انشالله در این تاپیک مطالبی پیرامون بازی نیاز کودک میگذارم به امید استفاده و همراهی دوستان

بازی  کودکان در خانه پنجاه متری (بازیهای آپارتمانی)

اگر در یک منزل پنجاه متری و یا یک آپارتمان کوچک زندگی می کنید درگیری زیادی با بازی کودکانتان پیدا خواهید کرد اما کودکان شما هیچ فرقی با بقیه کودکان ندارند نباید به خاطر این مشکلات کودکان را مجبور به خمودی و کسالت نمود.به فرض آنکه آپارتمان شما کوچک است و گنجایش بازیهای پر سر و صدا و پر تحرک کودکان را ندارد،یا وجود بیمار یا سالمندی(برای دراز مدت) ،سکوت و سکون کودکان را واجب می کند،این مشکل بزرگترهاست به کودکان ربطی ندارد.کودکان به انواع بازیهای فکری و جسمی برای رشد همه جانبه خود نیازمندند. به هیچ وجه حق نداریم بازی را برای کودکان تلخ و همراه با استرس نماییم .حق کودکان بر گردن ماست که فضای سالمی برای بازی کردنشان فراهم کنیم .اگر کمی حوصله و درایت داشته باشیم به خوبی می توانیم براین مسئله با رعایت همه جوانب امر مدیریت کنیم.

نباید بازی کودکان را خراب کنیم اما می توانیم بازی آنها را به گونه ای غیر محسوس و غیر مستقیم تغییر دهیم .مثلا اگر می خواهیم جلوی توپ بازی کودکان را در فضای داخل خانه بگیریم ،بهترین کار این است که با خرید یک اسباب بازی فکری بدون این که آنها را مجبور کنیم با میل خودشان بازیشان را تغییر دهیم.اگر می خواهیم در حضور میهمان کودکمان را کنترل کنیم ،یک جعبه آبرنگ و یک مقوای سفید را همانوقت در اختیار او بگذاریم تا او خود از دویدن منصرف شود.

این مسئله تغییر بازی بسیار موثر و کمک کننده است .بسیاری از بد رفتاریهای کودکان در حین بازی با تغییر بازی مرتفع خواهد شد .کودک اصرار دارد که دائم بازی کند اما نوع بازی خیلی برایش مهم نیست فقط باید بازی مورد نظر بتواند نظر کودک را جلب کند.برای آنکه توجه کودک را به بازی مورد دلخواه خودتان جلب کنید باید مراقب باشید کودک منظور اصلی شما را برای کنترل خودش نفهمد .او باید اینطور برداشت کند که شما واقعا بازی بهتری را میخواهید پیشنهاد کنید .مثلا اگر یک سی دی کارتون داخل دی وی دی بگذارید و بگویید بشین کارتون ببین اگر سر و صدا کنی و ... در این صورت کودک رغبتی به کارتون نشان نخواهد داد .می توانید مثلا با همسرتان راجع به جالب بودن و مهیج بودن کارتون مورد نظر صحبت کنید تا او با شنیدن حرفهای شما تحریک شده و خود پیشنهاد دیدن کارتون را مطرح کند.

اگر مجبوریم بیشتر اوقات کودکان را از بازیهای پر سر و صدا و پر تحرک منع کنیم باید فرصتی را برای انجام چنین بازیهایی در بیرون از خانه فراهم کنیم.می توانیم آنها را در مواقعی که سرحال و پر انرژی هستند به فضاهای تفریحی ببریم تا فرصتی برای تخلیه ی انرژیهای خود و بازیهای پر سرو صدا و پر تحرک داشته باشند. باید توجه داشته باشیم زمانی کودک را به محیط های باز بیرون ببریم که کودک میل به انجام بازیهای پر تحرک داشته باشد تا به خوبی از بازی اشباع شده و در منزل بازیهای کم تحرک و فکری انجام دهد.

بچه ها خود به صورت بیولوژیکی حساب این چیزها را دارند چنانچه دو ساعت مثلا بازی حرکتی و جسمی داشته باشند در دو ساعت بعدی از بازی فکری استقبال می کنند یا چنانچه دیروز را کاملا پر تحرک سپری کرده باشند امروز به نقاشی علاقه نشان خواهند داد .اما اگر شما توجهی به این برنامه ریزیها نداشته باشید و موقعی که کودک حوصله  بازیهای حرکتی و پر جنب و جوش را ندارد او را به پارک ببرید و او وقت خود را با بی میلی صرف بازی کند،ممکن است در ساعتهای بعدی میل به بازیهای حرکتی نشان دهد و اقدام شما برای کنترل او در منزل بی فایده باشد.

به هر حال اگر می خواهید کودک شما مطابق مناسب وضعیت آپارتمان نشینی شما بازی کند،به گونه ای غیر محسوس و غیر مستقیم بازی کودکان را مدیریت کنید تا نتیجه دلخواه شما حاصل شود بدون آنکه مزاحم بازی کودکان شده باشید.ضمنا وقتی به خاطر شرایط زندگیتان مجبورید از بعضی بازیها جلوگیری کنید ،لااقل بازیهایی که مناسب هستند را با حوصله تحمل کنید و برای اجرای بهترشان همکاری کنید .توجه داشته باشید کودکان را خسته و پرخاشگر نکنید .یکی از علل مهم پرخاشگری کودکان ،مزاحمتهای دائمی والدین در بازی آنهاست.

اسباب بازیهای مهربون (بازی با مامان و بابا )

علاوه بر این از طریق همبازی شدن با کودک می توانید چیزهای زیادی را بدون مقاومت درونی کودک و در زمینه میل و رغبت شدیدش به او آموزش دهید .مثلا اگر می خواهید رنگها را به کودکتان بیاموزید بهترین کار این است که فرضا با یک جعبه خانه سازی که دارای آجرهای رنگی مختلف است این کار را انجام دهید .آجر ها را در فضای اتاق پخش کنید بعد یک آجر آبی نشان دهید و بگویید این آبی است حالا همه ی آبی ها را پیدا کن و بیار .آموزش در بازی تضمینی است و قطعا جواب خواهد داد به شرط آنکه روح بازی حفظ شود و جنبه ی آموزشی مسئله ،تجلی پررنگتری پیدا نکند.

بازی در محضر والدین

 بگذارید گاهی کودکانتان در کنار شما و در فضای عمومی خانه مشغول به بازی شوند .اگر همواره کودکان را به اتاق خودشان و بازی با اسباب بازی ارجاع دهید خیلی زود آنها را خسته و افسرده می کنید و اسباب بازی را در نظرشان بی ارزش می نمایید .پس بگذارید گاهی در کنار شما به بازی مشغول شوند و با وسایل بی خطر داخل خانه بازی کنند.اگر بازی در اتاق خودشان و اسباب بازیهایشان اجباری شود به زودی مقاومت شدیدی در مقابل این چیزها نشان خواهند داد .پس آنها را آزاد بگذارید.

وقتی آزاد باشند غالب اوقات ،اتاق آراسته به اسباب بازی خودشان را به دیگر جاها ترجیح خواهند داد.هم مادر و هم پدر باید به نوبه خود با تقلید رفتارهای کودکانه در بازی کودکان داخل شده و آنها را مورد لطف قرار دهند .مادر ها می توانند بازیهای آرامتر و احساسی تر را بیشتر تمرین کنند تا از انرژی عواطف مادرانه خود حتی به طور ناخودآگاه بهره ببرند .پدران هم می توانند بازیهای مهیج و شغلی را با کودکان خود تجربه کنند خطر و سختی های زندگی را مورد توجه قرار داده و نحوه های روبرویی با آنها را به کودکان آموزش دهند.

چند بازی پر طرفدار با والدین

با برخی وسایل خانه مثل یک ملحفه و به کمک در اتاق و دسته ی مبل یک خانه ی کوچک درست کنید .بچه ها عاشق داشتن فضاها ی محدود و کوچکی هستند که به خودشان تعلق داشته باشد و اتفاقا در محیط فعالیت بزرگترها باشد این فضای کوچک در محیط بزرگتری که والدین در آن آمد و شد می کنند،امنیت و آرامش خاطر موجود را برجسته می سازد و از این احساسات ساده ای که اغلب مورد غفلت ماست تولید لذت می کند. سپس در بزنید و اجازه بگیرید و  وارد خانه کودکتان شوید. مثل بزرگتر ها و با ادبیات میهمانی بزرگترها با آنها گفتگو کنید .احساس بزرگ بودن و جدی بودن را تقویت کنید.یاد دادن یک گرامر اولیه میهمانی را مد نظر داشته باشید.

گاهی اسباب بازیها را روی یک میز بچینید و فروشگاهی زیبا راه بیندازید و فروشندگی کنید .مقداری کاغذ مستطیلی به عنوان پول در سایزهای متفاوت تهیه کنید آنها را با علامتهایی درشت که ترجیحا همان اعداد باشند، متمایز کنید این طوری پولها را هم می توانید به کودکان خود آموزش دهید.در پول خرج کردنتان واقع بینانه و جدی رفتار کنید تا ارزش پول معلوم شود.گاهی فروشنده باشید و گاهی خریدار ،در این بازی می توانید آداب معاملات را آموزش دهید.

یک سفره  پارچه ای بردارید و مقداری میوه و خوراکی در آن بگذارید و بنابر سلیقه کودکانتان با یک ماشین فرضی ، یا موتورهای فرضی و یا پیاده به سفری در خانه بروید .در جاهای مختلف منزل دور بزنید و پس از مدتی توقف کنید و استراحتی نمایید. وانمود کنید هوا گرم است و تشنه اید .سپس آب پیدا کنید و خودتان را از هلاکت نجات دهید .در این صورت می توانید مفاهیمی چون گرما،کویر،حرارت و...را به کودک تفهیم کنید و ارزش آب را هم یاد آور شوید .یا اینکه وانمود کنید هوا سرد است و آتش فرضی درست کنید و احتیاطهای لازم در کنار آتش را نشان دهید .وقتی جایی استراحت می کنید کمی خوراکی بخورید میوه هایی مثل سیب و خیار را با پوست بخورید و وانمود کنید که غذا کم است و باید ارزش ذره به ذره ی آن را بدانید .اگر با ماشین به سفر می روید بد نیست ماشینتان خراب شود و کلی هم مشغول تعمیر آن شوید.

گاهی هم برای تنوع یک بازی خنده دار راه بیاندازید و همه چیز را به شوخی بگیرید .اما در حین شوخی حواستان باشد به بهانه بازی و شوخی به کسی توهین و بی احترامی نشود اینها خیلی اهمیت دارند وبرای همیشه در حافظه کودکان  می مانند.اگر کودکتان خیلی سخت گیر است و انعطاف پذیری کمی دارد با این بازیها به او بفهمانید که باید کمی انعطاف پذیرتر و نرمتر رفتار کند. 

بازی های خیالی کودکان 

شب فرا رسید و تاریکی همه جا رو فرا گرفت .بالای یک کوه بزرگ رفتم و منتظر شدم تا ببینم رباط شیطان از کجا و چطوری می خواد حمله کنه.من تا حالا اونو ندیدم ولی شنیدم صورت بسیار وحشتناکی داره و بلند نعره می کشه.

مثل اینکه یه چیزی داره به شهر نزدیک می شه . صدای پاش شنیده می شه.راستش یه کم ترسناکه! سایه ش داره نزدیکتر و نزدیکتر می شه .حالا یه صدا از پشت سرم شنیده شد.صدایی شبیه لولای در بود به سرعت برگشتم عقب .تو کی هستی اگر فکر بدی داشته باشی نمی تونی از دست من فرار کنی!

