نوجواني دوران شكل گيري هويت محسوب مي شود. گروهي از مردم براين عقيده اند كه در اين ميان خانواده يا نقش ندارد و يا نقش محدودي را ايفا مي كند. هرچند تحقيقات نشان مي دهد كه ارتباطات مثبت خانوادگي عامل حمايت كننده اي در برابر احتمال رفتار مخاطره آميز نوجوانان مي باشد.
با اينكه ماهيت روابط تغيير مي كند ولي تداوم ارتباطات خانوادگي و ايجاد محيطي امن در رفتار نوجوانان تأثير زيادي دارد.
اهميت خانواده
طبيعي است كه نوجوانان در مورد خود به تفكر بپردازند و وجوه زندگي و روابط خانوادگي را زيرسؤال ببرند. البته اين احساسات موقتي است.
والدين بايد خود را براي عصيانگري فرزندان آماده كنند و براي مقابله با رفتارهاي ناهنجار آنها اقدام به مرزبندي نمايند.
در واقع بسياري از نوجوانان به اين خاطر دست به عصيانگري مي زنند كه دوست ندارند كسي براي آنها مرزهايي ترسيم كند.
همسالان در شكل گيري رفتار نوجوانان نقش مهمي دارند ولي كيفيت رابطه آنها با يكديگر با پيوند والدين با فرزندان شان تفاوت مي كند.
در واقع نوجوانان، خود را با دوستان شان برابر مي دانند درحالي كه والدين از موضع برتر با آنها برخورد مي كنند.
محيط امن
درست است كه نوجوانان از نظر فيزيكي، احساس و شناخت درحال رشد هستند ولي آنها نياز به مراقبت دارند.
نوجوانان به دنبال ثبات در خانواده هستند تا بتوانند بهتر دنياي اطراف خود را كشف كنند و در صورت برخورد با مشكلات به كانون گرم خانواده بازگردند.
يك نوجوان از رابطه اي كه با اعضاي خانواده خود دارد نكات زيادي مي آموزد.
تغيير نقش والدين
رابطه والدين با نوجوان حائز اهميت زيادي است هرچند بايد با توجه به نيازهاي او انعطاف پذير باشند. در واقع دراين زمان بايد به ميزان تعادل دوطرف افزوده شود.
والدين بايد اين حقيقت را بپذيرند كه فرزند آنها بزرگ شده و به دنبال استقلال مي باشد.
البته ممكن است آنها از بي توجهي فرزند خود ناراحت شوند. امكان دارد نوجوان نسبت به آينده اي كه والدين او ترسيم مي كند علاقه اي نشان ندهد. دراين مواقع والدين بايد دست از روياپردازي براي فرزند خود بردارند و به او مسئوليت هاي بيشتري واگذار كنند.
مرزها
مرزبندي براي نوجوانان فوايد زيادي دارد هرچند والدين نبايد انتظار داشته باشند وي «اطاعت محض» را در سرلوحه كار خود قرار دهد.
دراين ميان مذاكره فيمابين و انعطاف پذيري براي يافتن راه حل مناسب حائز اهميت زيادي است.
يادتان باشد تأثير مثبت، صميميت و درك متقابل بسيار بيشتر از امر و نهي مي باشد. نظارت والدين و در دسترس بودن آنها براي حمايت از نوجوان، در سلامت رواني او اهميت زيادي دارد.
در ضمن والدين بايد سن فرزند خود را درنظر داشته باشند.
اعضاي يك خانواده الگوهاي ارزشمندي براي شكل گيري رفتار نوجوانان از جمله برقراري ارتباط سازنده و كسب مهارت هاي اجتماعي هستند.
نوجوان باتوجه به شرايط حاكم بر خانواده خود نحوه برخورد با مسائل جامعه را مي آموزد. مرزبندي ها به نوجوان ياد مي دهد كه چه كاري درست است و چه كاري نادرست. او در ضمن ياد مي گيرد علي رغم رابطه خوبي كه با ديگران دارد، عقايد مخالف خود را بيان كند.
محيط ناامن
ايجاد رابطه اي مناسب ميان نوجوان و خانواده اهميت زيادي دارد. به نظر مي رسد برخي از خانواده ها با احساس هويت، استقلال و تصميم گيري نوجوان خود مخالف هستند ولي آنها بايد واقع بين باشند و نگاه خود را نسبت به نوجوان تغيير دهند.
تأثير دوستان
عقيده شما درمورد تأثير دوستان بر نوجوانان چيست؟
بيشتر مردم فكر مي كنند اين تأثير هميشه منفي است و براين باورند كه دوستان در بزهكاري نوجوانان تأثير زيادي دارند ولي تحقيقات نشان مي دهد دوستان هم مي توانند تأثيرات منفي بر يكديگر بگذارند و هم تأثيرات مثبت.
آيا مي توان گفت دوستان در بزهكاري نوجوانان نقش اصلي را ايفا مي كنند؟
به دو دليل مي توان اين نظريه را زير سؤال برد:
1- نوجوانان غالباً دوستان شان را بيشتر از آنچه واقعاً هست شبيه خود تصور مي كنند.
2- بيشتر مردم دوست دارند دوستاني شبيه خود پيدا كنند.
در واقع دوستان به چهار طريق مي توانند از يكديگر حمايت كنند:
1- حمايت اطلاعاتي؛ راهنمايي در حل مشكلات شخصي مثل رابطه با والدين، ساير دوستان، آموزگار و...
2- حمايت هاي متفرقه؛ دوستان مي توانند در انجام تكاليف مدرسه، وظايف خانه، قرض دادن پول و... به يكديگر كمك كنند.
3- حمايت همراهي؛ دوستان مي توانند در انجام فعاليت هاي اجتماعي به كمك يكديگر بشتابند.
4- حمايت معنوي؛ دوستان بايد در غم و شادي در كنار يكديگر باشند و از مصاديق اين مسأله تبريك گفتن به خاطر موفقيت ها و ابراز همدردي در ناكامي هاست.
