پرسش:
دانش و آگاهي كه اساس خيرات و بركات زندگي انسان است از چه آسيب ها و آفاتي برخوردار مي شود؟ لطفاً به نحو اجمال توضيح دهيد.
پاسخ:
در بخش قبلي پاسخ به اين سؤال ضمن تاكيد بر اهميت و نقش دانش و ارزش در تحقق خيرات و بركات زندگي و تامين سعادت دنيا و آخرت انسان، به دو آفت شامل: 1- نسيان 2- حسادت اشاره كرديم. اينك در ادامه قسمت پاياني را پي مي گيريم:
3- خودبزرگ بيني
آفت خود بزرگ بيني كه يكي از صفات رذيله و از اخلاق سيئه انسان به حساب مي آيد موجب مي شود، دانش و ارزش هاي انسان كه از قوه عاقله او الهام مي گيرد، تحت تأثير قرار گيرد و كاركرد واقعي خود را از دست بدهد. دراين زمينه پيامبر اعظم(ص) مي فرمايد:
«آفه العلم، الخيلاء» آسيب دانش و آگاهي، خودبزرگ بيني است. (بحارالانوار، ج37، ص196)
4- درشتي و تندخويي
يكي ديگر از صفاتي كه مي تواند كاركرد علم و دانش انسان را تحت الشعاع قرارداده و از حيزانتفاع بيندازد، صفت تندخويي و درشتي درتعامل با ديگران است. اين آفت دركلام پيامبراعظم(ص) چنين آمده است: «رأس العلم الرفق، و آفته الخرق» رأس و اساس دانش، نرمش است و آسيب آن، درشتي و خشونت است. (تحف العقول، ص98)
5- به كارنبستن علم
علم و دانش زماني آثار و بركات خود را نشان مي دهد كه درمقام عمل به كارگرفته شود. بنابراين زماني كه علمي به كارگرفته نشود، به طور طبيعي تأثيرات آن در عمل متجلي نمي گردد. علي(ع) دراين زمينه مي فرمايد: «آفه العلم، ترك العمل به» آسيب دانش، به كارنبستن آن است.
(غررالحكم، ح3948)
6- شك
علم و آگاهي مرتبه اش صددرصد و يقيني است برخلاف ظن، شك و وهم كه مراتب آگاهي آن كمتر از صددرصد است. بنابراين وقتي شك در مقوله علم ورود پيدا مي كند كاركرد و تأثيرگذاري آن را مختل مي كند و آثار و بركات آن را از بين مي برد.
علي(ع) دراين رابطه مي فرمايد: «آفه اليقين، الشك»، آسيب يقين، شك است.
(غررالحكم، ح6193)
