مضطر

يكى از لقب هاى معروف امام عصر(ع) است. دركتاب هاى لغت به معناى درمانده و ناچار به كار مى رود و در اصطلاح، وقتى به كسى مضطر گفته مى شود كه او از همه اسباب و ابزارهاى معمولى در حل مشكلات و برطرف ساختن گرفتارى هايى كه دارد نا اميد شده و با تمام وجود متوجه خدا شود وكليد حل تمام كارها را به دست خدا بداند . رسيدن به اين مرحله از درك و بينش معمول يا در حالت اضطرار و نا اميدى كامل پيش مى آيد و يا در صورت دستيابى به شناخت و معرفت هاى برتر كه جز از طريق توجهات خاص الهى ميسر نمى گردد ، امكان پذير مى شود. در بسيارى از ادعيه و روايات از حضرت مهدى (ع) با لقب مضطر ياد شده است. از جمله در قسمتى از دعاى ندبه آمده است: اين المضطر الذى يجاب اذا دعى (1) كجاست آن مضطرى كه چون دعاكند، خواست او اجابت مى شود....
همين طور در روايتى كه از امام صادق (ع) درباره تفسير آيه: امن يجب المضطر از دعاه و يكشف السوء (2) وارد شده چنين آمده است: سوگند به خدا منظور از مضطر در اين آيه قائم آل محمد(ع) است.
وقتى كه در آخرالزمان ستم و بيداد و فساد در نتيجه سلطه پيدا كردن مستكبران و انحراف مردم از صراط مستقيم سرتاسر جهان را پرساخت، آن حضرت در بين ركن و مقام در مسجدالحرام دو ركعت نماز مى خواند و آنگاه دست به دعا برداشته از خداوند تعجيل در فرج خود را مى خواهد و پروردگار عالم نيز دعاى او را اجابت نموده و به او اذن ظهور مى دهد و به دنبال اين واقعه مبارك آن حضرت به بركت امدادهاى غيبى و هم چنين يارى انسان هاى مؤمن و شجاع كه در آن زمان از سرتاسر عالم به گرد آن حضرت جمع شد ه اند ، بساط ستم را از روى زمين برخواهد چيد .(3)
اما چرا به امام عصر(ع) لقب مضطر داده شده است؟ از بررسى مجموعه روايات مربوط به اين بحث چنين برمى آيدكه امام معصوم به عنوان حجت الهى در خيرخواهى به بندگان خدا و محبت به آنان از پدر و مادر به آن ها مهربان تر است . كدام اضطرار سخت تر از اين است كه كسى حجت خدا باشد و مسئوليت حفظ و تبليغ و ترويج و حاكمیت بخشى به همه احكام و ارزش هاى الهى را بر عهده داشته باشد، اما در شرايطى واقع شود كه ببيند حكام جور از يك طرف و منافقان و انسان هاى هواپرست از طرف ديگر احكام حيات بخش الهى را زير پا مى گذارند و بندگان خدا را از مسير سعادت واقعى منحرف مى سازند و آن ها را به بى راهه سوق مى دهند .(4)

  1. مفاتیح الجنان دعاى ندبه.
2. سوره نمل 62.
3. بحا رالانوار ج 51 ص 48.
4. نشريه موعوده شماره 34 ص 32.