هوا به یکباره روشن شد و بازم بابا که دستش روی کلید برق بود گفت من که نمی فهمم چرا برق اتاقتو خاموش می کنی چرا تو تاریکی بازی می کنی .بازی دیگه بسه شام شام شام .

اصلا من شام نمی خوام، نمی خوام ،نمی خوام !

خیلی خوب پس بازی هم ممنوع ، یالله بیرون.

والدین توجه داشته باشند این طرز رفتار کردن با مرد عنکبوتی درست نیست .مرد عنکبوتی آدم مهم ،محبوب و شجاعیه. کسی نباید احترامشو نادیده بگیره. وقتی فرزند شما ساعتها خودش رو در نقش مرد عنکبوتی در نظر می گیره داره اعلام می کنه که به خصوصیات و امتیازات او احتیاج روحی داره .دوست داره تا از نظر اطرافیانش مهم ،محبوب و شجاع حساب بشه .نادیده گرفتن نیاز کودکان به احترام و بزرگی ،آنها را روزبه روز بیشتر در دنیای تخیلات غرق می کند.

مخصوصا در خانواده های شلوغ یا در خانواده ای که والدین وقتی برای کودکان خود ندارند ،پناه بردن بیش از حد کودکان به دنیای تخیلات امری طبیعی است .وارد دنیای تخیلات کودکان خود شوید .ببینید در دنیای تخیلاتشان چه شخصیتی دارند .آیا سلطان هستند و همه از آنها تبعیت می کنند. در این صورت شاید بتوان گفت به دلیل ضعف در مقابل زورگویی های بزرگترها چنین رویا و آرزویی برایشان ایجاد شده است. بچه هایی که از سوی خواهر و برادر بزرگتر خود اذیت می شوند ممکن است چنین تخیلاتی داشته باشند.

آیا در تخیل دختر شما ملکه ی زیبایی بودن بیش از اندازه مورد توجه قرار گرفته است. در این صورت شاید به اندازه کافی زیبایی او را تحسین نکرده اید. شاید او از چهره خود ناراضی است و خود را زشت می پندارد. در رسیدن به قضاوتی بهتر از ظاهرش به او کمک کنید.

به هر حال تخیلات کودکان را جدی بگیرید. البته خیالبافی کودکان چیز بدی نیست. بسیاری از بچه های باهوش، خیالبافند.گاهی چنان غرق در تخیلات می شوند که نه صدایی از اطراف خود می شنوند و نه متوجه وجود چیزی جدید در اطراف خود می شوند .اگر از آنها بپرسید آیا پوستری که روی در اتاقت زدم قشنگ بود؟ می گن کدوم پوستر من ندیدم.

این چیزها اصلا نگران کننده نیستند بلکه  می توانند نشانه تمرکز عمیق و فکر دقیق فرد باشند اما محتوای خیالبافی مهم است وخیالبافی بیش از حد نیز خوب نیست و می تواند نشانه ی یک مشکل روحی باشد. کودکی که مایل نیست از تخیلات خود خارج شود و به دلیل خیالبافی از جمع کناره می گیرد،دچار مشکلات عصبی خواهد شد .او را با مشغول کردن در فعالیتهای اجتماعی در رفع استرسهایش یاری کنید .اگر می توانید ارتباطی صمیمانه و به دور از اضطراب با او برقرار کنید ،سعی کنید بفهمید چه خیالاتی داشته و چه شخصیتی بازی می کرده است.

از خیالبافیهای کودکان بیش از اینها می توانید استفاده کنید .چنانچه شب می ترسند بخوابند رویاهای زیبایی را مطابق با سلیقه و احیانا جنسیتشان به تخیلشان تزریق کنید .

ترس کودکان به خاطر افکار و خیالبافی های وحشتناکشان است. شما خیالشان را با رویاهای شیرین زیبا کنید.مثلا بگویید وقتی بزرگ شدی خانم معلم می شی می ری سر کلاس .می خوای به دانش آموزات دیکته بگی .راستی اگه یکی از بچه ها درسشو نخونده باشه چکار می کنی؟

به همین ترتیب ذهن او را درگیر این گونه مطالب کنید و وقتی استارت یک تخیل زیبا را زدید او را تنها بگذارید.

اگر دوست دارید اسباب بازیهایشان را جمع کنند یک نقش به آنها بدهید.مثلا بگویید تو خلبان هستی و همه اینها دوستان تواند که در معرض خطرند. باید آنها را جمع کنی و به جای امنی (مثل کمد)ببری و آنجا بگذاری.

خرابکاریهای آموزنده

من ظرف شکلات رو روی زمین خالی کردم مامان جمع کرد و ریخت توش ،دوباره من شکلاتارو ریختم و مامان جمع کرد و ریخت توی ظرفش، بازم من ریختم ولی مامان یه دفعه عصبانی شد و منو زد. اصلا نفهمیدم برای چی بازی رو خراب کرد!

بازی غریزه کودک است و کودک چاره ای از بازی ندارد چه ما با بازی کودکان موافق باشیم و چه نباشیم کودک به بازی ادامه خواهد داد اصلا منصفانه و انسانی نیست که کودکان را به خاطر بازی بیازاریم. پس به جای آنکه کودک را در بازیهایشان مجبور به تحمل قوائد سخت و غیر لازم خودتان کنید و هزار بهانه برای تنبیه کودکان به وجود آورید ،کمی کودکی خودتان را مرور کنید و خودتان را جای کودکان بگذارید تا بهتر بتوانید کودکانتان را درک کنید .به خاطر داشته باشید کودکان برای تمام کارها و خرابکاریهایشان دلیل دارند اما نمی توانند آنها را بیان کنند.

اگر از صبح تا شب با کودک یا کودکانتان دعوا می کنید و فریاد می زنید و بارها تنبیه می کنید،به کودکتان ظلم می کنید.هر کاری که کودکان شما می کنند تحت عنوان بازی انجام می شود بازی به هیچ وجه جرم نیست. وقتی بازی، جرم محسوب شود کودک از بازی دست نمی کشد او ناگزیر است که بازی کند لذا دروغ گویی و نیرنگ را برای فرار از تنبیه یاد خواهد گرفت .اگر شما تنها در مقابل یک نوع بازی ،مثلا بازی با وسایل برقی خانه کودک را دعوا می کنید ،به شرط آنکه کودک زیر سه سال نباشد به تدریج متوجه خواهد شد که شما از او چه می خواهید .اما اگر هر وقت خسته یا عصبی هستید بچه ها را برای بازیهایشان تنبیه می کنید و مواقعی که خودتان با نشاط و سرحال هستید همان بازی ها با رضایت شما انجام می شوند ،در این صورت کودکان به راهکار ها و دستور العمل درستی دست پیدا نخواهند کرد .در این فرض کودک نسبت به درستی و نادرستی تمامی بازیها و اقداماتش دچار تردید خواهد شد و سلامت روحی او در خطر قرار خواهد گرفت .

اگر دائما با بازی های کودکانتان می جنگید ،علت را ریشه یابی کنید و مشکل را از ریشه حل کنید. مثلا اگر به خاطر خراب کردن لوازم خانه از بازی بچه ها خشمگین می شوید ،لوازم آسیب پذیر را از دسترسشان دور کنید و در عوض لوازم دیگری که بی خطر و مناسبند جایگزین کنید. اگر کودک شما تمام وقت خود را صرف بازیهای کامپیوتری می کند،بیشتر به خاطر تنهایی به آن پناه برده است .تنهایی کودکان را با همبازی شدن با کودک درمان کنید.

اگر کودکتان در خانه تنهاست و خود راغب است که ساعاتی از وقتش را در مهد بگذراند با تمام معایبی که یک مهد می تواند داشته باشد به خاطر وجود همبازی و تاثیر بازی با همبازی ،بد نیست که بپذیرید و با میل و رغبت خود کودک او را به مهد ببرید اما این کار را اجباری انجام ندهید. 

اگر ناگهان وارد آشپز خانه شدید و دیدید که کودک شما ظرف زرد چوبه را در فضای آشپزخانه پخش کرده یا تمام عدسها را روی زمین ریخته و یا فرش آشپزخانه را خیس کرده است و... توجه داشته باشید که او مشغول بازی و کنجکاوی بوده است شما نباید این وسایل را در دسترس او قرار می دادید. می توانستید از قبل دستگیره های کابینت را با یک کش به هم ببندید و قفل کنید که او نتواند باز کند و یا به هر طریقی که خودتان صلاح می دانید این گونه وسایل را از دسترس او دور کنید .اما اگر فراموش یا کوتاهی کردید ،خودتان را ملامت کنید .ممکن است فکر کنید که اگر کودک نمی داند این کار او اشتباه است پس چرا مخفیانه و بی سر و صدا اقدام به این بازی کرده است؟شاید مخالفتهای دائمی شما با بازیهای کودک ،ونگاهی جرم آلود به بازیهای کودک ،موجب ترس ، اضطراب و تردید او در بازی شده است. و شاید کودک شما واقعا می داند که شما مانع بازی او خواهید شد اما میل شدید او به بازی و کنجکاوی، او را به بازی کشانده است .به هر حال تنبیه در چنین مواقعی نشانه ی انتقام است و هیچ اثر مثبت تربیتی ندارد . می توانید با کودکتان با هم به تمیز کردن و جمع کردن بپردازید در این صورت او بهتر معنای کثیفی و خرابکاری را درک می کند و متوجه می شود که برای تمیز کردن باید با چه مشکلاتی روبرو شد . و اگر خیلی مصرّید که او را زودتر با نظم و نظافت آشنا کنید با مهربانی و به سبک بازی درباره این مطلب با او حرف بزنید و در غالب یکی دو جمله که می توانید بارها تکرار کنید، انتظار خودتان را به کودک ابلاغ کنید .البته چنین روشی سریعا موجب تغییر رفتار کودک نخواهد شد اما بی تاثیر هم نیست.

اسباب بازیهای در دسترس

آّب بازی کف حمام

آب بازی یکی از بازیهای طبیعی و مورد علاقه کودکان است که هر کودکی از این بازی سهمی دارد.اگر چه استخر برای آب بازی جای مناسبتری است.اما تا آنوقت که توفیق استخر حاصل شود،گاهگاهی در خانه هم می توان با رعایت ضوابط لازم آب بازی نمود. می توانید حمام را کاملا تمیز و با شستشوی سرکه ضد عفونی کنید و سپس در چاه حمام را بگذارید و فقط با دو لگن آب گرم کف حمام یک مقدار کم آب جمع کنید تا کودکتان به آب بازی مشغول شود .معمولا کودکان کوچکتر دوست دارند با کمک یک ظرف کوچک یا دو ظرف که آب را داخل ظروف جابجا کنند ،بازی کنند.

چنانچه اسباب بازیهای مناسب دیگری هم دارند که به این مجموعه اضافه شود،مثل مرغابی پلاستیکی ،قایق کوچولو،عروسک قابل شستشو و... در اختیارشان بگذارید.این بازیها می تواند تمام خستیگهای روحی و جسمی کودکان را ازبین برده و آنها را تصفیه ی روانی سازد .لذا اگر اتفاقی افتاد که تاثیر ناخوشایندی روی روح و روان کودک داشت از این بازیها برای جبران استفاده کنید.

