امروز در تاريخ

 

درگذشت احمدشاه قاجار در تبعيد سلطان احمد شاه قاجار نهم اسفند 1308 (28 فوريه 1930) درست 4 سال و 4 ماه پس از خلع قاجاريه از سلطنت ايران در 32 سالگي در پاريس و در تبعيد درگذشت. وي دچار اضافه وزن و بيماري كليوي بود. احمدشاه را در تيرماه 1288 در 12 سالگي برجاي پدرش نشاندند كه سه سال و چند ماه پس از كودتاي ژنرال رضاخان، از سلطنت خلع شد. احمد شاه به اراده خود به اروپا رفت و ديگر به او اجازه بازگشت داده نشد. از بررسي خاطرات رجال آن زمان و رفتار احمدشاه چنين بر مي‌آيد كه نمي‌توان نسبت به وطندوستي او ترديد كرد. وي بر خلاف ديگر سلاطين قاجاريه، فردي اهل مطالعه، داراي تفکر سياسي و از وضعيت جهان نسبتا آگاه بود و سياست‌ها را مي‌شناخت و راه گريز از آنها مي‌دانست ولي وسيله و امكانات او محدود بود؛ نه ارتشي قابل ملاحظه داشت و نه بودجه كافي. بي خيالي رجال، اوضاع زمان و مداخله بيگانه هم مانع از آن بود كه بتواند اقدامي كند. او در23 سالگي با مهارت تمام كودتاي ژنرال رضاخان ــ سيد ضياء را از سر گذرانيده بود. پس از آنکه احمدشاه در مهماني پادشاه انگلستان در لندن حاضر نشد کلمه‌اي در تاييد قرارداد آن دولت با وثوق الدوله بگويد که ايران را عملا تبديل به يک سرزمين تحت الحمايه انگلستان مي‌کرد، مورخان متفق القول وي را مردي ميهندوست و ذاتا نيرومند توصيف کرده اند. شايد همين ايستادگي احمدشاه، به طرح نقشه کودتا و مآلا به حذف وي انجاميد. روزي که «مرو» از دست رفت 28 فوريه 1881 نيروهاي روسيه شهر تاريخي مرو را تصرف و ضميمه قلمرو آن كشور كردند. «مرو» بارها حاكم‌نشين خراسان بزرگ، از شهرهاي باستاني ايران و مهد فرهنگ ايراني و احياء زبان و ادبيات فارسي بود و سامانيان بزرگترين كتابخانه عمومي را كه الگوي كتابخانه‌هاي امروز جهان شده است در آنجا تاسيس كرده بودند. كتابخانه مرو در عين حال بزرگترين كانون پژوهشي قرون وسطا و نيز مركز تاليف و ترجمه و تكثير كتاب به زبان فارسي بود. روس‌ها قبلاً بخارا و خيوه را تصرف كرده بودند. دولت وقت تهران دو واحد نظامي براي دفاع از مرو به فرماندهي دو شاهزاده قاجار روانه ساخت كه بين راه در حوالي قوچان، ميان اين دو شاهزاده اختلاف شخصي بروز كرد و به علت رنجش يكي از آنان از ديگري و بازگشت، ماموريت به اجرا درنيامد!. استالين هنگام مرز بندي مجدد و ايجاد جمهوري در منطقه فرارود برحسب مليّت و زبان محلي، مرو و بخارا را به تاجيكستان پارسي زبان نداد كه مبادا روزگاري با ايران و افغانستان، بارديگر امپراتوري ايران را تشكيل دهند. تهران نه تنها اعتراضي به اين تقسيم بندي استالين نکرد بلکه درصدد برنيامد تا تلفظ عاميانه «عشق‌آباد» را اصلاح كند و دست كم از روزنامه‌ها بخواهد تا آن را با رسم‌الخط درست «اشك آباد» بنويسند كه بناي آن مربوط به دوران اشكانيان و زمان پادشاهي اشک يکم است. سالروز تأسيس حزب جمهوري خواه آمريكا 28 فوريه سال 1854 پنجاه سياستمدار آمريكايي كه نظرات مشابهي داشتند در تالار عمومي دبيرستان «ريپان Ripon» ايالت ويسكانسين جمع شدند و حزب جمهوريخواه آمريكا را تاسيس كردند. اين حزب از ششم ژوئيه همين سال فعاليت خود را آغاز كرد. سران ايالات متحده از 1860 تا 1932 از اين حزب بودند كه از آن پس به مدت 20 سال زمام اين كشور به دست حزب دمكرات افتاد و از سال 1953 به بعد متناوبا يكي از دو حزب زمام امور را در دست داشته است. لازم‌الاجرا شدن ضابطه جهاني منع كشيدن سيگار مصوبه جهاني منع تدريجي دود كردن سيگار از 27 فوريه 2005 به اجرا گذارده شده است. اين ضابطه در ماه مه 2003 كه دود سيگار قاتل شماره يك انسان‌ها اعلام شد در نشست نمايندگان 182 ملت به صورت يک ميثاق جهاني به تصويب رسيد. از اين شمار، 167 نماينده به آن راي مثبت داده بودند. پارلمان‌هاي 57 کشور تا 27 فوريه 2005 اين ميثاق را به تصويب رسانده بودند. www.iranianshistoryonthisday.com