عید غدیر
در سال دهم هجری به دستور الهی آخرین سفر پیامبر (ص) به مكه برای انجام مناسك حج انجام گرفت . در این سفر بیش از 120 هزار نفر آن حضرت را همراهی می كردند كه در شرائط آن زمان بی سابقه بود و در مسیر بازگشت حجاج جبرئیل بر پیامبر نازل شده كه : آنچه بر تو نازل شده تبلیغ كن و اگر چنان نكنی پیام رسالت را انجام نداده ای ... (مائده / 67)
در پی این ابلاغ پیامبر دستور توقف كاروان حجاج را در منطقه غدیر خم دادند و امر فرمودند كسانی كه جلوتر هستند بازگردند و كسانی كه عقب مانده اند به اجتماع حجاج در غدیر خم برسند . به دستور پیامبر (ص) سلمان ، ابوذر و مقداد و عمار منبری با جهاز شتران آماده كردند . در حالی كه حضرت علی (ع) در كنار پیامبر (ص) قرار داشتند ، خطبه ای ایراد فرمودند . سخنرانی تاریخی پیامبر (ص) در غدیر در یازده بخش قابل ترسیم است :
حضرت در اولین بخش ، سخن به حمد و ثنای الهی گشودند و صفات قدرت و رحمت حق تعالی را ذكر فرمودند و بعد از آن به بندگی خود در مقابل ذات الهی شهادت دادند .
در بخش دوم : سخن را متوجه مطلب اصلی نموده و تصریح فرمودند كه باید فرمان مهمی درباره علی بن ابیطالب (ع) ابلاغ كنم و اگر این پیام را نرسانم ، رسالت الهی را نرسانده ام و ترس از عذاب او دارم .
در بخش سوم : امامت دوازده امام بعد از خود تا آخرین روز دنیا را اعلام فرمودند تا همه طمع ها به یكباره قطع شود . از نكات مهم سخنرانی حضرت اشاره به عمومیت ولایت آنان بر همه انسانها در طول همه زمانها و در همه مكانها و نفوذ سخنانشان در تمام امور بود و نیابت تام ائمه را از خدا و رسول او در حلال و حرام و همه امور اعلام نمودند و فرمودند :
حلالی نیست مگر آنچه خدا و رسولش و امامان حلال كرده باشند و حرامی نیست مگر آنچه خدا و رسولش و امامان بر شما حرام كرده باشند . خداوند عزوجل حلال و حرام را به من شناسانده است و آنچه پروردگارم از كتابش و حلال و حرامش به من آموخته ، من به او سپرده ام .
در بخش چهارم : خطبه پیامبر (ص) با بلند كردن و معرفی امیرالمؤمنین علی (ع) ادامه یافت و فرمودند : من كنت مولاه فهذا علی مولاه ، اللهم و آل من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصر و اخذل من خذله . خداوندا دوست بدار هر كس علی (ع) را دوست بدارد و دشمن بدار هر كس علی (ع) را دشمن بدارد و یاری كن هركس علی (ع) را یاری كند و خوار كن هركس علی (ع) را خوار كند ، و لعنت نما هركس علی (ع) را انكار كند و غضب نما هركس كه حق علی (ع) را انكار نماید .
سپس كمال دین و تمام نعمت را با ولایت ائمه (ع)گره زده و اعلام فرمودند :
الیوم اكملت لم دینكم و اتممت علیكم نعمتی و رضیت لكم الإسلام دیناً (مائده /3) امروز دین شما را برایتان كامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و راضی شدم كه اسلام دین شما باشد .
و بعد از آن خدا و ملائكه و مردم را بر ابلاغ این رسالت شاهد گرفتم .
در بخش پنجم : حضرت تأكید بر توجه امت بر مسئله امامت كردند و صریحاً فرمودند : ای مردم خداوند دین شما را با امامت كامل نمود ...هر كس از ولایت ائمه (ع) سر باز زند ، اعمال نیكش سقوط می كند و در جهنم خواهد بود .
بعد از آن شمه ای از فضایل امیرالمؤمنین علی (ع) را متذكر شدند و فرمودند : بدانید كه با علی (ع) دشمنی نمی كند مگر شقی و با علی (ع) دوستی نمی كند مگر با تقوی و به او ایمان نمی آورد مگر مؤمن مخلص.
در بخش ششم : اشاره به كارشكنی منافقین نمودند و غضب الهی بر دشمنان اهل بیت (ع) را نمودار كردند و حضرت با تلاوت آیات عذاب و لعن از قرآن فرمودند : منظور از این آیات عده ای از اصحاب من هستند كه آنان را به اسم و نسبشان می شناسم ولی مأمورم بر آنها پرده پوشی كنم .
ای مردم نور از جانب خداوند عزوجل در من نهاده شده و سپس در علی بن ابی طالب (ع) و بعد در نسل او تا مهدی قائم ، كه حق خداوند و هر حقی كه برای ما باشد می گیرد .
در بخش هفتم : حضرت تكیه سخن را بر اثرات ولایت و محبت اهل بیت (ع) قرار دادند و فرمودند : اصحاب صراط مستقیم در سوره حمد یاران اهل بیت (ع) هستند . پس آیاتی از قرآن درباره اهل بهشت تلاوت فرمودند و آنها را به پیروان آل محمد (ص) تفسیر نمودند . آیاتی هم درباره اهل جهنم تلاوت كردند و آنها را به دشمنان آل محمد (ص) معنا نمودند .