خاک بازی

رعایت بهداشت یکی از دغدغه های مهم مادران است که به خاطر آن کودکانشان را از خیلی از بازیها محروم می کنند .خاک بازی و گل بازی یکی از بازیهای بسیار مفیدی است که موجب خلاقیت و نشاط عمیق در کودکان می شود.اما معمولا مادران به خاطر رعایت بهداشت از آن جلوگیری می کنند در حالیکه می توانند از صدمات غیر بهداشتی آن جلوگیری کنند.

 چنانچه فرزندتان عادت دارد هر از گاهی دستش را در دهانش می کند،با شرط استفاده از دستکش به او اجازه بازی بدهید .در این صورت دیگر نمی تواند دستش را به دهان ببرد.ذوق و اشتیاق بچه ها به این بازیها به حدی زیاد است که حاضرند هر شرطی را رعایت کنند اما از بازی محروم نشوند .وقتی به نیت خاک بازی به بیابان می روید اسباب بازیهایی مثل ماشین باری ،لدر معمولی پلاستیکی ،بیل پلاستیکی و ...را هم باخودتان ببرید.البته لازم نیست خاک بازی حتما در بیابان باشد اگر می توانید امکان آن را در منزل فراهم کنید.

تشویق به بازیهای حرکتی

استقبال زیاد کودکان از دیدن کارتون و بازیهای رایانه ای باعث خمودی و سکون بیش از حد کودکان امروزی شده است .لذا کودکان امروزی از لحاظ قدرت بدنی و آمادگی جسمانی هیچ گاه به پای کودکان قدیمی که بیشتر وقتشان صرف دویدن و جست و خیز می شد ،نمی رسد. اگر نظارت خوبی روی این مسئله نداشته باشید چه بسا یک روز خدایی ناکرده کودکتان پای رایانه بیهوش شود .این اتفاقی نادری نیست و برای بسیاری از کودکان پیش آمده است .هیجان بیش از حد و بدن ضعیف و گردش خون نه چندان رضایت بخش، می تواند کودکی را که مشغول یک بازی مهیج کامپیوتری است را دچار مشکل کند. برای جلوگیری از این بازیها کودک را به سمت بازیهای جسمانی تشویق کنید. مسابقه دو بگذارید.بچه ها را برای بازی به حیاط بفرستید .یک توپ جدید یا یک دروازه کوچک می تواند تا مدتی سر کودک را با بازی های حرکتی در حیاط گرم کند.امکان بازی با همبازیهای هم سن هم از بازیهای رایانه ای بچه ها می کاهد.

سخت می گیرد جهان بر مردمان سخت کوش !

وقتی دارید به شدت با کودک مخالفت می کنید لحظه ای تامل کنید و واقعا به این موضوع فکر کنید که آیا این مخالفت لازم است ؟آیا نمی توانید کمی انعطاف پذیر تر رفتار کنید؟چه اشکالی دارد که کودک شما روی دیوار سرامیکی نقاشی بکشد .این نقاشی به راحتی پاک می شود لااقل در اتاق خودش این کار می تواند بلااشکال باشد .

چه اشکالی دارد که کودک با بالش یا مبل بازی کند. اگر بازی روی مبلها باعث پارگی مبلها می شود لااقل از یک مبل کهنه تر برای بازی بچه ها استفاده کنید.وقتی می خواهید یک چیزی را از کودک بگیرید اول چیزی جایگزین بدهید یا پیشنهاد کنید تا مقاومت او کم شود سپس شیء  مورد نظر را از او بگیرید .

خیلی از سختیگیریهای ما با بچه ها نادرست است :یا از روی تنبلی است(مثل ممانعت از بازی برای تمیز ماندن لباس کودک) یا از بی منطقی (نباید این کار رابکنی چون می ترسم بعدا این طوری رفتار کنی).

یکی از بازیهای مهیج کودکان ،بازی با رنگهاست که معمولا با مقاومت و سختگیری والدین همراه است .دستهای آلوده کودکان قابل شستشوست .یک پارچه بزرگ پهن کنید آبرنگ یا گواش را در اختیارشان بگذارید.اگر دوست دارید، خودتان هم بدون دغدغه نقاشی بکشید .چیزی نمی شود نگران نباشید .نقاشی روی دیوار هم قابل جبران است.خیلی از سختگیری های ما بی دلیل و بی منطق است و از روی استرسهای درونی ماست.

ویژگیهای اسباب بازی مناسب

بعضی از کودکان از اسباب بازیهای خود به خوبی مراقبت می کنند و آنها را سالها نگه می دارند ولی برخی دیگر خیلی زود اسباب بازیهایشان را خراب می کنند تا از اکتشاف دنیای درون آن و بازی با  محتویات آن لذت ببرند این چیزها  نشانه ی نظم کودکان گروه اول و بی انضباطی کودکان گروه دوم نیست اگر میل کودک برای انجام کاری شدید باشد خود را درگیر قوانین بزرگترها نمی کند .این تفاوت ها نشانه ی تفاوت در استعدادها و علاقمندیهای ذاتی است .

کودکی که علاقمند است محتویات اسباب بازی خود را کشف کند و ساعتها با سیمهای ماشین کنترلی خود مشغول بازی می شود،ممکن است استعداد زیادی در علوم ریاضی، فنی و کامپیوتری داشته باشد. اما چندان مهارتی در کسب علوم نظری ،ادبیات ،کلام ،یا مهارتهایی مثل سخنرانی و... نداشته باشد.این نوع بازیها بیشتر مورد علاقه پسران هستند .یک پیچ گوشتی کوچک در اختیار او بگذارید و اجازه دهید پیچهای اسباب بازی اش را باز کند.و به تعمیرات دلخواه خود اقدام کند .در این صورت او کمتر با وسایل برقی خانه بازی خواهد کرد.احتمالا اسباب بازیهایی مثل حیوانات پشمی و پارچه ای مورد استقبال چنین کودکانی نخواهد بود .

کودکی که در بازیهای رایانه ای مهارت فوق العاده ای پیدا کرده نشان می دهد که از سرعت انتقالهای ذهنی خوبی برخوردار است که لازمه کار افسران تجسس است .اینها خیلی باهوش نشان داده می شوند حال آنکه حواس جمع و دقت خوبی دارند.

اما کودکی که از سرعت ذهنی خوبی برخوردار نیست و معمولا دیر عکس العمل نشان می دهد،در عوض خیالبافی های عمیقی دارد ،عاشق کارتون و قصه است ،سر شار از عواطف و احساسات عمیق است  و در زمینه ادبیات و علوم نظری مستعد است .همچنین اینها می توانند یک نویسنده یا فیلمنامه نویس موفق شوند.در این جور کارها ،فرو رفتن در اعماق تفکر لازم است نه سریع منتقل شدن از یک مسئله به مسئله دیگر. اسباب بازیهایی مثل پاذل و اسباب بازیهایی که مسابقه بین دو نفر را موجب می شوند برای بالابردن دقت و سرعتشان خوب است.

نکته هایی برای خرید هر نوع اسباب بازی

شما با تغییر اسباب بازی های کودکانتان نمی توانید ذاتیات آنها را تغییر دهید. اسباب بازیها چیزی را که نیست به وجود نمی آورند، بلکه آنچه را که هست رشد می دهند. تنها اگر می خواهید در زمینه ی انتخاب اسباب بازی مناسب دخالت کنید،بگذارید فرزندانتان با اسباب بازیهایی بازی کنند که نیازمند صرف انرژی ،فکر ،و خلاقیت باشند. بسیاری از اسباب بازیهای کنترلی و باطری دار این خصوصیات را ندارند. این اسباب بازیها خودشان بازی می کنند و کودک تنها نظاره گراست .البته این اسباب بازیها هم در مجموعه ی اسباب بازیهای کودکان به اندازه کافی لازم اند .زیرا بسیار مورد علاقه کودکان،شادی آور و مهیج اند. هیچ گاه در دنیای امروزی که دست هر بچه ای یکی دو تا از این اسباب بازیهای کنترلی هست ،صحیح نیست که به خاطر پیروی از الگوی فکری خاصی، کودکتان را به کلی از این اسباب بازیها محروم کنید اما اسباب بازیهای ساده تر که کودکان، را مجبور به بازیهای حرکتی می کنند بیشتر در دسترسشان قرار دهید. مثلا یک ماشین معمولی پلاستیکی اما بزرگ برای پسرتان بخرید و خودتان مثل زمان کودکی تان کمی با آن بازی کنید تا فرزندتان راههای مختلف بازی با این وسیله را ببیند و به آن تشویق شود.

اسباب بازی های دخترانه و پسرانه

بچه ها را مجبور نکنید تا مطابق جنسیتشان اسباب بازی انتخاب کنند. بگذارید مطابق میل و علاقه خودشان انتخاب کنند.البته خودشان غالبا اسباب بازی مطابق جنسیت خودشان را انتخاب می کنند  هر چند گاهی دخترها علاقمند به داشتن تفنگ و پسر ها دوست داشته باشند از عروسک نگهداری کنند،این مسئله مشکلی پیش نمی آورد و چیزی را ثابت نمی کند.شاید یک کارتون تلویزیونی موجب تحریک کودک شده است و یا بازی با همبازی جنس مخالف موجب این انتخاب شده باشد .اینها تغییری در علائق ذاتی کودکان به وجود نمی آورد .بنابراین ضمن اینکه می توانید با خیالی آسوده کودکان را در انتخاب اسباب بازی آزاد بگذارید ،بد نیست اسباب بازیهایی که مناسب جنس فرزندتان هست را بیشتر برای او تهیه کنید. این مطلب به خاطر آن است که کودکان شما هم به توسعه و تکمیل ابعاد جنسیتی خود بپردازند و هم این تناسب اسباب بازی با جنسیت فرد ،می تواند تاثیر مثبت روانی داشته باشد. اگر فرضا با یک دید فمینیستی بخواهید دخترتان را با کمک اسباب بازیهای پسرانه،از صفات دخترانه و زنانه دورکنید و روحیه مردانه به او ببخشید ،تنها او را دچا تعارض می کنید. در این صورت نه تنها کمکی به رشد صفات پسرانه و سرکوب امتیازهای دخترانه او نمی شود، بلکه بی هویت و بلکه عصبی بار می آید.

کودکان بی هویت و اسباب بازیهای رنگی 

شبیه سازی در دنیای کودکان امری طبیعی است. بارها دیده شده که دختران کوچک، دوست دارند لباسی شبیه عروسکشان داشته باشند و یا پسران با اسرار از مادر می خواهند لباس پلیسی شبیه عروسکی که داخل ماشین پلیس اسباب بازیشان است؛ تهیه کند. کارتونها و برنامه هایی که برای سرگرمی کودکان تهیه می شود، می تواند تاثیر زیادی بر ذهن و روحیات کوکان داشته باشد چرا که دنیای کودک با آن انس می گیرد و کودک خواهان همانند شدن با فضا می شود و پر بیراه نیست که بگوییم زندگی کودک در دوران بلوغ وابسته به همین تفکرات دوران کودکی است و بنابراین نقش اسباب بازیها، کارتونها و سرگرمیهای دوران کودکی در زندگی افراد بسیار پررنگ می شود.

 بررسیها نشان داده است که شخصیت کودک با اسباب بازیها و سرگرمیهای دوران کودکی شکل می گیرد. دختر خردسالی را فرض کنید که هر روز را با انواع عروسکهای باربی با لباسهای زیبا و پر زرق و برق می گذراند و حتی شبها با به آغوش گرفتن باربی مورد علاقه اش به خواب می رود. انمیشنی به همین نام نیز ساخته شده است که خانواده برای علاقه بیش از حد کودک برای او تهیه می کند و در واقع باربی و زندگی کارتونی او در زهن کودک نهادینه می شود و بعدها از خودش می پرسد چرا نباید مثل عروسکش لباس بپوشد و در جامعه ظاهر شود؟ و همین ذهنیت تا دوران بلوغ ادامه می یابد و تضاد فرهنگی در اینجا نمود می کند. این تاثیر پذیری تنها مختص دختران نیست.

