نحوه آموزش یادگیری خلاق
شیوه آموزشی یادگیری خلاق به صورت یادگیری فعال است. در یادگیری خلاق، مدرس فقط گوینده و علامت دهنده و یادگیرنده فقط گیرنده اطلاعات نیست، بلكه هر دو در فرآیند پویای یادگیری شركت دارند. در این روش به فرد فرصت داده میشود تا مطالب آموزشی را تجربه كند، نظر دهد و صحبت كند. در این شیوه، فرد محور اصلی آموزش است و مربی فقط نقش تسهیلگر را بازی میكند و با پرسیدن یك یا چند سؤال از افراد آموزش را شروع میكند، اجازه میدهد تا فرد با بحث و گفتوگوی كلاسی، پاسخها را دریابد و سپس سؤال بعدی را مطرح میكند.
افراد با توجه به دانش آموخته شده در قبل و تجارب و افكار خود، برای پیدا كردن پاسخ سؤالات در بحثها و گفتوگوها شركت میكنند. به این طریق مربی با مطرح كردن سؤالات و انجام فعالیتها، افراد را گام به گام به مدت آموزشی مورد نظر نزدیكتر مینماید.
پیشنهادات
با توجه به مطالب ارائه شده و شواهد مطرح شده مواردی به شرح زیر پیشنهاد میشود:
1- در خلاقیت بهتر است افراد را درگیر كرد و به قول معروف «خار در پای آنان ایجاد نمود.» تا آنها خودشان از مسائل آگاه شوند. همان طور كه در شعار آموزشی سازمان یونسكو آمده است: «اگر به من بگویی فراموش میكنم. اگر یادم بدهی، به خاطر میآورم، اما اگر درگیرم كنی یاد میگیرم.»
2- شرایطی را فراهم نماییم كه خلاق بودن را تشویق كند، از اضطراب خالی باشد یا آن را به حداقل برساند تا افراد ایمنی خاطر احساس كنند و از صرف انرژی و وقت برای خلاقیت لذت ببرند.
3- به یاد داشته باشیم كه فرایند خلاقیت بسیار مهمتر از دستآوردهای آن است به همین دلیل افراد را به كوشش و كشف كردن و گفتن چرا و نه برانگیزیم.
4- به حق انتخاب افراد احترام بگذاریم و فراموش نكنیم كه تشویق انتخاب، خلاقیت را پرورش میدهد و در موقع نیاز پیشنهاد كمك و حمایت كنیم، و لیكن دخالت تا حد امكان نكنیم.
5- افراد را به محركهای محیطی حساستر كنیم و راه حلهای خود را تحمیل نكنیم. بلكه با ارائه و پذیرش نظریهها و تفسیرهای متفاوت درباره موقعیت و مسئله مورد بحث نشان دهیم تا چه اندازه برای كنجكاوی و راه حلهای آنها اهمیت و ارزش قایلیم.
6- ظرفیت و تحمل عقاید تازه را توسعه داده و اجازه دهیم كه افراد اندیشههای خود را به گونهای نظامدار آزمایش كنند تا اعمال و كارهای ابتكاری و اندیشههای جدید آنان پرورش یابد.
7- آموزش جدی اولیا، دبیران و دست اندركاران تعلیم و تربیت از سطح ابتدایی تا سطوح بالاتر به خصوص در حیطه یادگیری خلاق انجام پذیرد.
8- موقعیتهایی برای فعالیت و همچنین در جهت آرامش فراهم كنیم و به جای مطرح كردن نقاط ضعف و ایجاد موانع، انتقاد سازنده همراه با توصیههای عملی داشته باشیم تا تخریب شخصیتی نیز صورت نگیرد.
9- برای پرورش خلاقیت، مهارتهای اجتناب از فشارها و تمسخر و نیز مهارت ارتباط مؤثر را آموزش داد.
10- پیشنهاد میشود در این زمینه بسترهای تحقیقات جدید و غیر تكراری فراهم شده و تحقیق بعدی موضوعات را با توجه به نیاز، شتاب و سرعت دانش فن آوری روز، آغاز نمایند.
11- مهمترین ارزش خلاقیت در این است كه به سازگاری شخصی و اجتماعی خوب بینجامد، بنابراین توصیه میشود با توجه به توصیههای پیامبر اكرم (ص) ارزشهای اخلاقی و حفظ حرمتها به طور جدی در آموزش یادگیری خلاق مورد توجه قرار گیرد.
12- برای رسیدن به یادگیری خلاق در آموزش و پرورش این اصل خواستن، توانستن و دانستن مورد توجه قرار گیرد، یعنی شعارها از شعور برآید.
زهرا فهیمی- سكینه گلرخ فردی
