( بخش مشکلات دستگاه عصبی در کمکهای اولیه)
مغزی میتواند آزادانه حرکت مختصری در داخل جمجمه داشته باشد و بنابراین در اثر ضربه به سر، مغز ممکن است «تکان بخورد». این حالت را تکان مغزی مینامند. حوادث رانندگی، آسیبهای ورزشی، سقوط و ضرباتی که در زد و خورد به فرد اصابت میکنند، از شایعترین علل تکان مغزی هستند. تکان مغز سبب بروز اختلال منتشر اما موقت در فعالیت طبیعی مغز میشود. با این حال، تکان مغزی معمولاً با هیچ صدمه پایدار مغزی همراهی ندارد. مصدوم ممکن است دچار اختلال هوشیاری شود اما این حالت فقط مدت کوتاهی (معمولاً فقط چند دقیقه) طول میکشد و به دنبال آن، بهبود کامل وجود دارد. بر اساس تعریف، تشخیص تکان مغزی تنها زمانی مسجل میشود که مصدوم بهطور کامل بهبود یافته باشد. اگر علایمی مثل سردرد یا تاری دید در مصدومی که دچار تکان مغزی شده است، بعداً ظاهر شوند، باید وی را تحت کنترل قرار داد و به او توصیه کرد که به پزشک مراجعه کند.
تشخیص
دوره کوتاهی از اختلال هوشیاری به دنبال وارد آمدن یک ضربه به سر. ممکن است موارد زیر نیز وجود داشته باشند:
گیجی یا تهوع در زمان به هوش آمدن.
از دست دادن حافظ نسبت به تمام حوادثی که در زمان حادثه یا بلافاصله پیش از آسیب رخ دادهاند.
سردرد خفیف و منتشر.
نحوه ایجاد تکان مغزی
تکان مغزی معمولاً در اثر وارد آمدن یک ضربه به سر روی میدهد. این ضربه سبب «تکان خوردن» مغز در داخل جمجمه میشود که به اختلال موقت کارکرد مغز منجر میشود.
اهداف
اطمینان حاصل کردن از به هوش آمدن کامل و بیخطر مصدوم
واگذاری مسؤولیت مراقبت از مصدوم به یک فرد مسؤول
در صورت لزوم، درخواست کمک پزشکی
هشدار!
اگر مصدوم بهطور کامل به هوش نیامد و یا پس از بهبود اولیه، سطح پاسخدهی وی رو به وخامت بود: با مرکز اورژانس تماس بگیرید و آمبولانس درخواست کنید.
احتیاط!
تمام مصدومانی که دچار آسیب سر شدهاند، باید از جهت آسیب گردنی هم تحت مداوا قرار بگیرند (مبحث « آسیب ستون فقرات » را ببینید).
1) از اقدامات درمانی مربوط به اختلال هوشیاری پیروی کنید.
2) علایم حیاتی (سطح پاسخدهی، نبض و تنفس) را کنترل و ثبت کنید. حتی اگر بهنظر میرسد که مصدوم بطور کامل بههوش آمده است، وی را از نظر بدتر شدن سطح پاسخدهی، تحت نظر بگیرید.
3) پس از به هوش آمدن مصدوم، مسؤولیت مراقبت از او را به یک فرد مسؤول بسپارید. اگر مصدوم در میادین ورزشی دچار آسیب شده است، هرگز به او اجازه ندهید که قبل از مراجعه به پزشک، بازی را از سر بگیرد.
4) اگر مدتی پس از وارد شدن ضربه به سر، مصدوم دچار سردرد، تهوع، استفراغ یا خوابآلودگی بیش از حد شده است، به او توصیه کنید که به بیمارستان مراجعه کند.