اسباب بازیهای خشن و پر سر و صدا برای پسران ,کودک را با رفتارهای ناپسند اجتماعی مانند قتل، آدم ربایی، دزدی و جنایت آشنا می کند و بر سازگاری و روابط اجتماعی او به شدت تأثیر می گذارد.

اسباب بازی جنگی به کودک چنین وانمود می کند که جنگ، تفریح و سرگرمی و بازی است و این تاثیر بسیار منفی بر روحیه و شخصیت پسران می گذارد و باعث می شود در آینده انسانهایی بسیار عصبی و تند خو باشند. و بنابراین والدین باید دقت کنند که تنها سالم و بی خطر بودن و مرغوب بودن یک اسباب بازی معیار مناسبی برای سنجش نیست و بایدبه تاثیرات روانی اسباب بازیها و انیمیشنها نیز دقت کرد.

بزرگترین دغدغه والدین این است که اسباب بازیهایی رابرای کودکانشان تهیه کنندکه سالم و بی خطر باشد و کودک را جذب کند. در واقع به شکل ظاهری اسباب بازی بیشتر توجه می شود تا به نقش آن در آموزش و رشد شخصیت کودک.

بسیار از والدین تصور می کنند اسباب بازی هر چقدر رنگارنک تر یا گرانقیمت تر باشد ,کودکشان را بیشتر جذب می کند ,در حالیکه اینطور نیست. بارها دیده شده که کودک با داشتن اسباب بازیهای رنگارنگ و گران قیمت ,به سراغ یک در پوش پلاستیکی می رود و ساعتها با آن سرگرم است.

دکتر محمد سالم، روان شناس و رفتار شناس در این باره می گوید: "بهترین اسباب بازی برای هر کودک آن است که کودک رامجذوب خود می کند واو دوباره و دوباره به سراغ آن می رود و این بستگی به روحیات خود کودک دارد. برخلاف آنچه والدین انتظار دارند، هرقدر اسباب بازی شکل غیراختصاصی تر و بنیادی تری داشته باشد، جای بیشتری برای قوه تخیل کودک باقی می گذارد و جالب تر اینجاست که بررسیها نشان داده که اکثر کودکان نیز مجذوب این چنین اسباب بازیهایی می شوند و بارها و ساعتها خود را با آنها سرگرم میکنند البته منکر علاقه کودکان به عروسکهای رنگارنگ، ماشینها و تفنگهای گوناگون نیستم اما کودک به این نوع اسباب بازیها عادت می کند در صورتی که اسباب بازیهای خلاقانه کودک را سرگرم می کند و عادت نمی شود. "

وی در باره استاندارد بودن اسباب بازیها می گوید:"این که اسباب بازیها به دلیل تماس مستقیم کودکان، سالم باشند و از اجناس مرغوب تهیه شده باشند بسیار خوب و منطقی است اما نکته ای که حایز اهمیت است این است که کنترل کیفی به تنهایی نمی تواند معیار مناسبی برای استاندارد بودن اسباب بازی باشد بلکه از نظر من دسته بندی اسباب بازیها در گروهای سنی مختلف و این که آیا اصلا این اسباب بازی برای فرهنگ ما مفید است یا خیر و می تواند در تربیت کودک موثر باشد یا خیر بسیار مهم تر از کیفیت اسباب بازیهاست. "

دکتر سالم ادامه می دهد: "از نظر من معیارهایی که برای خرید یک اسباب بازی خوب لازم است را با چند سوال می شود مطرح کرد:

1- آیا این وسیله به کودک اجازه می دهد که به تنهایی با آن بازی کند یا باید با دیگران با آن بازی کند؟

2- آیا خلاقیت کودک را تحریک می کند؟

3- آیا اسباب بازی موجب تحرک کودک می شود؟

4- آیا اسباب بازی تعاملات اجتماعی کودک را گسترش می دهد؟

5- آیا اسباب بازی با فرهنگ خانواده کودک در تعامل است یا با آن تضاد دارد؟

توجه به این نکات برای تهیه اسباب بازی برای کودکان موثر خواهد بود ودر استاندارد سازی اسباب بازیها هم باید به این نکات به خصوص به بخش فرهنگی توجه شود چرا که عروسکهای بد پوشش و یا قهرمانهای داستهای غربی مثل مرد عنکبوتی یا بت من مختص فرهنگ غربی است و بعدها کودک را دچار تضاد و ضدیت با فرهنگ خودی می کند

وی همچنین معتقد است:" موفق ترین والدین کسانی هستند که ضمن دوست داشتن فرزندانشان، از آنها توقع و انتظار هم دارند. آنان بدون هیچ قید و شرطی نسبت به فرزندانشان توجه نشان می دهند و ساعتی را در کنار آنها می گذرانند و از آن لذت می برند. پدر و مادر خوب، والدینی هستند که به علایق و خواسته ها و مشکلات فرزندانشان توجه می کنند و حد و مرزی نیز برای آنها قائلند.

در انتخاب اسباب بازی ها هم همینطور است اعمال نظر کودکان در انتخاب اسباب بازی حس اعتماد به نفس را درآنها ایجاد می کند و باعث می شود در همان دوران کودکی احساس اتکا به نفس در آنها شکل گیرد هر چند که والدین باید در انتخاب اسباب بازیها کودکان را راهنمایی کنند و اشکالات را گوشزد کنند اما این امر بهتر است که نامحسوس باشد."

در هر حال آنچه مسلم است با وجود آن که بازی و اسباب بازی در پرورش روانی و تقویت روحیه اجتماعی کودک نقش مهمی دارد، در صورتی که با ارزش های فرهنگی و اصول روان شناسی سازگار نباشد، نتیجه مطلوب از آن به دست نمی آید. در جامعه ما که زیر ساخت های فرهنگی آن را باورهای مذهبی تشکیل می دهد و انتظار می رود دختر و پسر (زنان و مردان آینده) با حفظ عفاف و ایمنی وارد جامعه شوند، که با وجود اسباب بازیهایی که مروج فرهنگهای بیگانه هستند، فرهنگهایی که شاید برای جوامع خود بسیار هم مناسب باشند امانه برای جامعه ایرانی- اسلامی ما,کار سخت می شود و این چنین است که گسست نسلها آغاز می شود و بعدها جامعه با نسل های جوان تر دچار مشکل می شود، چیزی که شاید امروز درباره مساله حجاب و نوع پوشش دختران و پسران جوان به خوبی احساس می شود.

ساده ترین راه برای شکوفایی کودک

 

---

میل به بازی فقط مخصوص کودکی است و با آنکه این میل کم کم در سنین بالا کاهش پیدا می کند و کارهای مهمی جای آن را می گیرد...

---

آیا اخیراً گرگم به هوا و یا طناب بازی کرده اید؟بازی با کودکان به عنوان فعالیت بدنی زیادی برای بزرگسالان محسوب می‌شود و همچنین ساعات تفریحی بسیار خوبی برای خانواده فراهم می‌کند و همانطور که می‌دانیم زندگی همراه با فعالیت در هر سنی برای سلامتی مفید است.

از گذشته های دور نسبت به بازی نگرش های مثبت و منفی وجود داشته است. عده ای بازی را صرف بی هدف انرژی های انباشته شده، لذت آنی و... رفتارهای زائد و بیهوده تلقی کرده اند در حالی که برخی آن را زیباترین و پاک ترین فعالیت در جهت شکوفایی و رشد کودک می دانند.

بازی یکی از نیازهای اساسی کودکان و مهم ترین و اساسی ترین فعالیت کودک به شمار می رود که در عین سرگرم کردن کودک، کارکردهای مهم دیگری را دارا است که هریک از این کارکردها به جنبه ای از زندگی کودک مربوط می شوند که او را برای ورود به زندگی بزرگسالی آماده می سازد.

کودکان در بازی درسهایی می‌آموزند که از آن جمله می‌توان به این موارد اشاره کرد:

وقتی کودکان از چیزی بالا می‌روند، می‌چرخند، به هوا می‌پرند و یا می‌دوند، بدن آنها قوی‌تر، انعطاف پذیر تر و هماهنگ تر می‌شود. آنها یاد می‌گیرند که چگونه با همسالان خود همراهی کنند و همچنین تقسیم لحظات خوب با دیگران را نیز می‌آموزند. بازی کردن ارتباط بین جسم و ذهن را قوت می‌بخشد و اعتماد به نفس را در کودکان بالا می‌برد.

میل به بازی فقط مخصوص کودکی است و با آنکه این میل کم کم در سنین بالا کاهش پیدا می کند و کارهای مهمی جای آن را می گیرد ولی به اعتقاد روان شناسان تا سال های پایانی عمر نیز تمایل به بازی در انسان وجود دارد هر چند شکل، ظاهر و هدف بازی عوض شده باشد. برای درک چگونگی این میل باید در بازی کودکان مشارکت نمود.

روان شناسان معتقدند در فعالیت های خودجوش کودک باید آزاد گذاشته شود و دخالت بی توقع و نامناسب در فعالیت های او نگردد تا استقلال و خودمختاری او سلب نشود.

والدین نباید تعیین کننده ی نوع و شیوه ی بازی باشند بلکه بهتر است شرایط سالم بازی را فراهم و خود به عنوان همبازی شرکت کنند و اجازه دهند تا قدرت خلاقیه خود بازی را اداره کند.

میزان تاثیر شرکت والدین در بازی کودکان به عوامل متعددی بستگی دارد:

* نگرش نسبت به بازی فرزند خود

* شناخت از مراحل رشد کودک

* تجربه از بازی های زمان کودکی خود

* آشنایی با انواع بازی ها

* باور نقش و اهمیت بازی در رشد کودک

* تاثیر کودکان از مشارکت والدین در بازی ها

والدین با شرکت در بازی کودکان آنها را بهتر می شناسند و از فرزندان خود یاد می‌گیرند و یادگیری آنها را تسهیل می کنند. بازی خستگی ملال کارهای جدی زندگی را از آنها دور می کند و با مشارکت خود علاوه بر اینکه به شادابی و نشاط بازی می‌افزایند، مسائل اخلاقی و اجتماعی را در قالب بازی می توانند آموزش دهند.

بازی والدین با کودک نباید او را با همسالان و روابط با دوستانش محروم سازد. میزان شناختی که والدین از رشد کودک دارند می تواند در پذیرش تخیل کودک و تعدیل انتظاراتش و در نتیجه لذت بخش تر شدن بازی کمک کند.

اگر به نوع بازی ها در کودکان بنگریم تنوع و گوناگونی را در آنها مشاهده می کنیم. با تغییر سن نوع بازی ها نیز تغییر می یابد. برخی بازی هایی هستند که در آنها کودک به تمرین روابط و نقش های اجتماعی می پردازند (مهمان بازی). به این ترتیب آنچه را که به عنوان الگو پیرامون خود می بینند در بازی های خود انجام می دهند، الگوهای خود را در این نوع بازی ها اغلب از والدین، نزدیکان و یا افرادی که برای کودک مهم هستند، انتخاب می کند.

