معيارهاي انتخاب پايگاه اطلاعاتي در سايت مك كونيل
1ـ نوع منابع: پايگاههاي اطلاعاتي بايد طبق نيازهاي اطلاعاتي كتابخانه انتخاب شود. برخي از پايگاههاي اطلاعاتي فقط شامل مقالات مجلات ميباشند اما برخي ديگر كتابها، اسناد دولتي، تصاوير و ….را نيز در بر ميگيرند. همچنين در هنگام انتخاب پايگاههاي اطلاعاتي بايد به اين مسأله نيز توجه داشت كه پايگاه مورد نظر مقالات را به صورت تمام متن در اختيار كاربران قرار ميدهد يا فقط اطلاعات كتابشناسي را در اختيار كاربران ميگذارد.
2ـ پوشش زماني پايگاه اطلاعاتي: پايگاههاي اطلاعاتي معمولاً قبل از دهة 1970 را پوشش نميدهند، بعضي از پايگاهها فقط دورة خاصي را پوشش ميدهند، اما اكثر پايگاههاي اطلاعاتي سالهايي را كه پوشش ميدهند در اولين صفحة پايگاه اطلاعاتي مورد نظر ذكر ميكنند.
3ـ پوشش مكاني: برخي از پايگاههاي اطلاعاتي فقط امريكا و چند كشور اروپايي را شامل ميشوند اما دامنة پوشش مكاني برخي ديگر از پايگاههاي اطلاعاتي بينالمللي است.
4ـ زبان انتشار: مطالبي كه توسط كشورهاي غير انگليسي زبان تهيه ميشود بايد به زبان بينالمللي ترجمه شود، با اين وجود بسياري از پايگاههاي اطلاعاتي، زباني را كه مقاله به آن زبان نوشته شده را مشخص ميكنند و در جستجوها امكان انتخاب زبان خاصي را فراهم ميآورند.
5ـ دسترسي به مجلات نمايه شده: از آنجايي كه كمتر از 10% مجلات در جهان به صورت الكترونيكي و تمام متن در دسترس هستند بنابراين شايد فقط گاهي اوقات، استنادهاي مورد نياز را بتوان پيدا كرد. در مواردي كه در پايگاه اطلاعاتي مورد نظر مقاله مورد جستجو وجود نداشته باشد، بررسي پايگاههاي اطلاعاتي ديگر، مراجعه به منابع چاپي و استفاده از شكلهاي ميكرو فيلم و ميكروفيش ضروري است. در نهايت اگر كتابخانه مقاله مورد نظر در هيچ شكلي يافت نشد ميتوان از سيستم الكترونيكي امانت بين كتابخانهاي استفاده نمود.
در اين حالت مقاله مورد نظر از كتابخانه ديگري كه مقاله درآنجا وجود دارد، درخواست ميشود و كتابخانه مورد نظر مقاله مورد نياز را در اختيار كاربران قرار ميدهد. توجه به اين نكته ضروري است كه اگر چه جستجوي پايگاههاي اطلاعاتي تمام متن به تنهايي آسانتر است، اما با جستجو در انواع مختلف پايگاههاي اطلاعاتي ميتوان بهترين نتايج را به دست آورد. فناوري انتشار پايگاههاي اطلاعاتي مسألة با اهميت و پيچيدهاي است، پس در هنگام خريد دقت در ساختار پيچيدة اين پايگاهها و داشتن استراتژي خريد مناسب بايد مورد توجه قرار گيرد. در هر حال، دسترسي به پايگاههاي اطلاعاتي موضوعي است كه ارتباط زيادي با وضعيت اقتصادي كتابخانههاي استفاده كننده دارد.
حال اگر با استفاده از برنامه نرمافزاري بين مجموعه فايلها ي مجزا از هم (بانكهاي اطلاعاتي) ارتباط برقرار شود به صورتي كه كاربران و استفاده كنندگان نهايي بتوانند به آساني از اطلاعات تمام اين مجموعهها (فايلها ) استفاده كنند، آن را پايگاه اطلاعاتي مينامند.
معيارهاي انتخاب پايگاههاي اطلاعاتي در سايت اينترويز[6]:
اين سايت براي انتخاب پايگاه اطلاعاتي ده موردرا از نظر عملكرد مورد توجه قرار مي دهد :
1ـ طراحي و تركيب:در طراحي پايگاههاي اطلاعاتي بايد درنهايت به ميزان رضايت مراجعه كننده توجه كرد.درطراحي پايگاههاي اطلاعاتي بايد ابزارها بر پايةويندوز باشند. با به كارگيري اين سيستم كاربرد پايگاههاسريعتر و آسان ترخواهد شد .ابزارهايي كه در تركيب پايگاهها وجود دارند بايد چند كاربردي باشند .موتورهاي كاوش پايگاه اطلاعاتي بايد قادربه انجام برنامه هاي رايانه اي مختلف بوده ،همچنين قادر به ايجاد جدول ها و نمودارهاي مختلف در فايلها ي ورودي باشند.
2ـ سهولت در استفاده: پس از اينكه استفاده از پايگاه اطلاعاتي به كاربران آموزش داده شد ،نبودن محدوديت و سهولت استفاده از پايگاههاي اطلاعاتي براي كاربران و توانايي تغيير و تركيب برنامه هاي پايگاههاي اطلاعاتي، مسألةمهمي تلقي ميشود.
