Botulism
توضیح کلی
بوتولیسم عبارت است از یک نوع مسمومیت غذایی جدی ولی غیر مسری که معمولاً در اثر خوردن غذای آلوده به سمی که شدیداً دستگاه عصبی را متأثر میسازد، رخ میدهد. مسمومیت با این سم به دو شکل دیگر نیز به وجود میآید، بوتولیسم ناشی از زخم، و بوتولیسم شیرخواران. بوتولیسم اصولاً دستگاه عصبی مرکزی و دستگاه عضلانی را تحت تأثیر قرار میدهد.
علایم شایع
علایم زیر معمولاً 36-18 ساعت پس از خوردن غذای آلوده رخ میدهند:
تار شدن دید، یا دو تا دیدن
افتادن پلکهای چشم
خشک شدن دهان
خورده خورده صحبت کردن
مشکل در قورت دادن غذا یا مایعات
استفراغ و اسهال
ضعف دستها یا پاها، که نهایتاً ممکن است به فلج نیز بیانجامد.
تب وجود ندارد.
تواناییهای ذهنی دچار اختلال نمیشوند. علایم زیر در شیرخواران رخ میدهند:
یبوست شدید
گریه ضعیف
ناتوانی در مکیدن پستان مادر
علل
عفونت غذاها (عمدتاً کنسروی) با باکتری کلستریدیوم بوتولینوم. این باکتری در غذای آلوده یا خوب پخته نشده رشد میکند. با رشد این باکتری در غذا، سم قدرتمندی تولید و ترشح میشود که توانایی جذب از دستگاه گوارش و گسترش به دستگاه عصبی مرکزی را دارد.
غذاهایی که با احتمال بیشتری ممکن است باعث بوتولیسم شوند عبارتند از: سبزیجات و میوههایی که در خانه کنسرو میشوند، ماهی، گوشت، سوسیس خوب پخته نشده، گوشت دوده داده و محصولات لبنی
در شیرخواران زیر یک سال، عسل خام یا سایر غذاهای پخته نشده ممکن است باعث بوتولیسم شوند.
این باکتری امکان دارد زخم را نیز آلوده سازد و سم ترشح کند.
عوامل افزایشدهنده خطر
شیرخواران
کنسروهای خانگی. به خصوص باید مراقب باقلا و لوبیای سبز بود.
پیشگیری
اگر قسمتی از قوطی کنسرو بیرون زده است، یا اینکه محتویات آن رنگ یا بوی عجیبی دارند، اصلاً لب به آن نزنید.
هیچگاه غذایی که قطعاً مشخص نیست خوب پخته یا کنسرو شده است را نخورید.
هیچگاه به شیرخواران غذای حاوی عسل یا شربتهای ضد سرفه ندهید.
جوشاندن غذا میتواند از بوتولیسم پیشگیری کند، اما بهتر است اطلاعات خود را در مورد جزئیات کنسرو کردن و پختن غذا به طریقه بیخطر، افزایش دهید.
اگر مشکوک به بوتولیسم هستید، با مرکز بهداشت نزدیک محل خود تماس بگیرید. در صورت قطعی شدن مسأله، باید از طریق رسانهها اطلاعرسانی کرد و غذاهای آلوده را نیز از مغازهها جمعآوری نمود.
عواقب مورد انتظار
با اقدام فوری، پیامد بیماری خوب است. هر چه قدر مقدار سم ورودی بیشتر باشد، علایم زودتر آغاز میشوند و وضعیت بیمار نیز خطرناکتر خواهد بود. میزان کلی مرگومیر 25%-10% است.
عوارض احتمالی
عفونت ریوی در اثر عدم توانایی در بلع مناسب غذا و ورد آن به ریهها
نارسایی ریوی ناشی از ضعف عضلات تنفسی
مرگ
درمان
اصول کلی
بستری کردن بیمار جهت انجام مراقبتهای ویژه. امکان دارد بیمار به تهویه مکانیکی نیاز پیدا کند.
اگر تنها چند ساعت از خوردن غذای مسموم گذشته باشد، بیمار را وادار به استفراغ کنید.
اگر مشکوک به بوتولیسم هستید، در صورت امکان مقداری از غذای آلوده را برای بررسی آزمایشگاهی در داخل یخچال نگهداری کنید.
داروها
تزریق سرم ضد سم بوتولیسم جلوی بدتر شدن بیماری را میگیرد.
