وسواس ذهني يك از بدترين نوع وسواس به شمار مي رود.
وسواس نوعي اختلال است كه در دسته هاي فكري، ذهني، عملي و رواني قرار مي گيرند. افراد وسواسي قدرت كنترل و مهار رفتار آزاردهنده خود را ندارند. ذهن آنان از تكرار رنج مي برد. ويژگي اين افراد فكر كردن مدام در مورد برخي مسائل است. اما اين افكار اجباري ناخواسته وجود دارد. اختلال جبري فكري، مزاحم بيماران وسواسي مي شود.
اين افراد معمولا مضطربند. نگراني از اتفاق هايي كه ممكن است رخ دهند هيچگاه فكر اين بيماران را رها نمي كند. كمال گرايي، ايده آل طلبي، وظيفه شناسي و نارضايتي از خود از ديگر ويژگي هاي اين بيماران است. آنها سعي مي كنند به خوبي از عهده تمام كارها برآيند.
گاهي اين فكر موجب مي شود تا بيماران براي انجام كارهاي معمولي بيش از حد لازم انرژي مصرف كنند. كندي در كارهاي بيماران وسواسي بيش از همه عارضه اي به چشم مي خورد. در مورد علت وسواس حرف و حديث هاي زيادي وجود دارد.
برخي كارشناسان معتقدند: بايد ريشه اين بيماري را در كودكي افراد جست. مدارا نكردن والدين با فرزندان مي تواند زمينه هاي وسواسي شدن بچه ها را به وجود بياورد.
سازش نداشتن والدين با كودكان در زمينه خوب يا بد بودن مسائل، مراقبت از خود، نحوه دستشويي رفتن و موارد مشابه هر يك مي توانند در زمينه فكري فرزندان در آينده دور يا نزديك تاثيرگذار باشند.
معضلي براي همه سنين
گروهي از روانپزشكان نيز دوگانگي آموزشي و تربيتي در محيط هاي درون و بيرون خانه را از عمده ترين دلايل ايجاد تناقض و تضاد ميان شخصيت افراد مي دانند. اين گروه معتقدند: افراد با قرار گرفتن در محيط هاي مختلف دچار ترديدها و دودلي هاي منجر به وسواس مي شوند. به عنوان نمونه، با مقايسه تميزي سرويس بهداشتي خانه و يك هتل سرراهي نسبت به تميزي دستشويي خانه خود وسواس بيمارگونه نشان مي دهند.
به عقيده هلسون، ضايعه اي ارگانيك (مادرزادي) ناشي از اختلال هاي شيميايي مغز در نقل و انتقال مواد شيميايي مغذي نيز مي تواند منجر به اين بيماري شود.
چنانچه اين بيماري در سنين پايين تر آغاز شود، ماندگاري اش بيشتر خواهد بود. دهه سوم و چهارم زندگي انسان ها اوج بروز اين اختلال است، اما اين به آن معني نيست كه بيماري وسواس در سنين جواني و سالمندي ديده نمي شود.
عده اي معتقدند وسواس در ميان زنان بيشتر از مردان شايع است، اما وسواس تنها مختص پاكيزگي افراطي نيست. گروهي از اين بيماران نسبت به برخي امور احتياطي زندگي خود دقت عمل بيشتري نشان مي دهند.
اين معضل زن، مرد، كودك، نوجوان، جوان و پير نمي شناسد. روانشناسان بر هم خوردن تعادل رواني و رفتاري خود را در سازگاري با محيط در تعريف اين عدم تعادل و اختلاف آشكار عنوان كرده اند. روانكاوان نيز از غريزه واخورده و ناخودآگاه افراد در ايجاد حالتهاي خاص مانند فكر، ميل يا عقيده اي خاص درباره اين بيماران خبر مي دهند.
به طور كلي انجام كارهاي سريالي ناشي از ترس و اضطراب درافراد وسواسي فراوان ديده مي شود.
