بعد از تولد نخستين رسانه ها در غرب تا به امروز چيزي به نام رسانه ديني وجود نداشته است و ما تنها با يك مفهوم عام و كلي مواجه بوده ايم و آن (رسانه) بوده نه چيزي بيشتر و نه چيزي كمتر. خاستگاه رسانه اساساً در مغرب زمين است و رسانه از جمله ابزارهاي ساخته دنياي به اصطلاح مدرن تلقي مي گردد. دنياي مدرن همزمان با فرآيند سكولار شدن غرب متولد شد و از اين رو ابزارها و تكنيك هاي اين دنياي مدرن نيز ماهيت و طبيعتي سكولار و عرفي دارند. دين زدايي ماهيت اصلي دنياي مدرن بود كه باعث شد تا افراد فارغ از نگاه ديني و ارزشي و معنويت به جهان اطراف بنگرند و صرفاً برداشتي مادي از رخدادها داشته باشند. رسانه ها نيز در اين بين كارگزاران اين نگاه عرفي به جهان بودند و با داعيه نقش آينه وار بودن اين گونه القا مي كردند كه واقعيت تنها همين چيزي است كه توسط رسانه ها بازنمايي مي شوند و هيچ بعد معنوي و روحاني در كار نيست.
انقلاب اسلامي، بنا به تبع ديني و معنوي خود از ماهيت و طبيعت مدرنيته عبور نمود و نشان داد كه فرهنگ سكولار كه مدعي افسون زدايي از همه امور است خود افسوني بيش نيست. انقلاب اسلامي ايران به رهبري امام خميني(ره)، عامل دگرگوني ارزشي در جهان سكولار قرن بيستم شد. در قرني كه مي رفت تا ليبرال سرمايه داري، سكولاريسم و لائيسيته به عنوان فاتحين فرهنگي و ارزشي معرفي شوند، انقلاب اسلامي طرحي ديگر در انداخت و مسيري ديگر را پيمود و نشان داد كه دين همچنان يك نيروي مقاوم و قدرتمند است و توانايي تنظيم و اداره امور انساني را دارد. متعاقب استقرار نظام مقدس جمهوري اسلامي، فرهنگ ديني در گستره جامعه شكل گرفت و اشاعه يافت. در سايه سار اين فرهنگ ديني، ما شاهد تعريف مجددي از رسانه ها بوديم و متعاقب اين باز تعريف، رسانه ديني تكوين يافت. رسانه ها امروز نقش اساسي در شكل گيري معرفت و نگرش انسان به زندگي و جهان و هستي دارند هر يك از انسان هايي كه در اين عصر زندگي مي كنند چندين ساعت در هر روز با رسانه ها در ارتباط هستند و رسانه هاي ارتباط جمعي، مجاري ارتباطي و معرفتي انسان ها را اعم از معرفت هاي مربوط به باورها و يا ارزش ها و يا اطلاعات عمومي تشكيل مي دهند، لذا رسانه ها در پيشرفت و پويايي فرهنگ نقش اساسي دارند. در دوران پس از وقوع انقلاب اسلامي، نظام جمهوري اسلامي با دقت به اين مهم در راستاي خلق و آفرينش رسانه هاي ديني حركت نمود.
رسانه ديني، رسانه اي است كه داراي كاركرد ديني است. يعني حوزه هاي ديني در آن انعكاس يافته و جامعه را به سوي ديني شدن حركت مي دهد. به عبارتي رسانه ديني، رسانه اي است كه از خاستگاه نظري و مباني تا برنامه سازي و تكنولوژي و تأثيربخشي اجتماع بر مبناي آموزه هاي ديني استوار باشد. رسانه ها در يك جامعه ديني بايد عاملي در جهت اعتلاي ارزش هاي ديني و انساني باشند و نه صرفاً ابزاري براي گذران اوقات فراغت. اگر ماهيت دين به سلول ها و بنيادهاي رسانه وارد نشود، رسانه ما رسانه ديني نخواهد بود و اگر رسانه ديني نباشد، جامعه اي ديني هم نخواهيم داشت. رسانه ها بعد از وقوع انقلاب اسلامي كارگزار انتقال ادبيات و آموزه هاي مذهبي به مخاطبان شدند. رسانه ها در غرب هيچ گاه چنين كاركردي را نداشته و در واقع بايد گفت كه رسانه در غرب براي ترويج مقاصد دنيوي و اهداف سرمايه داري غرب به وجود آمد و نه تبليغ ارزش هاي ديني، اين به خاطر دنيوي بودن فرهنگ غرب و عبور از معنويات بود ولي در جامعه اسلامي ما كه اساساً در حول مدار دين مي چرخد بايد برداشتي ديني از رسانه به وجود بيايد كه نه تنها در مقابل فرهنگ ديني مردمان قرار نگيرد بلكه ابزاري براي نيل به تعالي نيز بگردد.
رسانه ديني خود را در برابر باريتعالي مسئول مي داند از اين رو هيچ گاه منافع مادي زودگذر مثل جذب مخاطبان به هر قيمت را برنمي تابد. اين نوع از رسانه برنامه هاي خود را براساس هنجارهاي حاكم بر جامعه اسلامي توليد مي كند تا در جامعه اسلامي ايجاد آنومي و بي هنجاري و تشنجات فرهنگي نكند. رسانه ديني باتوجه به توانايي به تصوير كشيدن وقايع، محاسن ويژه اي دارد و مي تواند بيشترين حد اعمال نفوذ را بر مخاطب داشته باشد، مخاطبان را ترغيب به معروف و يا نهي از منكر نمايد، آنها را از كژراهه به راه راست هدايت كند. از اين رو اين نوع رسانه به ورطه بي معنايي و نيهيليسم در نمي افتد چون با هدف خاص و متعالي برنامه ها را توليد مي كند و ارزش هاي خاصي را براي خود تعريف مي نمايد و آنان را الگوي كار خود قرار مي دهد و اجازه نمي دهد تا آگهي دهندگان ماهيت و طبيعت رسانه را تعيين نمايند. رسانه ديني در پخش و انتشار عكس ها، موسيقي، مقالات، برنامه هاي تصويري، فيلم، سريال و چيزهايي از اين قبيل كه در عرف هر رسانه اي وجود دارد، طبق هنجارها و ارزش هايي كه دين تعيين كرده است اقدام مي كند.