3ـ صافي هاي ورودي :پايگاههاي اطلاعاتي بايد فايلها ي ورودي مختلف را كه توسط كاربران وارد پايگاه ميشود؛ بپذيرند . وجود استانداردي درست در مورد اين درون دادها باعث مي شودكه برون دادهاي درستي بدست آيد،با وجود اين استانداردهادر پايگاههاي اطلاعاتي يكپارچگي و هماهنگي بين درون دادها و برون دادها ايجاد مي شود .
4ـ وجود «ايكس ام ال»[7] در پايگاههاي اطلاعاتي: كمترين نياز كاربران در پايگاههاي اطلاعاتي ورودو خروج فايل هاي «ايكس ام ال»است.در بعضي از پايگاههاي اطلاعاتي فايل «ايكس ام ال»اصلي يا مادر وجود ندارد اما بعضي از طراحان اين پايگاهها بعضي از فايل ها ي خاص را به «ايكس ام ال»تبديل مي كنند كه اين موضوع به نتايج جستجوي آنها خللي وارد نمي آورد .
5ـ سازگاري ساختاري : سيستم عامل[8] بسياري از پايگاههاي اطلاعاتي بر پاية«ويندوز ان تي 2000»[9] و«يونيكس اواس390»[10] ميباشد.اگر چه قدرت سيستم عامل هاي يونيكس و ويندوزافزايش يافته ولي داده ها نياز دارند كه طبق يك الگوي خاصي به هم پيوند داده شوند،كه اين الگوها اغلب در كامپيوتر اصلي وجود دارد. توانايي كامپيوترهاي اصلي در پردازش دادهها و داشتن برنامههاي چاپ براي آنها ،از دلايل اصلي است كه هنوز هم پايگاههاي اطلاعاتي، بر پايةكامپيوتر اصلي مي باشند.سيستم عاملهايي كه بر پايةيونيكس هستند مي توانند به خوبي از عهدةتركيب زمانها بر آيند ،آنها نيز مثل كامپيوتر اصلي ،سيستم عامل مطمئني را فراهم مينمايند.
ويندوز ها وقتي مورد استفاده قرار مي گيرند كه زمان از اهميت خاصي بر خوردار نباشد ؛براي استفاده، ويندوز مورد نظر بايد تأييد شود و اين مسأله بويژه در مورد متوازن و متقارن بودن پردازشگرها صادق است .
6ـ طراحي پايگاههاي اطلاعاتي در ارائةخدمات به كتابخانه: هر يك از اجزاءمهم تشكيل دهندةپايگاه اطلاعاتي بايد قادر به عملكرد مستفل باشند ،كه اين مسأله موجب انعطاف پذيري شده و باعث مي شود كه وظايف و كاركردهاي انتخابي متمركز شده يا بر پايةنياز هاي سازماني هر كدام از اجزا تشكيل دهنده،براي اجراجدا شوند.
7ـ واسط هاي «آي دي اي آراس»[11] : پايگاههاي اطلاعاتي نوعاًحمايت آرشيوي انجام نمي دهند .بسياري از فروشندگان «آي دي اي آر اس» از ذخيره و بازيابي انواع مختلف فايلهاي برونداد حمايت ميكنند. فروشندگان پايگاههاي اطلاعاتي كه بدون «آي دي اي آر اس» ميباشند بايد درمورد اين مسأله كه كاربردهاي مورد انتظار مي توانند با ابزارهاي موجود «آي دي اي آر اس»يكپارچه شوند، به اتّفاق نظر برسند.
8ـ مستند كردن خدمات كتابخانه: كارهايي كه به طور فعال مديريت مي شوند در اشكال مختلف، كاربردهاي آنها آسان خواهد شد: توسعه،گسترش و روز آمد سازي از طريق مستند كردن خدمات كتابخانه انجام مي شود،كه تمام اشكال،شكل هاي گرافيكي،متن تصاويرو…را مديريت مي كند.
فعاليت هايي كه بيش از 1000شكل دارند از طريق مستند كردن برنامه هاي كتابخانه حمايت نمي شوند و به ندرت كنترل كاملي بر اشكال مختلف آنها صورت مي پذيرد. فروشندگان پايگاههاي اطلاعاتي از برنامةاصلي مستند كردن خدمات كتابخانه حمايت نمي كنند؛فروشندگان بايد توانايي كاربران را از طريق شركت در برنامة مديريتي،مستند كردن خدمات كتابخانه اي كه توسط خودشان انجام ميشود، ارزيابي كنند.
9-حمايت از برون دادهاي چند كانالي:حمايت از فرمت هاي چاپ و انتقال الكترونيكي براي چاپ ضروري است.براي انتقال الكترونيكي «پي دي اف»و«ايكس ام ال»
فرمت هاي مورد نياز هستند.
10ـ حمايت از خريدار: در مراحل خريد بايد خريداران جوانب احتياط را رعايت كنند.بسياري از مشكلات در ارتباط با فروشندگان مي باشد. خريداران در هنگام عقد قراردادبا فروشنده بايد ضمانت نامههاي كتبي در مورد نوع و كيفيت حمايتي كه توسط فروشندگان فراهم خواهد شد را از وي دريافت كنند.فروشندگان بايد در قيمت خدمات نگهداري سالانة نرمافزارها تخفيف دهند،همچنين خريداران قبل از عقد قراردادها بايد فروشنده را آزمايش نموده تا دريابند كه تا چه اندازه به وعده هاي خود عمل مي كند.