مدت ها بود كه آواي پرسشي در ذهنم طنين مي افكند. سرانجام از حكيمي پرسيدم: «به راستي چه چيزي بيش از همه، انسان را نگران مي سازد؟»
حكيم سري تكان داد و گفت: آدمي از كودك بودن خويش دل گير شده و دوست مي دارد با شتاب بزرگ شود و هنگامي كه بدين خواسته خود، دست يافت؛ آرزو مي كند دوباره به كودكي بازگردد! او سلامتي خويشتن را از دست مي دهد تا ثروت بيندوزد، پس آن گاه همان ثروت را باز پس مي دهد تا سلامتي خود را به دست آورد! انسان، همواره به آينده خويش مي انديشد؛ حال آن كه دوران كنوني خود را به دست فراموشي مي سپارد و بدين سان نه در حال زيست مي كند و نه در آينده! چنان زندگي مي كند كه گويا هرگز نمي ميرد و چنان مي ميرد كه انگار هرگز زندگي نكرده است!
چند لحظه سكوت كردم، آن گاه پرسيدم: «انسان چه درس هايي را بايد براي زندگي كردن بياموزد؟»
حكيم آهي كشيد و پاسخ داد:
بايد بياموزد كه نمي تواند كسي را ناچار به دوست داشتن خويش كند، اما مي تواند چنان باشد كه پيوسته خود را دوست بدارد.
بايد بياموزد كه خود را با ديگران مقايسه نكند.
بايد چشم پوشي [از اشتباه هاي ديگران] و گذشت كردن را بياموزد و تجربه كند.
بايد فرا بگيرد كه مي تواند در چند دقيقه به كسي كه دوستش مي دارد، زخم بزند! حال آن كه مداواي آن جراحت، سال هاي سال به درازا خواهد كشيد.
آدمي هم چنين بايد بياموزد كه انسان ثروتمند كسي نيست كه دارايي بيشتري دارد، بلكه كسي است كه بيش تر قناعت بورزد و كم تر بخواهد.
بايد بياموزد كه همواره كساني هستند كه به راستي دوستش دارند، اما دانايي يا توانايي ابراز و اظهار آن را ندارند.
بايد بياموزد كه ممكن است دو نفر به يك چيز بنگرند، اما آن را دوگونه ببينند. نيز بايد بياموزد كه تنها گذشت نسبت به ديگران كافي نيست، بلكه بايد نسبت به خويشتن خويش هم با گذشت باشد...
از پاسخ هاي زيبا و ژرف حكيم خرسند شدم و فروتنانه از او سپاسگزاري كردم.
