور، مسجد جامع گرگان، دهكده توريستي زيارت، النگ دره، آبشار و بافت قديم شهر گرگان، كاخ آقا محمدخان قاجار، بناي قديمي از جمله خانه كبير و تقوي، مدرسه عماديه، كاروانسراها و... اشاره كرد.
ناهارخوران
ناهارخوران نقطه اي جنگلي در جنوب شهر گرگان است كه در فاصله 8 كيلومتري مركز شهر قرار دارد.
از روايت هاي قديمي نيز چنين برمي آيد كه حجاج گرگاني كه براي زيارت خانه كعبه به مكه عزيمت مي كردند و يا براي زيارت بارگاه امام رضا به مشهد مشرف مي شدند در راه بازگشت كاروان از كوه هاي جنوب گرگان به منطقه زيارت مي رسيده و در آنجا پس از چندين ماه دوري، اطرافيان آنان به استقبالشان مي رفته اند و در منطقه فعلي ناهارخوران جهت صرف ناهار توقف مي كرده اند كه امروزه به ناهارخوران مشهور شده است.
اين منطقه از هواي مطبوع و ملايمي برخوردار است كه وجود چاي خانه ها و رستوران ها و مهمانسراها و هتل ها و امكانات تفريحي مناسب سبب شد تا ناهارخوران يكي از اصلي ترين مناطق گردشگري استان محسوب مي شود.
روستاي زيارت
مسير جاده ناهارخوران به سمت جنوب پس از حدود 7كيلومتر به روستاي زيباي زيارت مي رسد با دو آبشار بلند و ديدني و چشمه آب گرم كه از ييلاق هاي معروف شمال و نقاط ديدني منطقه است و به لحاظ حياط هاي تو در تو و رنگ ديوارخانه ها و قدمت آن جزو 20 روستاي برتر گردشگري ايران است.
امامزاده نور
آرامگاه اسحاق بن موسي بن جعفر(ع) معروف به مشهد نور در مركز شهر گرگان و درگذر سرچشمه از محله سبز مشهد قرار دارد و از ابنيه قرن نهم هجري (دوره سلجوقي) محسوب شود.
مسجد جامع گرگان
اين مسجد در بازار سنتي و قديمي نعلبندان واقع شده است. بناي اصلي مسجد جامع متعلق به دوره سلجوقي است كه از اين دوره تنها مناره آجري آن باقي مانده است كه داراي كتيبه اي به خط كوفي مي باشد.
¤ شهرستان گنبدكاووس
نام اين شهرستان كه بعد از گرگان مهمترين شهر استان محسوب مي شود از نام گنبد قابوس بن وشمگير گرفته شده است كه مقبره وي نيز در شمال شهر قرار دارد. برج قابوس تالاب هاي بين المللي آلماگل، آلاگل و آجي گل بازارچه مرزي اينچه برون، شهر باستاني جرجان و امام زاده يحيي بن زيد شهرستان گنبد كاووس از مهمترين مراكز گردشگري و باستاني اين شهرستان است.
برج قابوس
برج قابوس يكي از بي نظيرترين يادمان هاي برجسته معماري ايران در دوره اسلامي است كه در شمال شهر گنبد كاووس و در 3كيلومتري بازمانده شهر قديم جرجان مركز حكومت آل زيار قرار دارد. اثر مذكور به عنوان يادمان شمس المعالي قابوس بن وشمگير از اميران و علماي منطقه دشت گرگان ساخته شده است. اين برج 55 متر ارتفاع دارد و بلندترين برج آجري جهان محسوب مي شود.
امامزاده يحيي بن زيد
مقبره اين امامزاده در قسمت غربي شهر گنبد كاووس واقع شده است. اين بنا از معروف ترين بناهاي متبركه استان گلستان و از فرزندان امام زين العابدين كه در زمان حكومت بني اميه قيام نموده و در سال 120 ه.ق به شهادت رسيد. از بناهاي قديمي اين بقعه محراب ايلخاني است كه داراي تزيينات گچين با نقوش گياهي هندسي و آياتي به خط كوفيست.
¤ شهرستان كردكوي
اين شهرستان كه در غرب استان واقع شده است كه وجود چشم اندازهاي طبيعي و تاريخي و صنايع دستي زيبا موقعيت گردشگري مناسبي را براي اين شهرستان به وجود آورده است. از مناطق گردشگري و باستاني اين شهرستان مي توان منطقه حفاظت شده جهان نما روستاي ييلاقي درازنو، پارك جنگلي امام رضا، برج رادكان، امامزاده روشن آباد و جاده شاه عباسي را نام برد.