در برخی دیگر از بازی ها کودک به تمرین حرفه و مشاغل مختلف می پردازد. برخی دیگر از بازی ها خیالی هستند که تحت تاثیر قدرت تخیل کودک شکل می گیرند. بازیهای تخیلی به کودک فرصت می دهد تا درباره خود و چگونگی اداره امور و حوادث حال و آینده به بینش برسد. در واقع این بازی ها آمادگی برای رویارویی با چالش های زندگی و تکالیف رشد است. به کمک بازی های تخیلی کودک خود و شرایط و موقعیت های زندگی را ارزیابی می کند.

کودکان میل به پیوندجویی دارند، این میل آنها را به ارتباط با همسالان و کودکان دیگر می کشاند. برخی از این ارتباط ها کوتاه مدت و سطحی است در صورتی که نیاز به رابطه ی عمیق و انس و الفت ریشه دار با همسالان خود داردند. کودکان به صورت هشیار و ناهشیار به روابط بین انسان های اطراف خود حساسند و از آنها تقلید و همانند‌سازی می کنند. در بازی ،هر کودک سطح رشد، شناخت اجتماعی و اخلاقی خود را نشان می دهد.

کودک با اسباب بازی خود تنها بازی نمی کند بلکه اسباب بازی را تبدیل به موجودی جاندار می کند که با او دوست می شود، دعوا می کند، نصیحت می کند، نگرانی هایش را در میان می گذارد و استرس خود را تخلیه می کند.. طبیعی است که در این بین اسباب بازی های مورد استفاده کودک نیز از اهمیت زیادی برخوردار است.

متخصصان علوم رفتاری معتقدند اسباب بازی باید باعث تفکر و رشد تخیل کودک شود یا او را با مفاهیم مختلف (رنگ ها، شکل ها و...) آشنا سازد. از طرف دیگر اسباب بازی باید متناسب با سن کودک باشد. اگر اسباب بازی برای کودک ناشناخته و سخت باشد او را خسته و اعتماد به نفس او را کم می کند. از سوی دیگر اگر خیلی هم ساده باشد کودک را به تفکر وادار نمی کند. اسباب بازی مناسب، اسباب بازی است که کودک خود با آن بازی کند نه اینکه اسباب بازی، بازی کند و کودک تماشاگر باشد.

دو روی یک اسباب بازی

رقابت در بازی

رقابت کردن دو رو دارد: برد و باخت.

به فرزندتان یاد دهید که باختن نیز مانند بردن یک امر کاملا عادی است. و آنچه که مهم است داشتن لحظات شیرین و پیشرفت مهارت ها می باشد. کودکان باید یاد بگیرند که همیشه نمی توانند نفر اول باشند و کسی برنده می شود که همه کارها را به نحو احسن انجام دهد.بنابراین:

** به فرزند خود بیاموزید که هنگام رقابت کردن روی خودش متمرکز شود تا اینکه خود را با هم سن و سالانش مقایسه کند.

** هرگز از او نخواهید که حتما برنده شود.

** به فرزندتان در هنگام رقابت روحیه دهید چون آنها می خواهند برنده شوند نه صرفا بخاطر رضایت شما.

** زمانی که شما او را برای خوب انجام دادن کاری مجبور می کنید، احساس ناتوانی می کند یا باور می کند که باید در همه چیز برنده شود.

** قدرت و توانایی او را نشان دهید.

بازی و اسباب بازی در سال دوم تولد

در این سن والدین ممکن است پول هنگفتی برای خرید اسباب بازی بپردازند که ارزش آموزشی و سرگرمی نداشته باشد. این گونه اسبا بازی ها قبل از شش ماهگی بندرت توجه کودک را به خود جلب میکند و کودک ممکن است فقط دو سه نوبت به آن نگاه کند. موقعی که قصد خرید اسباب بازی دارید، سعی کنید اسباب بازی تهیه کنید که دست و فکر کودک با آن بکار افتد و از آن آموزش ببیند، زیرا خود کودک مایل است و در غریزه اوست که با ساختن و خراب کردن و بازی کردن یاد بگیرد.

کودک بعد از یک سالگی هنوز علاقمند است اشیائی را داخل ظرف بریزد و سپس در آورد، بنابراین مکعب های چوبی و اشیاء دیگر را می توان در اختیار کودک قرار داد. یکی از مفید ترین اسباب بازی ها در این سن عبارت است از قطعات چوبی یا پلاستیکی به اشکال مختلف تا کودک بتواند با قطعات مختلف آن خانه، کشتی یا هرچه در تخیل دارد بسازد.کودک در سال دوم تولد خود به کتاب علاقمند می شود. دو نوع کتاب ممکن است مفید واقع شود، یکی کتاب با ورقه های ضخیم که خود کودک با آن بازی کند و دیگر کتاب معمولی که مادر عکس های کتاب را به کودک نشان دهد و درباره عکس ها توضیح دهد. کودک در سن دو سالگی اسباب بازی هایی را که بتوان هل داد و عقب بکشد را دوست دارد.

بازی در سال سه تا پنج سالگی

کودک در این سن بوسیله مکعب های پلاستیکی، قطعات گوناگون ساختمان سازی، لوازم نقاشی و رنگ آمیزی، مداد رنگی و مداد تراش سرگرم می شود. کودک در سال سوم و چهارم زندگی علاقه به کمک کردن به پدر و مادر در تهیه غذا و چیدن سفره یا میز غذا را دارد. برای دختر بچه ها وسایل بچه داری( گهواره، بطری و پستانک) و عروسک جالب است. کودک ممکن است لباس های عروسک را دربیاورد و خود بشوید و دومرتبه به تن او کند. جور کردن تصاویر مختلف و به جای خود گذاردن، بریدن حروف و اعداد و چسباندن آنها  سرگرم کننده و مفید می باشد. سه چرخه سواری در هوای آزاد برای کودک لذت بخش است. سطل آب و توده ای از شن ساعتها کودک را به خود مشغول می سازد. همچنین خمیرهایی که به اشکال مختلف در می آید و اسباب بازی هایی که بصورت معما وجود دارد کودک را سرگرم می کند. فعالیت در محیط آزاد و بازی با وسایل( بالا رفتن و لیز خوردن) بهترین محرک و جنب و جوش کودک است. در این سن کودکان بازی کردن با توپ را دوست دارند، پدر می تواند کودکان خود را برای بازی با توپ به محیط خارج ببرد و با آنها بازی کند.

در شش سالگی علاقه های بازی پنج سالگی، با شکل بهتری بیشتر شده و بسط می یابد، قایم موشک، بند بازی و طناب بازی و امثال آن از سرگرمی های اوست، بازیهایی مانند پشتک زدن و تاب خوردن مورد علاقه اش است، کودک شش ساله نقاشی، رنگ آمیزی، ترسیم و استفاده از خمیر مدل سازی را دوست دارد، او اشیاء مختلف و به اصطلاح خرت و پرت را برای کلکسیون جمع می کند، وانمود می کند سوار بر یک اسب است.

بازی و هوش کودکان

آزمایش هوش کودکان نوعی بازی است که هم آنان را سرگرم می کند و هم میزان هوش آنان را می سنجد. بنابراین شما والدین می توانید در حین بازی با کودک خود، هوش آنان را بسنجید.مثلا:

** از طفل سه ساله بخواهید انگشت خود را روی بینی، چشم، گوش، دست،پا و یا مو بگذارد. چنانچه او از چهار سوال به سه سوال پاسخ درست دهد باهوش است.

** برای کودک چهار ساله دو خط مستقیم به موازات هم بکشید که یکی از آن دو خط طولانی تر باشد و از او بخواهید انگشت خود را روی خط دراز تر بگذارد و دوباره جای خط ها را عوض کنید و سوال را تکرار نمایید.

** برای کودک پنج ساله دو چیز که یکی سبک و دیگری سنگین است آماده کنید آنگاه از او بپرسید که کدام یک سبکتر است. یا از او بپرسید ساعت کجاست؟ صندلی کو؟

** برای کودک شش ساله، جملاتی نظیر دست راست خود را نشان بده، یا دست چپ خود را بلا بیاور، مناسب است و یا از او بپرسید الان صبح است یا عصر؟ 

 همه اینها علاوه بر اینکه هوش کودک را می سنجد نوعی بازی و سرگرمی نیز بشمار می آید.

این بازی ،جدی است!!

از دنیای بچه های دیروز تا عصر متنوع و پویای امروز زمانی گذشته است و بازی ها نیز همانند جنبه های دیگر زندگی دچار تغییرات و تحولات خاصی شده اند. گرچه شیوه ها و اسباب بازی ها تغییر یافته اند بازی همچنان ضرورت دوران کودکی است. بازی کردن نیازی اساسی برای کودکان است. مدت هاست که نقش مهم بازی در کار آموزش کودکان مورد توجه قرار گرفته و به اهمیت آن در رشد، پیشرفت و یادگیری کودکان توجه شده است. کودکان هنگام بازی شکل می گیرند و می توانند مهارت های جدیدی را در حد تسلط بیاموزند. مفاهیمی که در بازی کودکان نهفته است بسیار فراتر از مفهوم واژه هایی چون تفریح و سرگرمی اند. اغلب اوقات والدین بازی را اتلاف وقت تلقی می کنند و از کودک می خواهند که به فعالیت های دیگر بپردازد. بدیهی است که این گونه والدین کودکان خود را از موقعیت های یادگیری بسیاری که برای رشد همه جانبه شخصیت آنها ضروری است محروم می کنند.

به گفته رابرت وایت: ساعت زیادی را که کودکان صرف بازی می کنند نمی توان به هیچ وجه تلف شده تلقی نمود. بازی ممکن است شادی بخش باشد  ولی در دوران کودکی یک کا جدی است. بدون تردید بازی بهترین شکل فعالیت طبیعی هر کودک محسوب می شود. بخش های خاصی از کروتکس مغز که مخصوص تفکر آگاهانه و تصمیم گیری است تنها با بازی کردن به تکامل می رسد.

اما متاسفانه در حال حاضر مهم ترین نگرانی پدر و مادر تهیه نیازهایی مانند پوشاک مدرسه و غذای فرزندان است و چندان گذراندن زمان و بازی کردن با آن ها را جدی نمی گیرند. امروزه به دلیل تغییر شرایط زندگی اکثر والدین از زمان بازی کودکان کاسته و ترجیح می دهند فرزندشان مدت زمان بیشتری را به مطالعه و انجام فعالیت های درسی بپردازد. بسیاری از پدر و مادرها از اینکه به فرزندشان اجازه بازی و دویدن در فضای باز را بدهند می ترسند و معتقدند شاید در طول بازی به فرزندشان آسیبی برسد. اما روان شناسان باور دارند همین زمین خوردن ها و دعوا با دیگر کودکان نییز بدون شک به کودک مهارت های بسیاری می آموزد. بازی راهی است که کودکان بوسیله آن امور را می آموزند و راه زندگی کردن در دنیای معانی و ارزش های بزرگسالان را فرا می گیرند. اکثر روان شناسان معتقدند بازی کردن فواید بسیاری دارد که اثرات واقعی آن در دوران بزرگسالی نمایان می شود. رسول گرامی اسلام (ص) وجود حالت فعال و جوشش را در طفل خردسال، نمایانگر فزونی خرد و اندیشه او در بزرگسالی دانسته و می فرماید: شیطنت و لجاج و ستیزه جویی کودک، در دوران خردسالی، نمایانگر فزونی عقل و اندیشه او در بزرگسالی است. اما کودکانی که به میزان کافی بازی نمی کنند از این مساله آسیب می بینند.

بازی کردن فواید بیشماری دارد که از جمله آن عبارتند از..