گروهي از محققان براين باورند كه 40 درصد اين بيماري ها از والدين به فرزندان رسيده و 60 درصد عامل ابتلاي افراد به وسواس شيوه تربيت دركودكي است.
بنابراين اجتناب، تكرار، مداومت درانجام امور،ترديد و دودلي از ديگر ويژگيهاي اين بيماران است.
شايع ترين انواع تيك هايي كه باعث بروز مشكلات شديد خانواده ها مي شود، از مسائل باطني انسان ها سرچشمه مي گيرد.
وسواس، بي ريشه و قوي است. نيرويي كه به بيمار امرو نهي مي كند.
بنابر گزارش هاي منتشر شده، 15 درصد مردم دنيا به اختلال هاي اضطرابي و وسواس مبتلا هستند اما كسي نمي گويد مراقب باشيد وسواس نگيريد درحالي كه خسارتهاي خانوادگي و اجتماعي وسواس از بسياري از بيماري هاي ديگر بيشتر است.
درمورد ميانگين سن شروع وسواس نيز هنوز اختلاف نظر وجود دارد. برخي شروع آن را 15تا 20سالگي مي دانند و معتقدند كمتر از 20 درصد موارد شروع علائم اين بيماري پس از 35سالگي ظاهر مي شوند.
روان شناسان معتقدند 6 تا 8 سالگي بهترين زمان دريافت ويروس رواني انسانهاست. مادران سختگير با ايرادهاي بي مورد فرزندان كوچك خود را درگير افكار وسواس گونه مي كنند. بنابر اين وسواس علت بسياري از بيماريهاي مهم رواني مانند افسردگي اضطراب و بدبيني به شمار مي رود.
وسواس نوعي بيماري جبري است . خانم ها بيش از مردان به اين بيماري مبتلا مي شوند.
جالب اينكه به عقيده محققان از روي دستان افراد مي توان شرايط سلامتي آنها را سنجيد . اگر فردي دستان خشك و گرم داشته باشد، او سالم است. اما دستان سرد و خيس از بيماري هاي روحي افراد حكايت مي كند.
درهرحال بالا رفتن ميزان اضطراب، ايجاد حساسيت هاي ويژه در بعدي فكري و عملي، پنداره هاي غلط، كاسته شدن ارتباطات اجتماعي، تغيير تمايلات روزمره و زناشويي از مهم ترين علايم اين بيماري هستند.
از سوي ديگر آموزش مهارت هاي زندگي، بهداشت رواني، مراقبت هاي فردي، اطلاع رساني هاي فردي و گروهي مي تواند درآگاه سازي مردم نسبت به اين بيماري موثر باشد.
پرهيز از تمسخر ونصيحت دائمي
اگر دركنارتان يك بيمار ديابتي يا قلبي باشد، براحتي يا بيماري او كنار مي آييد. اما پذيرفتن بيمار وسواسي براي خانواده ها دشوار است. اين موضوع مدت درمان اين بيماران را طولاني مي كند. بنابر اين برخورد با «وسواسي» ها نيز نيازمند اصلاحات است.
دراين ميان سودجويان با تبليغات فريبنده از درمان هاي چند ساعته وسواس خبر مي دهند. ناآگاهي مردم جامعه هم به امور دامن مي زند.
وسواس هم مثل هراختلال رواني ديگر قابل پيشگيري است. محيط هاي سرد و بي احساس خانوادگي زمينه ساز پرورش كودكان وسواسي هستند؛ پس با گرم كردن محيط هاي خانه مي توان از رشد اين بيماري جلوگيري كرد.
درمقابل هنگام برخورد با بيماران وسواسي بايد از هرگونه تمسخر و نصيحت دائمي و برخوردهاي سخت وخشن دوري گزيد روانپزشكان معتقدند وسواس درمان قطعي دارد. امروزه تا حدود 90 درصد موارد درمان هاي دارويي به كاهش علائم و درمان قطعي اين بيماري مي انجامد.بنابراين از خانواده ها مي خواهيم به جاي برخوردهاي نادرست با اين بيماري به روانكاوان و روان شناسان مراجعه كنند.
