سرطان بر اثر عوامل بسيار متنوع و به مرور زمان به وجود ميآيد. پيشگيري از سرطان مقولهاي است جهت کاهش خطر ابتلا وكاهش ميزان مرگ و مير ناشي از سرطان.موسسه تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان در نظر دارد مجموعه اطلاعاتي را در قالب مطالب آموزشي درباره سرطان و راهموسسه تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان در نظر دارد مجموعه اطلاعاتي را در قالب مطالب آموزشي درباره سرطان و راههاي پيشگيري به شهروندان ارائه نمايد.
براي پيشگيري از سرطان، بررسي عوامل خطرزا و عوامل محافظ ضروري است. به هرچيزي که احتمال ابتلا به سرطان را افزايش دهد، عامل خطرزا و به هر چيزي که احتمال ابتلا به سرطان را کاهش دهد، عامل محافظ ميگويند.
از برخي عوامل خطرزاي سرطان ميتوان جلوگيري كرد ولي از بسياري هم نميتوان اجتناب کرد؛ مثلاًً، سيگار و برخي ژنهاي وراثتي خاص، هر دو عامل خطرزاي برخي انواع سرطان هستند، ولي تنها از کشيدن سيگار ميتوان اجتناب کرد. اجتناب از عوامل خطرزا و افزايش استفاده از عوامل محافظ ممکن است خطر را کاهش دهد ولي به اين معني نيست که احتمال بروز سرطان كاملاً منتفي شده است.دو گروه عمدة عوامل خطرزا عبارتند از: عوامل خطرزاي رفتاري و عوامل خطرزاي محيطي.
عوامل رفتاري - به طورتخميني 50 تا 70 درصد مرگ و مير ناشي از سرطان به دليل رفتار و عادتهاي ناپسند انسان از جمله استعمال دخانيات، كمبود فعاليت بدني و عادات تغذيهاي نامناسب است.
عوامل محيطي - مواد شيميايي خاص مانند آفتکشها و دياکسينها ، عوامل زيستي مانند برخي از ويروسها و باكتريها و مواد سمي از دلايل ايجاد سرطان هستند .
برخي از راههاي کاهش دادن خطر سرطان
* عدم استفاده از دخانيات - افراد سيگاري بيش از ديگران در معرض خطر ابتلاي به سرطانهاي ريه، حنجره، دهان، مري، مثانه، کليه، حلق، معده، لوزالمعده و دهانة رحم، هستند. استفاده از دخانيات بدون دود (تنباکوي استنشاقي يا جويدني) خطر ابتلا به سرطان دهان را، افزايش ميدهد.
* فعاليت بدني منظم و حداقل به مدت 30 دقيقه در روز در بيشتر روزهاي هفته ميتواند سودمند باشد.
* جلوگيري از اضافه وزن و چاقي مركزي - اندازه دور كمر، معياري براي چربي شكمي است. اندازه دور كمر در مردان نبايد بيشتر ازcm 94 و در زنان بيشتر از cm 80 باشد.
* مصرف غذاهاي چرب و پرانرژي و نوشيدنيهاي حاوي قند را محدود كنيد.
* مصرف گوشت قرمز را در هفته به 5/0 كيلوگرم كاهش دهيد و از گوشت مرغ، غذاهاي دريايي و حبوبات بيشتر استفاده كنيد.
* از مصرف گوشتهاي فرآوري شده مانند سوسيس و كالباس و مواد غذايي کنسرو شده پرهيزكنيد.
* مصرف غذاهاي شور و فرآوري شده با سديم را محدود كنيد. روزانه بيشتر از 4/2گرم نمك استفاده نكنيد و به جاي آن از ادويه استفاده كنيد. امروزه، دريافت سديم بيشتر از طريق مصرف غذاهاي فرآوري شده است تا نمكي كه حين پختن غذا به آن اضافه ميكنيم.
* از سبزيجات، ميوه، آرد كامل و حبوبات نظير انواع لوبيا بيشتر استفاده كنيد. از سبزيجات و ميوه با رنگهاي متفاوت استفاده كنيد مانند اسفناج، زغال اخته، پياز سفيد و سير
* از مكملها براي پيشگيري ازسرطان استفاده نكنيد- غير از ويتامين D، شواهدي دال بر مفيد بودن استفاده از مكملها در پيشگيري از سرطان وجود ندارد.
* نوزاد را تا 6ماه بعد از تولد، بهطور انحصاري با شير مادرتغذيه كنيد و بعد از 6 ماهگي از غذاها و مايعات استفاده كنيد.
* ازمصرف مشروبات الكلي اجتناب كنيد.
* از بدن در برابر پرتوهاي خورشيدي محافظت كنيد و از قرارگرفتن در معرض نور مصنوعي يا پرتو فرابنفش خودداري كنيد.
* ازعفونتهاي ويروسي يا باکتريهايي مانند ويروس هپاتيت B، هپاتيت C و عفونت ناشي از هليكو باكتر پيلوري پيشگيري كنيد.
* از قرار گرفتن مکرر در معرض اشعه ايكس تشخيصي اجتناب كنيد و استفاده از محافظ براي حفاظت نمودن از ديگر قسمتهاي بدن در طول تصويربرداري را در نظر داشته باشيد.
* از تماس بدن با آفت کشها پرهيز كنيد. اثرات بالقوهاي که بقاياي آفت کشها ي موجود در مواد غذايي بر بهداشت مردم دارد نگران کننده است. با تعيين بقاياي آفت کشها در ميوه، سبزي، و ديگر فرآوردههاي کشاورزي، و با کاربرد آفت- کشهايي که سرطان زا نيستند، اين خطرات بالقوه کاهش مييابند.
* به هنگام کار با حلالها، مطمئن شويد که اطاق کاملا تهويه ميشود. در صورت امکان در بيرون از منزل کار کنيد يا پنجرهها را باز کنيد.
* از ماسک محافظ مناسب بر روي بيني و دهان در محيطي كه تراکم بالايي از ذرات ريز، الياف، و گرد و غبار وجود دارد استفاده كنيد.
* به هنگام کار با مواد شيميايي در منزل يا محل کار، از روشهاي صحيح انجام کاراستفاده کنيد. ازتجهيزات مناسب محافظت کننده استفاده كنيد، ريزشها را بلافاصله تميز کنيد، تا حد ممکن سطوح کاري را عاري از گرد و غبار و مواد شيميايي نگهداريد، و از روشهاي تميز کردن تر(مرطوب) استفاده نماييد تا گرد و غبار ايجاد نشود.
براي كسب اطلاعات بيشتر به پايگاه اينترنتي موسسه تحقيقات، آموزش و پيشگيري سرطان به نشاني www.ncii.ir ، مراجعه فرمائيد.
