Potassium imbalance
توضیح کلی
عدم تعادل پتاسیم پایینتر یا بالاتر بودن سطح پتاسیم در خون، مایعات بدن و داخل سلولها نسبت به مقدار طبیعی. پتاسیم به همراه سدیم و کلسیم در حفظ ریتم طبیعی قلب، تنظیم تعادل آب بدن، انقباض عضلات و پیامهای عصبی نقش دارد.
علایم شایع
سطح پتاسیم بالاتر از طبیعی:
ضعف و فلج
ضربان قلب نامنظم و سریع در حد خطرناک یا ضربان قلب کند (گاهی)
تهوع و اسهال
سطح پتاسیم پایینتر از طبیعی:
ضعف و فلج
فشار خون پایین
ضربان قلب نامنظم و سریع در حد تهدید حیات. این حالت در کاهش پتاسیم شدیدتر از افزایش پتاسیم بروز میکند.
علل
سطح پتاسیم بالاتر از طبیعی:
- بیماری مزمن کلیه همراه نارسایی کلیه. دفع پتاسیم از کلیههای نارسا آهستهتر از حالت عادی بوده و این موجب تجمع پتاسیم در بدن میگردد.
- مصرف مکملهای خوراکی پتاسیم
- داروهایی نظیر مهارکنندههای ACE ، تریمتوپریم، داروهای ضدالتهاب غیراستروییدی
- سوختگیها یا آسیبهای له کننده بدن ( مثل زیر آوار ماندن) در این آسیبها ممکن است پتاسیم از بافتهای آسیب دیده به داخل مایعات بدن آزاد گردد.
- بیماری آدیسون
سطح پتاسیم پایینتر از طبیعی:
- مصرف داروهای ادرارآور برای پرفشاری خون یا نارسایی قلبی
- از دست رفتن طولانی مدت مایعات بدن از طریق استفراغ یا اسهال
- بیماریهای مزمن کلیه همراه نارسایی کلیه. بیماریهای مزمن کلیه در بعضی مراحل ممکن است با از دست رفتن پتاسیم بدن همراه باشند.
عوامل افزایش دهنده خطر
دیابت شیرین
بیماری غدد فوق کلیه
مصرف داروهایی نظیر داروهای ادرارآور، مهارکنندههای ACE ، مکملهای پتاسیم و دیگوکسین. سطح پایین پتاسیم به ویژه در افراد مصرف کننده دیژیتال اغلب منجر به اختلالات ضربان قلب میگردد.
پیشگیری
در صورت مصرف داروها یا وجود اختلالات تأثیرگذار بر سطح پتاسیم (به قسمت علل و خطرها رجوع شود) آموزش دادن به بیمار تا حد امکان درباره وضعیت بیماری، داروها و چگونگی پیشگیری از عدم تعادل پتاسیم کمک کننده است.
در صورتی که بیمار از دیژیتال یا داروهای ادرارآور استفاده میکند، اندازهگیری منظم سطح پتاسیم خون توصیه میشود.
در مورد استفراغ یا اسهال طول کشیده، مراقبتهای طبی لازم توصیه میشود.
عواقب مورد انتظار
معمولاً میتوان با تزریق داخل وریدی مایعات و درمان اختلالات زمینهای آن را اصلاح کرد.
عوارض احتمالی
ایست قلبی و مرگ
درمان
اصول کلی
- بررسیهای تشخیص ممکن است شامل آزمایشهای خون و ادرار از نظر پتاسیم و سایر الکترولیتها و نیز نوار قلب (روشی برای تشخیص بیماریهای قلب از طریق ارزیابی فعالیت الکتریکی قلب) باشد.
- درمان این اختلالات معمولاً در منزل با رژیم غذایی یا مکملهای پتاسیم امکانپذیر است، ولی درموارد کمبود یا ازدیاد شدید پتاسیم، بستری در بیمارستان جهت درمان وریدی ممکن است لازم باشد.
- در صورتی که بیمار داروهای ادرارآور یا دیژیتال مصرف میکند، دوستان و خانواده وی باید طریقه احیای قلبی ـ تنفسی ـ را برای مواقع ضروری ـ بیاموزند. خود بیمار نیز باید طریقه شمارش ضربان قلب از طریق لمس نبض مچ دست یا گردن را بیاموزد.
داروها
مکملهای خوراکی پتاسیم در موارد کمبود پتاسیم
داروهای ادرارآور جهت افزایش دفع پتاسیم از ادرار در موارد ازدیاد پتاسیم
مایعات وریدی برای اصلاح موارد شدید عدم تعادل پتاسیم
داروهای مقتضی برای بیماری زمینهای
فعالیت
پس از بهبود علایم، هرچه سریعتر فعالیتهای خود را از سر بگیرید.
رژیم غذایی
بسته به وضعیت بیمار متفاوت است. کاهش پتاسیم خفیف با افزایش مصرف خوردنیهای غنی از پتاسیم نظیر آب پرتقال، موز، خربزه، آب هویج، گوجهفرنگی و قابل درمان است.
در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید
اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای علایم عدم تعادل پتاسیم بوده و یا دچار اختلالات تأثیرگذار بر سطح پتاسیم باشید.
