نام و القاب آن حضرت

نام آن حضرت «محمّد» همان نام جدّ بزرگوارشان رسول الله صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌سلّم است.و تمامي مورّخان و محدّثان معتقدند که پيامبر صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌سلّم خود اين نام را بر ايشان نهاده بودند. القاب آن حضرت بسيار است، از جمله:

1- «مهدي»: که مشهورترين لقب آن حضرت است و به معني هدايت شده از سوي خداست. امام صادق (عليه السلام) در ضمن حديثي فرموده­اند:

«آن حضرت را مهدي گويند: زيرا او مردم را به امري که گم کرده­اند، هدايت مي‌کند.»[3]

2- «القائم»: به معني قيام کننده به حق، رسول خدا صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌سلّم فرمودند:

«از اين جهت، قائم را قائم ناميده­اند که پس از فراموش شدن نامش قيام مي­کند.»[4]

3- «بقية الله»: يعني بازمانده­ي الهي. امام باقر (عليه السلام) مي­فرمايند:

«امام زمان (عليه السلام) هنگامي که ظهور مي­کنند مي­فرمايند: من بقية الله در زمين و خليفه­ي خدا و حجّت او بر شما هستم. پس هيچ مسلماني بر او سلام نمي­کند، مگر اين‌که چنين مي­گويد: «السَّلامُ عَلَيکَ يا بَقيَّة اللهِ فِي أرضِه».[5] امام عصر (عليه السلام) به اين دليل به اين لقب مشهور شدند که ايشان آخرين حجّت خدا و ذخيره­ي الهي براي عالم هستند.»

4- «منتقم»: يعني انتقام گيرنده. امام صادق (عليه السلام) مي­فرمايند:

«... هرگاه، قائم قيام کند، براي خدا و رسول او و همه­ي ما خاندان پيغمبر، انتقام خواهد گرفت.»[6]

همچنين پيامبر اکرم صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌سلّم در خطبه­ي غدير فرمودند:

«اوست که خون‌بهاي تمام اولياي حق را مي­گيرد.»[7]

5- «منصور»: به معني ياري شده. پيامبر اکرم صلّي‌الله‌عليه‌وآله‌سلّم فرمودند:

«پسر نهمين از فرزندان حسين که قائم اهل‌بيت من و مهدي امّت من است و ... و با نصرت خدا مؤيّد و با ياري ملائکه منصور مي‌گردد.»[8]

در دعاي ندبه نيز آمده است:

«أينَ المَنصورُ عَلی مَنِ اعتَدَی عَليه و افتَرَی»؛ «کجاست آن ياري شده و پيروز بر تجاوزگران و دروغ‌گويان؟»

همچنين در زيارت عاشورا دعا مي­کنيم که:

«أن يَرزُقَني طَلَب ثارِکَ مَعَ أمامٍ منصورٍ»؛ «روزيمان کن تا با امام منصور از اهل‌بيت‌(عليهم السلام) خون‌خواه تو باشيم.»

6- «منتظَر»: از امام جواد (عليه السلام) پرسيدند: چرا وي را منتظَر گويند؟ فرمودند:

«زيرا وي براي مدّتي طولاني غيبت مي­نمايد و علاقه­مندان به وي منتظر ظهورش خواهند بود؛ و آن­ها که ترديد دارند انکار مي­کنند.»[9]

7- «حجة الله»: در زيارت آل ياسين اين گونه به امام سلام مي‌دهيم:

«السَّلامُ عليکَ يا حُجّةَ الله و دليلَ إِرَادَتِه»؛ «سلام بر تو اي حجت خدا و دليل و راهنماي افراد به سوي او.»

حجّت، در لغت به معني دليل، برهان و راهنما است.[10] راغب اصفهاني نيز حجّت را اين گونه معنا کرده است: راهنمايي آشکار به راه مستقيم و آن‌چه که به وسيله‌ي آن مي‌توان به درستي يکي از دو مخالف پي برد.[11]

امامان معصوم‌(عليهم السلام) هر کدام، حجّت و راهنماي زمان خود بوده‌اند، امام زمان (عليه السلام) نيز حجّت خداوند بر خلق هستند چنان‌چه در توقيعي در جواب اسحاق بن يعقوب، ايشان خودشان را اين گونه معرفي مي‌کنند:

«أمَّا الحَوَادِثُ واقِعَةُ فَارجِعُوا فيها إلی رُوَاةِ أحَاديثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتي عليکُم و أنَا حجّةُ الله عَلَيهِم»؛ «در حوادث و مشکلاتي که برايتان رخ مي‌دهد، به راويان احاديث ما مراجعه کنيد، زيرا آنان حجّت من بر شما هستند و من حجّت خداوند بر ايشانم.»[12]