** وقتی کودکان از چیزی بالا می روند، می چرخند، به هوا می پرند و یا می دوند بدن آن ها قوی تر، انعطاف پذیر تر و هماهنگ تر می شود. بازی نه تنها برای اندام های گوناگون بدن، پرورش عضلات و صرف انرژی که عدم مصرف آن حساسیت و عصبانیت را در پی دارد ضروری است. معمولاً کودکان سالم از نیروی زیادی برخوردارند که آن را در بازی مصرف می کنند. اگر نیروی اضافی کودک مصرف نشود و به حالت سرکوب شده در جسم کودک ذخیره شود در وی نا آرامی، عصبانیت، بدخلقی و پرخاشگری ایجاد می کنند.

** کودکان در خلال بازی به کشف محیط اطراف خود می پردازند و از طریق بازی نخستین گام ها را برای اجتماعی شدن برمی دارند. آنها یاد می گیرند که چگونه با همسالان خود همراهی کنند و همچنین تقسیم لحظات خوب با دیگران را نیز می آموزند.

بازی های دوران کودکی یک زندگی اجتماعی موفق را برای انسان رقم می زند. کودک بدون بازی به خصوص بازی با کودکان دیگر خودخواه، خودبین و خودرای می شود. او از طریق بازی شیوه برقراری روابط اجتماعی با بیگانگان و حل مسایل و مشکلات ناشی از آن را فرا می گیرد. کودکی که تجربه بازی در محیط های اجتماعی و با گروه همسالان را دارد در آینده به فردی مبدل می شود که قادر است مشکلات غیر قابل پیش بینی زندگی را به خوبی مدیریت کند.

** بسیاری از مواقع هنگام بازی کردن با کودکان شما می توانید به مشکلات روحی که ممکن است فرزندانتان با آن روبرو باشند پی ببرید. به طور کلی از طریق بازی است که به نکات مثبت و منفی شخصیت کودکان پی برده و در جهت رفع و اصلاح مشکلات آن ها اقدام کرد.معمولا! بچه ها هنگام بازی کردن اعتراضات و نارضایتی های خود را از پدر و مادر و اطرافیان بروز می دهندو و آنها را با این شیوه بیان می کنند.

** بازی کردن با کودکان سبب می شود تا حد زیادی فاصله شما با آن ها کاهش پیدا کند. با آن ها صمیمی تر شوید و به روحیات و خلقیات فرزندان خود پی ببرید. با همبازی شدن با کودکان راه دوستی ها را باز کرده و راه پنهان کاری های دوره نوجوانی را ببندید.

و در آخر اینکه اجازه دهید بچه ها بچگی کنند. کنجکاوی، تخیل و خلاقیت مانند ماهیچه هستند. اگر از این مهارت ها استفاده نکنید ضعیف شده و کم کم از کار می افتند.

چم و خم های یک بازی

 بازی از فعّالیّت های اساسی کودکان است. آن ها از طریق بازی و از راه تجربه دنیای اطراف خویش را می شناسند. کودکان به هنگام بازی می توانند به نتیجه ی رفتار خود پی ببرند، دیدگاه ها و احساساتشان را بیان نمایند، با تخیّل آرزوهایشان را به واقعیّت نزدیک نمایند و بر نگرانی ها و اضطراب های خود فایق آیند.

در حین بازی است که کودکان توانایی های جسمی خود را شناخته و در جهت تقویت و ایجاد مهارت تلاش می نمایند. از این رو ارزش بازی در ابعاد مختلفی چون ارزش های جسمانی، عاطفی، شناختی، اخلاقی و دیگر ابعاد قابل پی گیری است.

« ویژگی های بازی و اسباب بازی مناسب »

1-  با سنّ کودک متناسب است.

2-  خلّاقیّت را تامین می کند.

3-  دارای قالب و محتوای متنوّع است.

4-  ساده و در عین حال ایمن است.

اسباب بازی های دارای مکانیزم های پیچیده و یا ظاهری غیر معمول، در برخوردهای ابتدایی کودک را هیجان زده کرده و به طور مشخّصی او را شادمان می نماید، در حالی که اسباب بازی های ساده، در ابتدا هیجان خاصّی را در کودک ایجاد نمی کند، اما در ادامه، توجّه و رغبت کودک به آن ادامه می یابد. در هر بار بازی با آن ، به دلیل امکان هرنوع تغییر توسّط کودک، جذّابیّت افزون تری به وجود می آورد.

در مقایسه موادّ طبیعی و مصنوعی نیز، اثرات موادّ طبیعی غیر قابل انکار است. به عنوان مثال استفاده از « خمیر بازی» در عین تأمین خلّاقیّت قابل قیاس با « گل رس» نمی باشد.

بازی های جسمی

هدف از این گروه بازی ها ، ارتقاء مهارت های بدنی است. تغییر الگوهای تغذیه ای و حرکتی و ضعف مهارت های جسمانی کودکان ، وجه دیگری از اهمّیّت این گروه را تأکید می نماید.

انواع فعّالیّت های حرکتی چون : دویدن، پریدن، و جهیدن، با افزودن رکورد گیری در هر یک از فعّالیّت ها می توان جنبه ی هدف دار نمودن آن ها را دنبال کرد.

فعّالیّت هایی که با انواع توپ ها می توان انجام داد.

مجموعه ی « دست ورزی ها»، کار با « گل رس»، « خمیر بازی» و « ماسه» .

مجموعه ی « نشانه روی ها»، که با توپ های سبک، حلقه های پلاستیکی و ...می توان انجام داد.

فعّالیّت هایی با هدف تأکید بر استفاده ی از حواس ، مانند تشخیص اشیا به کمک لامسه در زمان بسته بودن چشم ها، حدس وقایع و یا عناصر با کمک حس شنوایی ، بویایی و ... .

- تمرین با ابزارهایی چون طناب بازی، میله ی تعادل، دوچرخه و ...  .

بازی های شناختی

هدف از این گروه بازی ها، بالا بردن مهارت های ذهنی است.

-انواع پازل ها، جور چین ها ، مازها ، لگوها.

- کشف روابط ، استفاده از بازی هایی چون بازی رابطه ، انواع دومینوها .

- کشف شباهت ها و تفاوت ها در دو پدیده ی طبیعی (چون میوه ها، گیاهان) و یا تصاویر.

- شرح وقایع، اتّفاقات، داستان ها و.... .

- حفظ اشعار موزون و یا آیات قرآن و.... .

بازی های اجتماعی

هدف از انجام این بازی ها، بالا بردن مهارت های ارتباطی است. بازی هایی چون ایفای نقش در قالب اعضای خانواده، یک گروه خاص (دریا نورد، کوه نورد و...)، خرید و فروش، بازی هایی که با اسباب بازی ها و یا آدمک ها انجام می گیرد.

بازی های خلّاق

هدف از انجام این گروه، بالا بردن خلا قیّت در افراد است. باید یاد آوری نمود که گروه های دیگر بازی ها نیز تأمین کننده ی این هدف هستند. مجموعه ای از وسایل بی استفاده و حتّی دور ریختنی ، مواد طبیعی بی خطر و هر آن چه در اطراف ما وجود دارد، منابع قابل توجّهی برای این گروه از بازی ها هستند. کودک در این بازی ها ترکیب عناصر مختلف و شناخته شده و ایجاد یک ترکیب جدید رامی آزماید. ساخت انواع «کلاژها» عمده ترین فعّالیّت این بخش را تشکیل می دهد. کلاژهای کاغذ رنگی ، پارچه، نخ، برگ های طبیعی، صدف ها، حبوبات، چوب کبریت، چوب بستنی، تراشه های مداد و چوب، ماسه های رنگی و ... .

- کاغذ و تا .

-برش های گوناگون و متقارن کاغذ.

- ساخت آویز ها (موبیل ها) .

- ساخت انواع بادبادک.

- ساخت اشیا، میوه ها و حیوانات با گل رس، خمیر بازی و ... .

هدف از این گروه بازی ها ، بالا بردن سطح احساسات انسانی و نیز شناخت آن ها  است. در بازی های اجتماعی نیز این هدف تا حدودی تأمین می شود. عمده ی فعّالیّت مناسب این دوره برای کودک در این گروه ، نگهداری از حیوانات خانگی و انجام امور ساده ی کشاورزی است. داشتن تکه زمین کوچک یا یک جعبه برای کاشت بذرهای مختلف  و یا گل ها بسیار قابل توجّه است.

بازی های کامپیوتری

پیشرفت های سریع تکنولوژی و شیوع رایانه و بازی های رایانه ای ، همواره پرسش هایی در مورد میزان و چگونگی استفاده از آن را به دنبال دارد. معمولا این بازی ها به 5 گروه اصلی تقسیم می شوند:

1-  بازی های استراتژیک مثل انواع جور چین ها و پازل ها

2- بازی های مبارزه ای تک نفره

3- بازی های ایفای نقش

4- بازی های شبیه ساز

5- بازی های ماجرایی

ظهور پدیده ی جدید « اعتیاد به بازی های رایانه ای » یاد آور این نکته است که مقدار زمانی استفاده از این بازی ها، دردوره ی کودکی ، اهمّیّت ویژه ای دارد. حدّاکثر زمان استفاده ی مداوم از این بازی ها حدود 45 دقیقه در روز می باشد.

چند توصیه:

1- جدی گرفتن بازی و زمینه ی ادامه و بسط آن.

2-  انتخاب بازی با توجه به سن و ویژگی های کودک.

3- مکان مشخص برای بازی.

4- لذّت بردن از بازی با کودک.

5-نظارت بر بازی کودکان در هنگامی که کودک در خارج منزل بازی می کند.

6- انتخاب زمان بازی توسط کودک.

7- مقایسه نکردن بازی کودک با بازی کودکان دیگر .

8- عدم مداخله در بازی های آزاد کودک.

9- مراقبت برای ایمنی و نظافت.

10- بردباری و صبور بودن در مقابل کودک .

11- تشویق خلا قیّت و ابتکار کودکان در بازی .

12- توجّه به بد آموزی نداشتن بازی ها.

13- ساختن بازی های مشابه و بازی کردن با کودکان .

دست یابی به اهداف مختلف بازی به منظور تأمین رشد در دوره ی کودکی، زمانی میسّر است که بزرگ ترها با صبر و حوصله با آن برخورد کنند، بازی را جدّی بدانند. هیچگاه کودکان را مجبور به بازی خاصّی ننمایند و آن ها را با هم مقایسه نکنند. برای حصول به نتایج مطلوب ، با کودکان هم بازی باشند و از آن لذّت ببرید. بدانیم که انجام یک بازی لذت بخش به زمان و مکان و ابزار خاصّی نیازمند نیست و هر زمان و موقعیّتی ، در دوره ی کودکی ، به سادگی به موقعیّت بازی تبدیل می گردد.

ایمنی در اسباب بازی

اسباب بازی همیشه باعث شاد شدن کودکان نمی شود ،گاهی یه اسباب بازی نامناسب می تواند لطمه ای را به فرزندتان وارد سازد که جبران ناپذیر است ...

مهم ترین و بهترین راه برای اطمینان حاصل نمودن از سلامت و ایمنی فرزندتان در خلال بازی کردن، این است که هنگام بازی کردن او را تحت نظر و مراقبت داشته باشید. حتی اگر وسیله بازی کاملاً مناسب سن کودک باشد یا اصول ایمنی لازم را مراعات کرده باشد. به خاطر داشته باشید که با استفاده از اسباب بازی های ایمن و نظارت درست و مناسب می توانید از آسیب دیدگی و جراحت کودک در حین بازی پیشگیری نمایند.