در بخش هشتم : مطالبی اساسی درباره حضرت بقیة الله الأعظم حجة بن الحسن (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) فرمودند: « بدانید كه آخرین امامان مهدی قائم (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) از ماست . اوست غالب بر ادیان ، اوست انتقام گیرنده از ظالمین ، اوست فاتح قلعه ها و منهدم كننده آنها ، بدانید اوست گیرنده انتقام همه خونها اولیای خدا ، اوست یاری دهنده دین خدا ... اوست وارث هر علمی و احاطه دارنده بر هر فهمی ، اوست هدایت یافته ی محكم بنیان ... اوست كه پیشینیان به او بشارت داده اند . اوست كه به عنوان حجت باقی می ماند و بعد از او حجتی نیست ، هیچ حقی نیست مگر همراه او ، بدانید او كسی است كه غالبی بر او نیست و كسی بر ضد او كمك نمی شود . اوست ولی خدا در زمین و حكم كننده او بین خلقش و امین او برنهان و آشكارش .»
و سپس به اوصاف و شئون خاص حضرتش اشاره كردند و آینده ای پر از عدل و داد به دست امام زمان (عجلاللهتعالیفرجهالشریف) را به جهانیان مژده دادند .
در بخش نهم : بیعت با حضرت را مطرح فرمودند: پس از اتمام خطابه شما را به دست دادن با من به عنوان بیعت با او و اقرار به او بعد از من به دست دادن با خود او فرا می خوانم . این بیعت به امر خداوند تعالی است و پشتوانه این بیعت آن است كه من از جانب خداوند برای او بیعت می گیرم .
در بخش دهم : حضرت درباره احكام الهی سخن گفتند و چند پایه مهم عقیدتی را بیان كردند . از جمله حج و عمره ، نماز و زكات و حلال و حرام و امربه معروف و نهی از منكر ، تقوی و معاد و ... بالاترین امر به معروف و نهی از منكر را رساندن پیام غدیر درباره علی (ع) امامان بعد از او و امر به اطاعت از ایشان و نهی از مخالفتشان داشتند .
در بخش یازدهم : بیعت گرفتن رسمی بود و در آن بیعت لسانی هم مطرح شد و حضرت (ع) بیعت از زبان ها را مطرح كردند و مطلبی را كه مردم به آن اقرار می كردند تعیین فرمودند : « پروردگارم مرا مأمور كرده است كه از زبان شما اقرار بگیرم و درباره آنچه منعقد نمودم برای علی امیرمؤمنین و امامانی كه بعد از او می آیند و از نسل من و اویند، پس همگی چنین بگوئید : ما شنیدیم و اطاعت می كنیم و راضی هستیم و سر تسلیم فرود می آوریم درباره آنچه از جانب پروردگار ما و خودت به ما رساندی درباره امر امامت .
امامت امیرالمؤمنین علی (ع)و امامان بعد از او ، بر این مطلب با قلب و با جان و با زبان و دستانمان با تو بیعت می كنیم و با این عقیده زنده ایم و با آن می میریم . تردید به دل راه نمی دهیم و از این قول برنمی گردیم و پیمان را نمی شكنیم و ...»
ماحصل سخنان رسول خدا (ع) ، اطاعت از دوازده امام و عهد و پیمان بر عدم تغییر و تبدیل و بر رساندن پیام غدیر به نسل های آینده و غایبان از غدیر بود . كلمات نهایی پیامبر دعا برای اقراركنندگان به سخنانش و نفرین بر منكران اوامر آن حضرت بود و با حمد خداوند خطابه حضرت پایان یافت .
سپس مردم دسته دسته با علی (ع) بیعت كردند و به ایشان تبریك گفتند . ابوبكر ، عمر ، طلحه و زبیر جزو اولین بیعت كنندگان بودند و عمر خطاب به حضرت علی (ع) گفت : بر تو گوارا باد ای پسر ابیطالب . تو مولای من و مولای هر مرد و زن با ایمان گشتی .
علمای شیعه همگی حدیث غدیر را حدیثی متواتر دانسته اند . مورخینی مثل یعقوبی ، محمدبن جریر طبری ، ابن اثیر ، سیوطی و ... از علمای اهل سنت نیز این واقعه را بیان كرده اند .
عید غدیر خم بزرگترین عید در نزد ائمه (ع) و شیعیان آنان بوده است و در طول تاریخ همواره آن را گرامی داشته اند . رمز عید بودن غدیر نیز كمال دین و اتمام نعمت در سایه تداوم خط رسالت در شكل و قالب امامت است .
غدیر پیمانی است برای ادامه راه انبیاء و اصیاء ، غدیر بازخوانی پرونده امامت و ولایت است ، دشمنان غدیر نه فقط دشمن علی (ع) هستند كه دشمن هدایت و سعادت بشرند .
امید كه با دانش ، بصیرت و خودسازی برای تحقق آینده سبز و زیبای ظهور تلاش و كوشش نمائیم .
