دكتر جواد ملكي ـ فوق تخصص جراحي قلب و عروق و ريه و كارشناس تغذيه نوين - گردآوري و تنظيم: رشيد بهنام
«كلسترول» مادهاي است نرم و مومي شكل و در اصل نوعي «چربي» كه در خون و بافتهاي بدن انسان وجود دارد. كلسترول از دو طريق حاصل ميشود. اول از راه «كبد» عمدهترين كلسترولي است كه در بدن انسان توليد كه براي بدن مفيد است. دوم كلسترولي كه از خارج بدن و با مصرف غذاهاي محتوي پروتئين مانند گوشت، مرغ، تخممرغ و لبنيات توليد ميشود.
ثابت شده است كه خوردن چربيهاي حيواني و حتي مصرف بيش از حد غذاهاي حيواني به توليد اضافي و به اصطلاح بد كلسترول كه براي سلامتي خطرساز است، ميانجامد.
كلسترول بد (كه در نتايج آزمايش خون LDL خوانده ميشود)، غلظت بالايي دارد و با رسوب در ديواره رگ خوني موجب بروز بيماريهاي قلبي ـ عروقي ميشود كه در اين صورت لازم است با مصرف داروهاي تجويز شده توسط پزشك و رعايت رژيم غذايي اصولي ميزان اين نوع كلسترول در خون كاهش يابد و اما كلسترول خوب HDL ، چنانچه گفته شد در «كبد» ساخته ميشود همراه با تغذيه مناسب و تحرك بدني ايجاد بيماريهاي قلبي را به حداقل ميرساند.
البته اگر از مصرف دخانيات (سيگار و قليان) ، الكل و زيادهروي در خوردن شيرينيهاي غيرطبيعي مانند شكلات ، قند و شكر، و غذاهاي پرچرب پرهيز شود!
چرا كه تمام اينها باعث غلظت كلسترول شده و خلاصه اين كه : غلظت بالاي كلسترول خون در بروز سكتههاي قلبي و مغزي نقش بهسزايي دارد.
فشار خون بالا و ديابت از جمله عوامل ديگري هستند كه خطر ابتلا به بيماريهاي قلبي و سكته مغزي را افزايش ميدهند.
توصيه هاي ضروري
براي پايين آوردن غلظت كلسترول
دقت داشته باشيد كه چنانچه كلسترول خونتان بالاتر از ميزان طبيعي باشد بايد به توصيههاي زير عمل كنيد.
*نخستين اقدام در جهت كاهش كلسترول خون رعايت رژيم غذايي مناسب و پرداختن به ورزش است و لازم است بدانيد كه هر نوع خوردني و غذايي كه بيش از مقدار مورد نياز بدن مصرف شود، به چربي تبديل شده و باعث بروز چاقي و ساير بيماريها خواهد شد. پس، مصرف چربيهاي اشباع شده و زياده روي در هر نوع مادة پرچربي مثل شير و ماست پرچربي، كره، خامه و پنير پرچربي و مصرف چربي گوشت و مرغ و روغنهاي جامد برايتان زيانآور است.
از مصرف غذاهاي چرب و با كلسترول بالا مانند كلهپاچه، زرده تخممرغ و انواع سسهاي حاوي زردة تخممرغ، دل، جگر، روغن حيواني، سوسيس و كالباس، سيبزميني سرخ شده و انواع شيرينهاي خامهدار و شكلات خودداري كنيد و به جاي اين مواد، حبوبات، ماهي (ترجيحاً آبپز) شير (كمچرب) و انواع لبنيات كمچربي مصرف كنيد.
*در نظر داشته باشيد كه سبزيها و ميوهها منابعي بدون چربي و سرشار از ويتامينها هستند و براي سلامتي انسان مفيد بنابراين مصرف هر اندازة آن توصيه ميشود.
علاوه بر اين استفاده از غذاهايي كه در زير به آنها اشاره ميشود، مفيد فايده خواهند بود.
ـ انواع ماهيها
ـ شير كمچرب يا بدون چربي
ـ پنيرهاي تهيه شده از شير يا ماست بدون چربي
ـ گوشت بدون چربي (مصرف در حد متعادل)
ـ روغنهاي زيتون، آفتابگردان و سويا و ذرت (مصرف در حد متعادل)
ـ گوشت مرغ و شترمرغ
كربوهيدراتها و مواد فيبردار
ـ برنج، نان، غلات، ماكاروني و غذاهاي مشابه و حبوبات
ـ سبزيهاي تازه و كنسرو شده مثل نخود فرنگي، هويج، كلم، كدو، گوجهفرنگي، ذرت و سيبزميني
*خوردن غذاهاي زير را به حداقل ممكن برسانيد:
كلهپاچه ـ دل و جگر ـ كنسرو ماهي ـ مرغ يا ماهي سرخ شده، شير، ماست و لبنيات پرچربي ـ انواع سوسيس و كالباس، كره، روغنهاي جامد، روغن حيواني
ـ سس مايونز و سسهاي سالاد (پرچربي)
ـ كيك و شيريني پرخامه
چند عامل «خطرزا» براي كاهش بروز سكتههاي قلبي و مغزي
*استعمال دخانيات (ممنوع: كشيدن سيگار و قليان عواملي خطرساز براي ايجاد سكتههاي قلبي و مغزي بهشمار ميآيند.
*چاقي: وزن خود را در حد «طبيعي» كنترل كنيد اضافه وزن شما عامل خطرزا براي بروز عوارض قلبي و مغزي است.
*فشار خون بالا: يكي ديگر از عوامل خطرآفرين در بروز سكتههاي قلبي و مغزي فشار خون بالا است كه در صورت ابتلا به اين بيماري لازم است با رعايت تغذيه مناسب و مصرف دارو زير نظر پزشك براي كاستن «فشار خون» اقدام شود.
*عدم تحرك بدني: اشخاصي كه تحرك كافي ندارند و با «ورزش» بيگانهاند بهخصوص آن عده كه موارد مطرح شده بالا را مدنظر قرار نميدهند، شانس مبتلا شدن خود را به بيماريهاي قلبي ـ عروقي افزايش ميدهند پس، پرداختن به ورزشهاي سبك مثل پيادهروي و نرمشهاي روزانه و مستمر احتمال بروز سكتههاي قلبي و مغزي را كاهش ميدهد. ورزش منظم همچنين موجب كاهش وزن ميشود. «ورزش» عاملي مهم در كاستن غلظت خون (در اثر مصرف چربي) و افزايش سطح كلسترول خوب HDL محسوب ميشود.