 راهکارهای زیر جهت حفظ ایمنی کودک در منزل توصیه می گردد:

- به فرزندتان بیاموزید که پس از اتمام بازی ، اسباب بازیهای خود را از کف اتاق و یا از دسترس کودکان کوچک تر جمع کند. بسیاری از کودکان در اثر افتادن روی اسباب بازیها دچار آسیب دیدگی می شوند و کودکان خردسال تر هم ممکن است اسباب بازیهای پخش شده در دسترس را، به دهان فرو ببرند و یا از لبه های تیز و اسباب بازیهای مربوط به بزرگترها دچار زخم و خراش گردند.

- هراز گاهی اسباب بازیهای فرزندتان را چک کنید تا از خراب شدن، شکستگی و... آنها مطلع گردید. اسباب بازیهای شکسته را در اولین فرصت به دور انداخته یا تعمیر نمائید. در مورد اسباب بازیهای چوبی دقت کنید که تراشه های آن جدا نشده باشند؛ بطوری که باعث زخم شدن دست کودک گردد یا خرده های آن در پوستش فرو روند. در این صورت، حتماً قسمت های مربوطه را سمباده بکشید. اسباب بازیهای مربوط به خارج از منزل را حتماً مرتباً چک کنید. مثلاً قسمتهای خراب دوچرخه یا اسکیت را سریعاً شناسایی و تعمیر نمائید.

- حتی جعبه یا محل نگهداری و قراردادن اسباب بازیها هم دائماً بایستی چک گردد. اسباب بازیها را در قوطی ها و جعبه های سرباز و ترجیحاً پلاستیکی قرار دهید یا اگر برای این منظور از طبقه بندی و یا طاقچه استفاده می نمائید ،سعی کنید ارتفاع آن از سطح زمین اندک باشد و به راحتی در دسترس کودکان قرار گیرد.

- تمیز نگه داشتن اسباب بازی ها نیز بسیار مهم است. در مورد بسیاری از اسباب بازیها طریقه شستشوی آنها بر روی بروشورهایشان درج شده است. در غیر اینصورت می توانید از صابون‌های ضدباکتری (آنتی باکتریال) و یا مایع ظرفشویی به همراه آب داغ استفاده کنید.

اسباب بازیهای خطرناک

وسایل خطرناک بسیاری (نه تنها اسباب بازیهای خطرناک) وجود دارند که کودک هرگز نمی بایست با آنها بازی کند. در واقع برعهده ی شماست که به هر شکل ممکن فرزندتان را از بازی کردن با این گونه وسایل پرهیز دهید: مواد محترقه، اجسام نوک تیز، روروک و... اسباب بازیهای الکتریکی نیز ممکن است باعث شوک و یا آسیب دیدگی کودک شود. اسباب بازیهای پرنده و دارای تیر نیز در صورتی که توجه کافی به نحوه ی استفاده شان نشود. می توانند آسیب دیدگی های چشم را به همراه داشته باشند.

به خاطر داشته باشید در هنگام بررسی ایمنی یک اسباب بازی، میزان سروصدای تولیدی آن اسباب بازی و بلندی صوتها را در نظر داشته باشید. این نکته ای است که شاید در وهله ی اول مهم به نظر نرسد. سروصدای برخی اسباب بازیها مانند انواع تفنگ، اسباب بازیهای موزیکال و الکترونیکی ممکن است برحسب دسی بل، به بلندی صدای ترمز ماشین ، موتور هواپیما و تراکتور یا حتی بلندتر باشد. علی الخصوص زمانی را در نظر بیاورید که کودک اسباب بازی را مستقیماً نزدیک گوش خود قرار دهد. بر روی برخی از این قبیل اسباب بازیها، برچسب هایی وجود دارد که توصیه می کند، اسباب بازی مذکور بایستی چند سانتی متر از گوش فاصله داشته باشد.

براساس استانداردهای بین المللی، اسباب بازیهای صدا داری که مورد استفاده شان در دست کودک است نمی بایست صداهای بلندتر از 90 دسی بل ایجاد نمایند و آن دسته از اسباب بازیها که در نزدیکی گوش کودک استفاده می شوند (مثل تلفن های همراه اسباب بازی) نبایستی صدهای بلندتر از 70 دسی بل داشته باشند. اگر میزان صدای تولید شده برحسب دسی بل روی اسباب بازی درج نشده باشد، شما خود می توانید با یک مقایسه ساده، میزان آن را تخمین بزنید: صدایی که یک زنگ تلفن در حد معمولی و میانگین ایجاد می کند در حدود 80 دسی بل است.

سایر موارد

از آنجا که بازیهای ویدئویی و کامپیوتری رواج بسیاری یافته است. توصیه می شود زمان بازی کامپیوتری و ویدئویی کودکان را به حداقل برسانید و اجازه ندهید از 1 تا 2 ساعت در روز تجاوز نماید.

حتماً قبل از اینکه فرزندتان بازی را تجربه نماید، خودتان آن را بررسی کنید و مطمئن شوید مناسب سن و شرایط تحولی اوست و در صورتی که کودک شما کمتر از 5 سال دارد، سعی کنید بازیهایی را انتخاب کنید که دو نفره باشند و شما هم بتوانید همراه با وی بازی کنید و نهایتاً اینکه همواره به خاطر داشته باشید که بهترین اسباب بازیها لزوماً گرانترین آنها نیستند. اسباب بازیهایی را انتخاب کنید که بتوانند خلاقیت کودک شما را برانگیزند و پرورش دهند.

 مخصوصاً در بازیهای کامپیوتری، دقت کنید که پرخاشگری را در کودک شما تقویت و تشدید نکند و عادات منفی را تقویت ننمایند. همیشه ساده ترین نوع اسباب بازیها که در واقع «خودشان هیچ کاری انجام نمی دهند» به بیشترین میزان، خلاقیت بچه ها را شکوفا می سازند و سالها می توانند مورد استفاده قرار گیرند.

بازی حتی از نوزادی

اگر از یک ماهگی تولد کودک بازی و تمرین جسمی و فکری شروع گردد، کودک در 6تا7 ماهگی قادر خواهد بود سینه خیز راه برود. در 8 تا 9 ماهگی می تواند از پله ها بالا رود و دو ماه بعد می تواند بدون کمک ایستاده راه برود. چنین کودکی اشتهای خوبی خواهد داشت، وزن او اضافه خواهد شد، کمتر گریه می کند و خواب او مرتب و منظم خواهد بود. چنین کودکانی زودتر صحبت خواهند کرد، زیرا تماس پدر و مادر با آنان زیادتر بوده و بیشتر با آنها صحبت شده و در نتیجه کلمات بیشتری را یاد گرفته اند. در حقیقت مغز کودک به کار افتاده و فراگیری بیشتری داشته است.

بازی و تمرین نه فقط عضلات کودک را قوی می کند و بین حرکات و اعمال کودک هماهنگی پدید می آورد، بلکه رفتار او نیز بهتر خواهد شد و تمام قدرت های شرشتی و ذاتی کودک خودنمایی خواهد کرد.

والدین و بازی کودکان:

عکس العمل والدین در مقابل بازی کودکان مختلف است.

مثلا:

** بعضی از والدین به بازی فرزند خود علاقه نشان می دهند و آنان را در شکل و نوع آن مختار می گذارند.

** بعضی دیگر تمام بازیهای اطفال را شخصا رهبری می کنند، به آن علاقه نشان می دهند . شخصا در آن دخالت مستقیم می کنند و طرز انجام آن را بازگو می کنند بدون اینکه اطفال شرکتی داشته باشند. چنین فرزندانی قدرت غلبه بر مشکلات را نخواهند داشت و همواره دیگران را به یاری خواهند طلبید و همیشه در کارهایشان ناکام خواهند بود و اعتماد به نفس نخواهند داشت.

** عده ای دیگر از والدین نیز گمان می کنند فراوانی تعداد اسباب بازی از همه چیز مهمتر است و در این راه و عقیده پول خرج می کنند که شاید جنبه افراط داشته و اسراف محسوب می شود.

آموزش کودک در سه ماهه نخست زندگی:

** تعقیب کردن اسباب بازی با چشم یا سر: کودک را به پشت بخوابانید. شیئی رنگین یا اسباب بازی را از جلوی چشم کودک حرکت دهید تا کودک آن را تعقیب کند. کودک بتدریج در سه ماهگی سر خود را در جهت حرکت شیء          می چرخاند و آنرا تعقیب می کند. 

** کوشش کردن کودک برای بدست آوردن اشیاء: به گهواره یا طنابی که به آن حلقه، مهره، جغجغه و اسباب بازی های مختلف بسته شده است در حدود 15 سانتی متر بالای سر کودک آویزان کنید. کودک در حالیکه دست خود را تکان    می دهد، کوشش می کند به آن دسترسی پیدا کند. کوشش کودک در سه ماهگی موجب هماهنگی دید و حرکت دست های او می شود.

آموزش کودک در چهار تا شش ماهگی:

** کوشش کردن کودک برای رسیدن به اسباب بازی: کودک را به شکم بخوابانید و اسباب بازی را در حدود 15 تا 20 سانتیمتر دور از دسترس او قرار دهید. کودک سعی خواهد کرد با کمک یک دست و بازو، خود را بالا بکشد و با دست دیگر اسباب بازی را بگیرد. سپس اسباب بازی را در طرف دیگر قرار دهید تا با دست دیگر چنین عملی انجام دهد.

** توجه و تعقیب کردن صدا( مخفی شدن پدر و جستن کودک): این تمرین را ممکن است به صور مختلف انجام دهید. بطور مثال: در حالیکه کودک روی زانوی مادر نشسته است، پدر در گوشه ای مخفی شود و کودک را صدا بزند، موقعی که کودک بطرف صدا توجه کرد، پدر خود را به او نشان دهد و به او بخندد. توجه کودک را می توان با کف زدن یا زنگ زدن در جهات مختلف جلب کرد.

** برداشتن اشیاء پهن از سطح صاف: کودک ابتدا قادر نیست اشیاء پهن مانند سکه ای را از روی میز بردارد. جلوی کودک بنشینید و اشیاء مختلف را جلوی او قرار دهید. ابتدا اشیاء بلند و برجسته ( عروسک، قطعات مکعب چوبی) سپس اشیاء کوچک و بالاخره اشیاء پهن ( قاشق، بشقاب) کودک در 5 تا 6 ماهگی اشیاء را با تمام دست و انگشتان بر       می دارد، ولی بتدریج مهارت پیدا می کند و اشیاء کوچک و پهن رابا دو انگشت از روی میز بر می دارد.

** زدن شیءی به شیء دیگر: مکعب چوبی بزرگی را جلوی کودک روی میز بگذاریدو مکعب کوچکی را بدست او بدهید و به او یاد دهید مکعب کوچک را به مکعب بزرگ بزند. ابتدا خودتان انجام دهید و سپس او از شملا تقلید خواهد کرد.

** یاد دادن نام اشیاء: شیءی که از نظر رنگ و شکل جلب توجه کودک را می کند مانند: ساعت، عکس، مجسمه و غیره را انتخاب کنید.با کودک جلوی آن شیء بایستید و کودک را متوجه آن شیء نمایید و نام آن را ببرید و در همان زمان در صورت امکان عمل آن شیء را نیز انجام دهید. مثلا جلوی چراغ قرار بگیرید و همان زمانی که نام آن را می برید چراغ را روشن و خاموش کنید. این عمل را چند مرتبه تکرار کنید.موقعی که کودک به چراغ توجه ندارد از او سوال کنید چراغ کجاست؟ کودک بتدریج رابطه کلمات و اشیاء را می آموزد.