رسانه ديني، در فرايند اطلاع رساني راستگوست و تصوير درستي از انديشه ها و رويدادها ارائه مي كند، برخي از نشانه هاي دور از واقعيت را براي دستكاري تصوير بر آن نمي افزايد و برخي از خطوط را آن نمي كاهد، چون كه اين مسائل ذهن مخاطب را آلوده مي سازد. ارزش راستگويي در كار اطلاع رساني از آن روست كه اطمينان را در جان هاي مردم مي كارد و گونه اي از ارتباط و همبستگي را ميان اسلام، به مثابه سمت و سوي حركت اطلاع رساني، و مردم كه از حركت آگاه مي شوند و آن را امانتدار مصالح در زندگي حال و آينده خود مي يابند، ايجاد مي كند زيرا هدفي جز بيان حقيقت ندارد.
توسعه، ترويج و تعميق فرهنگ ديني با رويكردي جديد از تبليغ، يعني تلفيقي از روش هاي سنتي موثر با روش هاي نوين و تكنولوژي روز در امر اطلاع رساني ميسر است. درست است كه رسانه هايي چون تلويزيون، روزنامه يا سينما در غرب خلق شدند ولي نبايد از اين نكته عافل شويم كه دين اسلام همواره ارتباطي خاص با رسانه ها داشته و از اين ابزار ارتباطي براي انتقال مفاهيم خود سود مي جسته است. مسجد، منبر، قرآن كريم، عالمان دين و... از جمله اين رسانه ها هستند. سيره پيامبر اعظم(ص) و ائمه اطهار(ع) گوياي اين حقيقت است كه آنان نيز براي ترويج اسلام و تعميم ارزش هاي الهي از تمام ابزارها، قالب ها و شيوه هاي تبليغي در چارچوب دستورات شرع مقدس بهره گرفته و از ارتباطات گفتاري، نوشتاري و حتي ديداري به خوبي استفاده كرده اند. از اين رو ما كه امروزه با شيوع رسانه هاي ديجيتال مواجه هستيم، مي توانيم با قلب ماهيت غربي آنها، ماهيتي ديني به آنها ببخشيم و از آنها در جهت مقاصد ديني خود سود بجوييم. آگاهي بخشي نسبت به مسائل از منظري الهي و رباني يكي از اهداف رسانه هاي ديني است. آگاهي دقيق از مسائل ديني و رخدادهاي جهان ديني، مباني ديني و اعتقادات، مسائلي كه در اين حوزه چه در داخل و چه در خارج رخ مي دهد، مي تواند جامعه را در رسيدن به اهداف بلند و پيش بيني شده كمك كرده و روند رسيدن به اين اهداف را تسريع كند، اگر جامعه اي بر مبنا و ملاك دين پيش رود، ضريب اطمينان بيشتر است، زيرا ما برخلاف افرادي كه دين را عامل محدودكننده مي دانند، دين را عامل پيشرفت و ترقي، رشد و بالندگي، شكوفايي استعدادها و توانمندي هاي نهفته در انسان قلمداد مي كنيم.
رسانه در نظام اسلامي ما، دغدغه ديني بودن دارد و لازمه اين امر آگاهي گردانندگان و كارگزاران اين رسانه ها از ملزومات دين است. براي نيل به اين امر مهم بايد گردانندگان رسانه ها افرادي آگاه و مقيد به دين باشند، و نه اينكه افراد غيرديني را در رأس امور رسانه ها قرار دهيم سپس با ابلاغيه و دستورالعمل سعي در تزريق روح دين در برنامه ها داشته باشيم، چون در اين صورت نوعي فرماليسم و كليشه گرايي دامن رسانه ديني را خواهد گرفت و اين بزرگترين آفتي است كه يك رسانه ديني را تهديد مي كند.
هر رسانه اي اساسا به دنبال جذب مخاطب و ارتباط با افراد است. امروزه با فزايندگي و تكثير سرسام آور وسايل ارتباط جمعي، و همزمان سوءاستفاده غرب براي جذب مخاطبان در آموزه ها و فرهنگ سكولار خود، ما در وضعيتي «رقابتي» به سر مي بريم. عقب نشيني در اين عرصه و غفلت از تأثير رسانه ها در دنياي جديد به معناي واگذاشتن آينده به دست امپرياليسم رسانه اي غربي است. در نتيجه؛ با توجه به اينكه دين حنيف اسلام، ديني جهانشمول است بايد تمام همت خود را براي رساندن پيام خود به جهانيان به كار ببنديم، و لازمه اين كار در وهله نخست خلق رسانه اي ديني است كه از آلودگي ها و هرزه گي هاي رسانه هاي مدل غربي مبرا باشد تا بتوان از طريق آن سخن حق را به گوش مردمان رساند. از اين رو نياز است ما و مسئولين فرهنگي و رسانه اي كشور مصرانه در عرصه تبليغ و توليد برنامه هايي با ماهيتي ديني بكوشيم. لازمه اين كار نيز فعاليتي جهادي مي باشد، تنها با تلاشي جهادگرانه مي توان در برابر شگردها و توطئه هاي دشمنان مقاومت كرد.
