صرع را بشناسيد

دكتر مهشيد چايچي

فکر مي‌کنيد چند درصد از کودکان دبستاني در ايران صرع دارند؟ دبير اجرايي همايش صرع و آسيب‌شناسي اجتماعي، محمدرضا قيوم‌زاده، اعلام کرده که از هر 1000كودك دبستاني كشور 4/2درصد مبتلا به صرع هستند، اما كمتر از 10 درصد مربيان بهداشت مدارس در مورد اين بيماري اطلاعات كافي دارند. شما چطور؟ آيا درباره صرع چيزي شنيده‌ايد؟ نگوييد مهم نيست. حدود 700 هزار بيمار مصروع در كشور وجود دارد اين در حالي است كه در حدود 60 درصد مبتلايان صرع را كودكان و نوجوانان تشكيل مي‌دهند. بد نيست بدانيد صرع بعد از سكته مغزي دومين عامل بيماري سيستم اعصاب مركزي به شمار مي‌رود. حالا چه مي‌گوييد؟

لابد مي‌گوييد صرع همان حمله تشنجي است که افراد مبتلا به آن ناگهان آگاهي خود را از محيطشان از دست داده و سقوط کرده و زمين مي‌افتند و دست و پا مي‌زنند. در اين حالت چشم‌هايشان بالا مي‌رود، دهان کف مي‌کند، چهره تيره مي‌شود و گاه فرد بي اختيار ادرار مي‌کند.

اگر شما هم در خانواده‌تان بيمار مبتلا به صرع داشته باشيد شايد بدانيد که صرع هميشه اين گونه نيست. در ابتدا لازم است بدانيد که صرع نشانه ايست که مي‌گويد قسمتي از مغز کار خود را هميشه بخوبي انجام نمي‌دهد. وقتي مغز بطور طبيعي کارکند يک سري امواج الکتريکي از خود ايجاد ميکند که اين امواج مانند الکتريسته در مسير اعصاب مغزي عبور مي‌کند. برخلاف نظر عوام که علت صرع را جن زدگي، سحر شدن توسط ديگران، آثار گناه، ضعف اعصاب و بيماري رواني مي‌دانند، صرع نوعي اختلال در کار سلولهاي مغزي است که باعث پخش جريانهاي مغزي اضافي بصورت ناگهاني و انتشار آن به سراسر مغز مي‌شود. علت صرع گاهي صدمه مغزي، ضربه، عفونت و گاهي ارثي است. ضربه‌هاي دوران بارداري وارد شده بر جنين و فشار بر سر جنين هنگام زايمان، عفونتها و ضربه‌هاي پس از تولد و دوران کودکي،‌تصادفات و حوادثي که باعث ضربه مغزي مي‌شود، عفونتهاي مغزي و مننژيت‌ها همگي مي‌توانند باعث ايجاد صرع شوند ولي عفونتها و ضربه‌هاي مغزي از علل شايع صرع هستند.

بد نيست بدانيد چند نوع صرع داريم:

صرع عمومي يا (ژنراليزه) حالتي است که تمام مغز درگير اختلال الکتريکي مي‌شود. فرد مبتلا در اين حالت هوشياري و آگاهي خود را از دست مي‌دهد.اين نوع صرع به دو نوع بزرگ و کوچک تقسيم مي‌شود.

الف - صرع بزرگ: حمله تشنجي درافراد مبتلا به صورت از بين رفتن ناگهاني آگاهي، سقوط، زمين افتادن و دست و پا زدن است. در اين حالت چشم‌ها بالا مي‌رود، دهان کف مي‌کند، چهره تيره مي‌شود و گاه فرد بي‌اختيار ادرار مي‌کند. حمله از چند ثانيه تا چند دقيقه طول مي‌کشد و بدنبال آن فرد حالت خواب آلودگي پيداکرده و بتدريج بهوش مي‌آيد. اين همان صرعي است که اغلب افراد مي‌شناسند.

ب - صرع کوچک: در اين حالت فقط چند ثانيه حالت مات زدگي، عدم هوشياري و حرکات تکراري در لبها ديده مي‌شود.

نوع ديگر صرع، صرع موضعي است. در اين نوع صرع فقط قسمتي از مغز درگير مي‌شود که دو نوع ساده و پيچيده دارد. در صرع موضعي ساده هوشياري فرد تغيير نکرده و علائم عصبي موضعي رخ مي‌دهد. در صرع موضعي مرکب و پيچيده، بدنبال تشنجات موضعي ساده فرد هوشياري خود را از دست داده و احتمالاً بدنبال آن حمله بزرگ صرع بوقوع خواهد پيوست و يا فرد دچار حالتهاي روحي خاص مي‌شود.

اما حالتي از صرع که نياز به مراقبت اورژانس دارد صرع مداوم است که در آن حمله صرع طولاني شده و يا پشت سرهم تکرار مي‌شود و شخص مصروع در حين حملات بيهوش مي‌ماند. خوشبختانه اغلب بيماران مي‌توانند با مصرف منظم دارو اين بيماري را كنترل كنند. مراقبت پيش از تولد، كنترل تب دركودكان، زايمان‌هاي بي خطر و مشاوره ژنتيك از راه‌هاي پيشگيري از بيماري صرع است.