آثار تربيتي نماز

آثار تربيتي نماز
1- روح و اساس و هدف و پايه و مقدمه و نتيجه و بالاخره فلسفه نماز همان ياد خدا است، همان ذكر الله است البته ذكري كه مقدمه فكر و فكري كه انگيزه عمل بوده باشد، چنانكه در حديثي از امام صادق (ع) آمده است كه در تفسير جمله «ولذكر الله اكبر» فرمود: «ذكر الله عند ما احل و حرم»ياد خدا كردن به هنگام انجام حلال و حرام ( يعني به ياد خدا بيفتد به سراغ حلال برود و از حرام چشم بپوشد(
2-  نماز وسيله شست وشوي از گناهان و مغفرت و آمرزش الهي است چرا كه خواه ناخواه نماز انسان را دعوت به توبه و اصلاح گذشته مي كند، لذا در حديثي مي خوانيم: پيامبر (ص) از ياران خود سوال كرد: اگر بر در خانه يكي از شما نهري از آب صاف و پاكيزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شست وشو دهد، آيا چيزي از آلودگي و كثافت در بدن او مي ماند؟ در پاسخ عرض كردند: نه، فرمود: نماز درست همانند اين آب جاري است، هر زمان كه انسان نمازي مي خواند گناهاني كه در ميان دو نماز انجام شده است از ميان مي رود و به اين ترتيب جراحاتي كه بر روح و جان انسان از گناه مي نشيند، با مرهم نماز التيام مي يابد و زنگارهايي كه بر قلب مي نشيند زدوده مي شود.
3- نماز سدي در برابر گناهان آينده است، چرا كه روح ايمان را در انسان تقويت مي كند و نهال تقوا را در دل پرورش مي دهد و مي دانيم ايمان و تقوا نيرومندترين سد در برابر گناه است و اين همان چيزي است كه در آيه فوق به عنوان نهي از فحشا و منكر بيان شده است و همان است كه در احاديث متعددي مي خوانيم: افراد گناهكاري بودند كه شرح حال آنها را براي پيشوايان اسلام بيان كردند، فرمودند: غم مخوريد، نماز آنها را اصلاح مي كند و كرد.
4- نماز، غفلت زدا است، بزرگترين مصيبت براي رهروان راه حق آن است كه هدف آفرينش خود را فراموش كنند و غرق در زندگي مادي و لذايذ زودگذر شوند، اما نماز به حكم اينكه در فواصل مختلف و در هر شبانه روز پنج بار انجام مي شود، مرتباً به انسان اخطار مي كند، هشدار مي دهد، هدف آفرينش او را خاطر نشان مي سازد، موقعيت او را در جهان به او گوشزد مي كند و اين نعمت بزرگي است كه انسان وسيله اي در اختيار داشته باشد كه در هر شبانه روز چند مرتبه قوياً به او بيدار باش گويد.
5- نماز خودبيني و كبر را در هم مي شكند، چرا كه انسان در هر شبانه روز هفده ركعت و در هر ركعت دوبار پيشاني برخاك در برابر خدا مي گذارد، خود را ذره كوچكي در برابر عظمت او مي بيند، بلكه صفري در برابر بي نهايت. پرده هاي غرور و خودخواهي را كنار مي زند، تكبر و برتري جويي را در هم مي كوبد.
6- نماز وسيله پرورش فضايل اخلاق و تكامل معنوي انسان است، چرا كه انسان را از جهان محدود ماده و چهار ديوار عالم طبيعت بيرون مي برد، به ملكوت آسمان ها دعوت مي كند و با فرشتگان هم صدا و همراز مي سازد، خود را بدون نياز به هيچ واسطه در برابر خدا مي بيند و با او به گفت وگو برمي خيزد. تكرار اين عمل در شبانه روز آنهم با تكيه روي صفات خدا، رحمانيت و رحيميت و عظمت او مخصوصاً با كمك گرفتن از سوره هاي مختلف قرآن بعد از حمد كه بهترين دعوت كننده به سوي نيكي ها و پاكي ها است اثر قابل ملاحظه اي در پرورش فضايل اخلاقي در وجود انسان دارد. به همين خاطر در حديثي از امام علي (ع) مي خوانيم كه در فسلفه نماز فرمود:« الصلوه قربان كلي تقي» نماز وسيله تقرب هر پرهيزكاري به خدا است.
