انسان موجودى است اجتماعى كه عشق و علاقه به زندگى توام با رفاقت و دوسـتـى و انـس بـا ديگران يكى از ضرورت هاى سازمان وجودى او اسـت.

حـضرت على(ع) مى فرمايد: (من فقد اخا فى الله فكانما فقد اشـرف اعضائه3; كسى كه دوست پاك ضمير خود را كه براى خدا با وى پـيـونـد دوسـتـى داشته از دست بدهد, مثل اين است كه شريف ترين اعـضـاى بدن خود را از كف داده است)

و باز مى فرمايند: الغريب مـن لـيـس له حبيب4; غريب كسى است كه او را دوست نباشد

احساس نـياز به معاشرت صميمانه و هم دلى و همراهى با ديگران, علاوه بر ايـن كـه يكى از جلوه هاى زندگى اجتماعى به شمار مى رود, ندايى اسـت بـرخـاسـته از اعماق وجود انسان كه او را به ايجاد ارتباط دوسـتـانـه و تـماس با هم نوع فرا مى خواند. هيچ انسانى با قطع پـيـونـدهـاى دوسـتـانه و بريدن از هم نوع و انزواگرايى و گوشه گـيـرى, احـسـاس آرامش نمى كند. اگر در مواردى خاص ديده مى شود بـرخـى افراد به انزواطلبى كه نوعى بيمارى است و يا زندگى فردى روى مى آورند, بدون شك علت يا علل آن را بايد در جايى ديگر جست وجـو كرد.

به همان ميزان كه انسان از ارتباط دوستانه با ديگران همراه با صفا و صميميت و يك رنگى لـذت مى برد و احساس آسايش و راحتى مى كند, از تنگناهاى ناشى از فقدان زندگى جمعى و قطع رشته مودت و دوستى با ديگران رنجور و آشـفـتـه و مـضطرب مى گردد.

البته پر واضـح اسـت كـه هـر نوع رابطه دوستانه از چنين خاصيتى برخوردارنـيـست; بسيارند افرادى كه به علت ناآشنايى با معيارها و مشخصه هـاى يك معاشرت و رابطه دوستانه سالم, با افرادى ناباب كه نقاب دوسـتـى بر چهره داشته اند,طرح دوستى ريخته و زندگى را بر خود نـاگـوار و سرمايه هاى وجود خويش را به تباهى كشيده اند.

هيچ چيز براى انسان غم انگيزتر و آزاردهـنـده و كشنده تر از اين نيست كه احساس كند در اين دنياى پـهناور, يكه و تنها است و هيچ قلبى براى او نمى تپد.

دوستى و مـعـاشرت صميمى و سالم نشانه هايى دارد كه در بخــش هاى بعد به آن اشـاره خـواهـيـم كـرد.

رونوشت :

3ـ فرقان(25) آيه 28.

4ـ بحارالانوار, همان, ص167.