متأسفانه بر خلاف تصور عمومی پوکی استخوان علامتی ندارد و خود این مطلب تشخیص بیماری را با مشکل روبرو می کند. کمر درد شدید در یک نقطه خاص، قوز کردن، کوتاه شدن قد، کاهش استحکام استخوان ها که با شکستی های بسیار همراه می باشد و بسیاری علائم دیگر همه از نشانه های پوکی استخوان است که همه این نشانه ها در طی سال های متمادی خود را نشان می دهد.
متاسفانه امروزه یکی از بیماری های شایع در میان جوامع بشری که بعد از 35 سالگی روند آن شروع می شود، پوکی استخوان یا «استئوپوروز»است.
بیماری ای که در آن استخوان ها شکننده شده و احتمال شکستگی با ضربات کوچک افزایش می یابد. در این بیماری استخوان ها که یکی از سخت ترین بافت های پیوندی بدن است و سختی آن بیش تر شبیه به یک ماده پلاستیکی است،سختی خود را از دست می دهند و علت آن هم جانشین شدن کاتیون هایی نظیر «سرب» و«رادیم» به جای «کلسیم» در استخوان ها است. براساس تحقیقات انجام شده این بیماری بیش تر میان زنان شایع است و بطور تقریبی از هر3زن یک نفر به آن مبتلا می شود، اما در میان مردان نیز این بیماری بسیار دیده می شود و براساس آمار از میان هر 12 مرد یک مرد به پوکی استخوان مبتلا می شود.
علل ابتلا به پوکی استخوان:
1. رژیم های غذایی که با کمبود پروتئین و دریافت ناکافی کلسیم و ویتامین D همراه است.
2. مصرف مشروبات الکلی و کافئین.
3. عدم تحرک لازم چرا که تحرک نداشتن،کاهش توده استخوانی را تسریع می کند.
4. سابقه خانوادگی یا همان وراثت که سرعت از بین بردن استخوان ها را افزایش می دهد.
5. استخوان های کوچک بوده و یا کوتاه قد و لاغر هستند نسبت به بروز پوکی استخوان مستعدتر می باشند.
6. بروز برخی بیماری ها مانند تیروئید، کلیه و برخی سرطان ها.
7. تجویز برخی دارو ها به مدت طولانی همانند «هپارین» و «کورتیکواستروئیدها» که برای درمان آسم و آرتروز مصرف می شود.
علائم و نشانه های تشخیص بیماری
متأسفانه بر خلاف تصور عمومی پوکی استخوان علامتی ندارد و خود این مطلب تشخیص بیماری را با مشکل روبرو می کند. کمر درد شدید در یک نقطه خاص، قوز کردن، کوتاه شدن قد، کاهش استحکام استخوان ها که با شکستی های بسیار همراه می باشد و بسیاری علائم دیگر همه از نشانه های پوکی استخوان است که همه این نشانه ها در طی سال های متمادی خود را نشان می دهد.
از شناخت پوکی استخوان تا درمان آن
در صورت تشخیص پوکی استخوان باید اقدامات لازم برای آن انجام شود. که این اقدامات شامل:
1. درمان با مواد غذایی
بهترین راه درمان غذایی پوکی استخوان،درمان از طریق کلسیم می باشد که در این روش باید مصرف شیر کم چرب، پنیر، ماست کم چرب،ماهی های نرم استخوان مانند ساردین،سبزیجات تازه، خشکبار،حبوبات و سویا و بسیاری مواد غذایی دیگر که حاوی کلسیم هستند افزایش یابد. علاوه بر آن باید از مصرف بیش از حد نمک، پروتئین و سلونر همراه با مواد غذایی سرشار از کلسیم جلوگیری شود.
2. درمان با ورزش
ورزش یکی از بهترین عوامل کنترل کننده پوکی استخوان می باشد. ورزش هایی مانند راه رفتن، راهپیمایی،دوی آهسته، نرمش و تنیس روی میز از بهترین ورزش ها برای کنترل پوکی استخوان می باشد.
3. درمان دارویی
بعضی از داروها ممکن است روند کاهش استخوان را به تعویق بیاندازد. اما توجه کرد که قبل از آغاز هر گونه دارو درمانی از فواید و ضررهای آن از طریق پزشک خودآگاهی کسب کنید. در این میان می توان به تجویز استروژن یا استروژن همراه با پروژسترون و اندروژن و املاح فلوئورا اشاره کرد.
در پایان ذکر چند نکته می تواند برای همه خوانندگان مجله مهم و اساسی باشد:
1.ویتامینD یکی از منابع مهم برای جذب کلسیم ضروری می باشد که از منابع خوب جذب ویتامین D مصرف ماهی و استفاده از نور آفتاب می باشد.
2.اگر نمی توانید مرتباً ورزش کنید حداقل روزی 20-30 دقیقه قدم زدن تند را انجام دهید.
3.مصرف روزانه نیم لیتر شیر 50 درصد نیاز افراد را به کلسیم بر آورده می کند.
4.بهترین روش تشخیص بیماری سنجش تراکم استخوان یا دانسیتومتری است.
نویسنده:لعیا اعتمادی
منبع : نشریه دیدار آشنا - شماره 125