7- نماز به ساير اعمال انسان ارزش و روح مي دهد، چرا كه نماز روح اخلاص را زنده مي كند، زيرا نماز مجموعه اي است از نيت خالص و گفتار پاك و اعمال خالصانه، تكرار اين مجموع در شبانه روز بذر ساير اعمال نيك را در جان انسان مي پاشد و روح اخلاص را تقويت مي كند. بنابراين در حديث معروفي مي خوانيم كه اميرمومنان علي (ع) در وصاياي خود بعد از آن كه فرق مباركش با شمشير ابن ملجم جنايتكار شكافته شد، فرمود: خدا را خدا را درباره نماز، چرا كه ستون دين شما است.
8- نماز قطع نظر از محتواي خودش با توجه به شرايط صحت دعوت به پاكسازي زندگي مي كند، چرا كه مي دانيم مكان نمازگزار، لباس نمازگزار، فرشي كه بر آن نماز مي خواند، آبي كه با آن وضو مي گيرد و غسل مي كند، محلي كه در آن غسل و وضو انجام مي شود بايد از هر گونه غصب و تجاوز به حقوق ديگران پاك باشد. كسي كه آلوده به تجاوز و ظلم، ربا، غصب، كم فروشي، رشوه خواري و كسب اموال حرام باشد چگونه مي تواند مقدمات نماز را فراهم سازد؟ بنابراين تكرار نماز در پنج نوبت در شبانه روز خود دعوتي است به رعايت حقوق ديگران.

9- نماز علاوه بر شرايط صحت، شرايط قبول، يا به تعبير ديگر شرايط كمال دارد كه رعايت آنها نيز يك عامل موثر ديگر براي ترك بسياري از گناهان است.در كتب فقهي و منابع حديث، امور زيادي به عنوان موانع قبول نماز ذكر شده است از جمله مسئله شرب خمر است كه در روايات آمده: نماز شرابخوار تا چهل روز مقبول نخواهد شد مگر اينكه توبه كند و در روايات متعددي ذكر شده كه: از جمله كساني كه نماز آنها قبول نخواهد شد پيشواي ستمگر است و در بعضي از روايات ديگر تصريح شده است كه نماز كسي كه زكات نمي پردازد، قبول نخواهد شد و همچنين روايات ديگري كه مي گويد: خوردن غذاي حرام يا عجب و خودبيني از موانع قبول نماز است، پيدا است كه فراهم كردن اين شرايط قبولي تا چه حد سازنده است؟
10- نماز روح انضباط را در انسان تقويت مي كند، چرا كه دقيقاً بايد در اوقات معيني انجام گيرد كه تأخير و تقديم هر دو موجب بطلان نماز، است. همچنين آداب و احكام ديگر در مورد نيت و قيام و قعود و ركوع و سجود و مانند آن كه رعايت آنها، پذيرش انضباط را در برنامه هاي زندگي كاملاً آسان مي سازد
نتيجه گيري
اين نتيجه حاصل شد كه اشخاص نمازگزار نسبت به بي نمازها و «تارك الصلوه» ها داراي ويژگي هاي برجسته اخلاقي و ارزش هاي انساني به مراتب بيشتري هستند و به اين ترتيب تعادل ناقل هاي عصبي به درجات بيشتر در آنها برقرار است و اين معما براي دانش پزشكي همچنان باقي است كه نماز چگونه اثرات شگفت انگيز خود را در ريشه كني گناه و انحراف از جامعه و در واقع مقابله با تحولات نامطلوب ناقل هاي عصبي به انجام مي رساند.