آموزش کودک در هفت تا نه ماهگی:

** تمرین برای یاد گرفتن حرکات ظریف با دست ها: اشیاء یا اسباب بازی های کوچک( دکمه، حبه قند، مداد) جلوی کودک قرار دهید. کودک سعی خواهد کرد آنرا بر دارد ولی چون با کف دست می خواهد بردارد، نمی تواند و موفق نمی شود. برای اینکه عمل برداشتن آسان شود، شیء مزبور را روی یک تکه اسفنج و یا پنبه قرار دهید، کودک موفق خواهد شد و آنرا برخواهد داشت.

** در آوردن و انداختن اشیاء و اسباب بازی داخل جعبه: اشیاء کوچک را داخل یک جعبه یا ظرفی بریزید و از کودک بخواهید درآورد. کودک قادر است اشیاء را یک یک از داخل ظرف بیرون آورد ولی ممکن است هنوز نیاموخته باشد که چطور آنها را به داخل ظرف بریزد. کودک مکن است با یک دست یک شیء را بردارد و در حالیکه بالای ظرف نگه داشته است رها نمی کند و نمی داند، بنابراین باید به او یاد بدهید که آنها را داخل ظرف بیاندازید.

 

آموزش کودک در ده تا دوازده ماهگی :

کودک یک ساله کاملا مستقل است، او شروع به راه رفتن و صحبت کردن می کند و معنی کلمات متعددی رامی فهمد و می تواند صورت افراد را ببوسد. کودک در این سن، خود را به بغل مادر می چسباند و انتظار دارد که مادر از او محافظت کند. موقعی که اشیاء را بدست می گیرد نه فقط از نظر سنگینی و سبکی اشیاء را ارزیابی می کند، بلکه کوچک و بزرگ بودن آنها را نیز درک می کند.

** گذاشتن شیء کوچک بر روی شیء بزرگتر: اشیاء در اندازه های مختلف را در اختیار کودک قرار دهیم و او را تشویق کنیم که شی کوچک را بر روی شی بزرگتر قرار دهد. اگر اندازه دو شی زیاد تفاوت نکند تشخیص و تمرین برای کودک مشکل خواهد بود.

** باز و بسته کردن جعبه و در شیشه: جعبه هایی که از پلاستیک یا چوب ساخته شده است در اختیار کودک قرار دهید و به او یاد دهید در آن را بازکند و ببندد، همچنین به او یاد دهید که چوب پنبه در شیشه را در آورد و به جای آن بگذارد.

**  آموختن پرتاب توپ: در مقابل کودک روی زمین بنشینید توپ کوچکی را به طرف کودک پرتاب کنید و از او بخواهید که آن را به طرف شما بیندازد. کودک در سن 12 ماهگی قادر است اصل بازی را درک کند.

کودک را جلوی آینه قرار دهید تا به تصویر خود نگاه کند. کودک بعد از مدتی شروع به خندیدن می کند. به تصویر خود دست می گذارد و سپس به طور متناوب به خود و به تصویر خود نگاه می کند در این هنگام شما قسمتهای مختلف بدنش را به او نشان بدهید و نام او را ببرید کودک به تدریج یاد می گیرد که بین خود و تصویر خود تفاوت بگذارد.  

تهیه اسباب بازی

اگر برای تهیه اسباب بازی مناسب کودک تردید دارید، بهتر است یک نوع اسباب بازی انتخاب کنید که یادگیری با آن کمی مشکل باشد تا یک اسباب بازی ساده، زیرا کودک به زودی اسباب بازی ساده را کنار خواهد گذاشت.

** موقعی که کودک از یک اسباب بازی خسته شد و دیگر توجهی به آن ندارد باید آن را برای چند هفته از دید کودک دور نگه دارید و سپس به او بدهید.

  اسباب بازی برای پیش از دبستان

 شاید بالغ بر میلیونها نوع اسباب بازی در جهان وجود داشته باشد و سالانه صدها مدل اسباب بازی جدید ، ویترین و قفسه های اسباب بازی فروشی ها را تزئین می کند. اسباب بازی ، بخش مهمی از تفریح و رشد کودک را به خود اختصاص می دهد، اما متاسفانه همیشه برای کودکان شادی آور نبوده است.

شاید تعجب کنید اگر بدانید تنها در سال 2002  ، بیش از 212000 کودک در آمریکا به علت سوانح ناشی از اسباب بازیها راهی بخش اتفاقات بیمارستانها شده اند! از این تعداد 13 کودک متاسفانه فوت شده اند. بنابراین، انتخاب نوع اسباب بازی و نحوه ی استفاده از آن برای حفاظت کودک ، بسیار مهم و ضروری است. به آمار دیگری از کمیته ی بین المللی حفاظت از کودکان توجه کنید:

خفگی و زمین خوردن ناشی از استفاده از اسباب بازیها، شایع ترین دلایل مرگ و میر و جراحت مربوط به استفاده از اسباب بازی های خطرناک است.خفگی عامل ایجاد یک سوم از این قبیل مرگ و میرهاست و اکثراً به علت گیر کردن توپ و بادکنک در مجرای تنفسی حاصل می شود.

انتخاب اسباب بازی براساس گروه سنی کودکان

هر چند استانداردهای معرفی شده توسط کمیته های مرتبط می توانند در انتخاب نوع اسباب بازی فرزندتان مؤثر باشند، نظر و داوری خود شما نیز در این مورد بسیار مهم است. هر چند ممکن است برخی از اسباب بازی ها برای کودک همسن و سال فرزند شما مناسب تشخیص داده شوند. شرایط شخصی و محیطی فرزندتان در انتخاب نوع اسباب بازی تعیین کننده خواهد بود.

هرگاه برای فرزندتان اسباب بازی تازه ای می خرید، در صورتی که برچسب راهنمایی داشته باشد، آن را کاملاً مطالعه نمائید و مطمئن شوید که برای سن کودک شما مناسب است. گاهی وقت ها، والدین تصور می کنند چون فرزندشان از رشد و رسش بیشتری نسبت به همسالان خود برخوردار است، خریدن اسباب بازی مخصوص سنین بالاتر، برایش مناسب تر است؛ این در حالی است که ممکن است استفاده از اسباب بازی کودکان بزرگتر برای فرزندشان ایرادی نداشته باشد و لیکن کودک از بازی با اسباب بازی مخصوص کودکان پیشرفته تر، لذتی نمی برد.

همیشه به دنبال خرید اسباب بازیهایی باشید که از جنس مواد تولیدی مناسبی برخوردار باشند. اسباب بازیهای دارای برچسب استاندارد همیشه ترجیح دارند؛ چرا که علاوه بر برخورداری از شرط استاندارد ، موظفند کلیه توصیه های مرتبط با استفاده از اسباب بازی را بر روی برچسب استفاده، درج نمایند.

 اسباب بازیهایی که از جنس پارچه هستند. بایستی دارای برچسب «غیرقابل اشتعال» flame resistant باشند. اسباب بازیهای پشمی و پارچه ای باید قابل شستشو باشند و کلیه ی اسباب بازیها باید با مواد رنگی بدون سرب، رنگ شده باشند. لوازم کاردستی و نقاشی کودکان (مثل مداد شمعی)، بایستی عنوان «غیرسمی» (non toxic) را جایی روی برچسب یا جلدشان داشته باشند.

فراموش نکنید بلافاصله بعد از باز کردن جلد اسباب بازی، پلاستیک آن را دور بیندازید. کودکان کوچکتر، مخصوصاً کودکان نوپا، علاقه زیادی به بازی کردن با پلاستیک و فرو کردن آن به دهان خود دارند. کاغذ کادو، روبان و سایر وسایل تزئین کادو یا اسباب بازی هم وضعیت مشابهی دارند.

اسباب بازیهایی که برای کودکان زیر 3 سال استفاده می شوند ، نباید از قطعات ریز تشکیل شده باشند و آن دسته از اسباب بازیهای مربوط به کودکان زیر 8 سال ، نباید لبه های تیز شیشه ای و فلزی داشته باشند. از بکار بردن اسباب بازیهایی که ممکن است به قطعات کوچکتر شکسته شوند نیز، پرهیز نمائید.

توصیه های زیر را در انتخاب اسباب بازی متناسب با نوزادان ،کودکان نوپا وپیش دبستانی ها ، به خاطر داشته باشید:

دنبال اسباب بازیهایی باشید که به اندازه ی کافی محکم هستند و از جنس مرغوبی درست شده اند. کودکان در این سنین تمایل دارند که اسباب بازی را فشار دهند، بچرخانند ، پرت کنند و اغلب سعی کنند آنها را وارد دهانشان نمایند. در صورتیکه از عروسک استفاده می کنید، اطمینان حاصل نمایید که اجزاء چشم، دست و پا، دم و... آن به راحتی جدا نمی شود. در مورد ماشین های اسباب بازی هم تایرها و در صورت باز و بسته شدن، دربهای اسباب بازی چک شود.

 از به کار بردن اسباب بازیهایی که برای کودکان سنین بالاتر ساخته شده است، پرهیز نمائید؛ چرا که ممکن است از قطعات کوچکی تشکیل شده باشد و خطراتی را برای کودکان کوچک تر به همراه داشته باشد. مطمئن شوید که لبه ها، گوشه ها، دندانه ها و اجزاء اسباب بازی به اندازه ی کافی بزرگ هستند که وارد دهان فرزندتان نشوند و یا در گلو گیر نکنند.

هراز چند گاهی ، اسباب بازی های فرزندتان را بررسی کنید تا مطمئن شوید نشکسته یا ترک نخورده اند که احتمال شکستگی داشته باشد و یا اینکه قطعاتی از آن در معرض شکستن و جدا شدن قرار نگرفته باشد. سعی کنید از اسباب بازی هایی که طناب یا ریسمان های بلند دارند ، اجتناب نمائید. هرگز اسباب بازی کودک نوپای خود را دور گردنش نپیچید. حتی در این سنین استفاده از گردنبند هم توصیه نمی شود. اسباب بازیی که به کار می برید هم ترجیحاً از نوعی نباشد که به شکل آویز در گردن کودک قرار گیرد. استفاده از روبان های بلند و یا پارچه هایی که ممکن است به شکلی دور گردن کودک بپیچد که در تنفس وی اختلال ایجاد نماید ، برای کودکان این سنین درست نیست.

 از بادکنک هایی که احتمال ترکیدن دارند ، استفاده نکنید. به جای آن، سعی نمائید از بادکنک ها یا توپ های انعطاف پذیر و نرمی استفاده کنید که در عین حال از استحکام و ضخامت کافی برخوردارند. چرا که هم صدای ترکیدگی و هم تکه های باقی مانده حاصل از ترکیدگی برای کودک بسیار مضر هستند.

 اگر از بادکنک های معمولی در تزئین اتاق یا جشن تولد کودک استفاده می نمائید، هر گز اجازه ندهید که وی ، خودش آنها را باد کند و همواره در حین بازی با بادکنک مراقب او باشید.

 حداقل قطر توپ، سکه، حلقه یا اجزای گرد انواع اسباب بازیها بایستی 5/4 سانتی متر (75/1 اینچ) باشد. در غیر این صورت وسیله ی مذکور خطر خفگی را برای کودک به همراه خواهد داشت.

در مقاله ی بعد می توانید راهکارهای انتخاب اسباب بازی برای کودکان دبستانی را مطالعه نمائید.