برج رادكان
اين برج در 24كيلومتري جنوب كردكوي و بر فراز تپه اي بنا شده كه از موقعيت خاص طبيعي برخوردار است. برج مذكور به ارتفاع 37 متر به دستور اسپهبد ابوجعفر از شاهزادگان طبرستان و از فرمانروايان آخر سلسله باوندي در زمان زياريان ساخته شده است. بر بالاي اين برج كتيبه اي به دو زبان پهلوي و كوفي ديده مي شود.
¤ شهرستان علي آباد
اين شهرستان در 45 كيلومتري شرق گرگان واقع است كه داراي جاذبه هاي طبيعي و تاريخ و صنايع دستي متنوع مي باشد.
از مراكز مهم گردشگري اين شهرستان مي توان به آبشار و پارك جنگلي كبودوال و دهكده هاي ييلاقي اشاره نمود.
آبشار كبودوال
آبشار كبودوال در 5 كيلومتري جنوب شهر علي آباد در محل تفرجگاه عمومي شهر واقع شده است. آبشار كبودوال كه از چشمه هاي جنوبي تشكيل گرديده در عمق دره اي كه جنگل انبوهي آن را پوشانده واقع گرديده كه زمزمه حركت آب زلال و شفاف آن در فضاي آرام و سكوت جنگل، بهترين وسيله تسكين و آرامش انسان است.
¤ شهرستان بندرگز
اين شهرستان كه در منتهي اليه غربي استان گلستان واقع شده است كه داراي جاذبه هاي گردشگري مانند دريا، جنگل و اماكن تاريخي مي باشد.
سواحل
وجود خليج گرگان با وسعت 68800 هكتار كه به طول 5/6 كيلومتر از دريا منفك گرديده از مهمترين محورهاي توريستي استان است. سواحل جنوبي و شرقي درياي خزر برخلاف سواحل شمالي آن هيچ گاه دوره يخبندان ندارد، لذا پيوسته شرايط انجام همه گونه ورزش آبي را داراست.
¤ شهرستان بندر تركمن
اين شهرستان كه يكي از شهرهاي غربي استان گلستان است و در سال 1306 خورشيدي در محلي كه قرارگاه نظاميان بود تأسيس شد. اين شهرستان داراي جاذبه هاي طبيعي مانند دريا و جزيره آشوراده و صنايع دستي غني تركمن مي باشد.
جزيره آشوراده
آشوراده تنها جزيره ايراني درياي خزر است كه با آب و هواي معتدل در 5 كيلومتري غرب بندر تركمن قرار دارد. پوشش گياهي جزيره، بوته هاي تمشك، نوعي خار خودرو و درختان انار ترش است و حيواناتي همچون شغال، روباه، خرگوش، ماهي، قرقاول، كبك و پرندگان دريايي در جزيره يافت مي شوند.
اكوسيستم سواحل جزيره آشوراده شرايط مناسبي را براي ماهي گيري ايجاد كرده كه همواره مشتاقان را براي تفريح و ماهي گيري به اين سواحل مي كشاند.
¤ شهرستان مينودشت
اين شهرستان در ناحيه شرقي استان گلستان و در دنباله دامنه كوه هاي البرز شرقي واقع شده است. نام قديم مينودشت حاجيلر بوده. اين شهرستان با توجه به مناظر طبيعي، تفرجگاه هاي زيبا، وجود آثار باستاني، صنايع دستي، توليد ابريشم و توليد عسل يكي از جاذبه هاي گردشگري استان محسوب مي شود.
از جمله اماكن گردشگري باستاني شهرستان مينودشت شامل: پارك ملي گلستان، آبشارلوه، جنگل باقرآباد و فارسيان، موزه هاي حياط وحش و تاريخ طبيعي پارك ملي گلستان و غار باستاني كيارام است.
قديمي ترين بقاياي حضور انسان كه در استان گلستان شناخته شده غار كيارام مي باشد كه به 100 هزار سال پيش و دوره پارينه سنگي ميانه (موسترين) تعلق دارد. همچنين دشت حلقه به عنوان وسيع ترين سايت باستاني استان نيز كه 238 هكتار وسعت دارد در اين شهرستان قرار گرفته است.
جنگل گلستان
پارك ملي گلستان يا جنگل گلستان منطقه حفاظت شده اي در شرق استان گلستان و غرب استان خراسان شمالي است. پارك گلستان، قديمي ترين پارك ملي ثبت شده در كشور و پناهگاهي كم نظير براي حيات وحش است كه 1350 گونه گياهي و 302 گونه جانوري، از جمله نيمي از گونه هاي پستانداران ايران را در حدود 900 كيلومترمربع مساحت خود جاي داده است.
