بيماري آسم بسياري از كودكان و نوجوانان را درگير خود كرده و شايع ترين بيماري براي نوجوانان و جوانان است. و گاهي تا مرحله خيلي حاد پيشروي كند، حتي مي تواند به يك بيماري كهنه مبدل شود كه تمام عمر نوجوان مجبور باشد با آن دست و پنجه نرم كند. اما مي توان آن را كنترل كرد.
بيماري آسم با ايجاد تورم در لوله هاي نايچه اي كودك كه مخصوص انتقال هوا به درون شش هاست، تنفس را مشكل مي كند. اين تورم به آهستگي آغاز مي شود اما با گذشت زمان موجب سفت شدن لوله هاي نايچه اي و در نتيجه سرد شدن يا نازك شدن راه هاي عبور هوايي كودك مي شود كه به اين مرحله بيماري آسم حاد (گاهي نيز حمله يا عود بيماري) گفته مي شود. اغلب با يك برنامه درماني صحيح در منزل مي توان از علائم و عوارض بيماري مراقبت كرد. اين برنامه درماني به شما مي آموزد كه چه زمان نياز به دارو وجود دارد يا چه وقت بايد با پزشك متخصص تماس گرفت. يا چه وقت به خدمات اورژانس نياز است. گاهي اوقات بيماري آسم حاد مي تواند منجر به مرگ شود. اگر تورم هاي نايچه اي درمان نشود موجب تغييرات دائمي در لوله هاي نايچه اي مي شود كه در نهايت به شش هاي كودك آسيب مي رساند و خطر ابتلا به بيماري هايي نظير برونشيت و ذات الريه را در كودك افزايش مي دهد.
هنوز دليل اصلي بيماري آسم را كشف نكرده اند، اما مواردي وجود دارد كه مي تواند موجب ايجاد تورم در راه هاي عبور هوايي در كودك و در نتيجه بروز بيماري آسم شود.
بيماري آسم گاهي اوقات ارثي است. در بعضي از كودكان سلولهاي سيستم دفاعي بدن (ايمني) مواد شيميايي توليد مي كند كه بدن براي پاسخ به آن مواد (آلرژي زا) تورم ايجاد مي كند كه منجر به عكس العمل هاي آلرژيك مي شود. مطالعات نشان مي دهد، در معرض مواد آلرژي زا مانند گردو خاك، سوسك ها و فضولات حيواني قرار گرفتن موجب رشد آسم مي شود. حتي پزشكان معتقدند در شهرهاي آلوده و جاهايي كه آلودگي وجود دارد ميزان اين بيماري بيش از مناطق ديگر است.
علائم اين بيماري مي تواند شديد و يا خفيف باشد، حتي گاهي هم كودك شما دچار هيچ عارضه اي نمي شود. اما اصولا علائم رايج اين بيماري عبارتند از:
-گرفتگي و سفت شدن قفسه سينه
- ايجاد اختلال در خواب
- كوتاه شدن تنفس و يا بريدگي تنفس
- خستگي سريع هنگام ورزش
در بيشتر كودكان علائم اين بيماري در شب شديدتر ظاهر مي شود و چنانچه كودك شما داراي يك يا دو مورد از اين علائم است، حتماً بدين معنا نيست كه به بيماري آسم مبتلا است. بايد با پزشك حتماً در اين باره مشورت كنيد.
چگونگي تشخيص پزشك متخصص با استفاده از روش اسپيرمتري كه شامل آزمايش هاي پزشكي و فيزيكي و بررسي سابقه بيماري در خانواده است، مي تواند بيماري كودك را تشخيص دهد.
براي كودكان 5 ساله و بالاتر اين روش صحيح ترين و بهترين روش تشخيص بيماري است كه در اين روش ميزان سرعت ورود و خروج هوا به درون شش هاي كودك و ميزان هواي جابه جا شده اندازه گيري مي شود.
پزشك با استفاده از اين آزمايش متوجه مي شود آيا بيماري آسم كودك موجب كاهش جابه جايي هوا و كاهش ميزان تنفس كودك مي شود و چنانچه اين كاهش وجود دارد ميزان آن چقدر است. علاوه بر اين نحوه فعاليت شش هاي كودك را وقتي كه علائم بيماري آسم در كودك مشاهده نمي شود، مشخص مي كند، اما لازم به ذكر است كه اسپيرمتري براي نوزادان و كودكان كم سن انجام نمي شود و به جاي آن پزشك به صداي خس خس سينه كودك گوش مي دهد يا از والدينش سؤال هايي در مورد سرفه مكرر و خس خس كودك مي پرسد و با گوش دادن به صداي خس خس قفسه سينه، متوجه مسدود شدن راه هاي عبور هوا مي شود و به دنبال آن علائم مشكلات سينوسي يا آلرژي زا را بررسي خواهد كرد.
گاهي اوقات آزمايش خون نيز به شناخت مواد آلرژيي كه منجر به ايجاد آسم مي شود كمك مي كند. چنانچه پزشك كودك شما تشخيص دهد كه بيماري آسم كودك ارتباطي با آلرژي دارد بلافاصله آزمايش پوستي براي شناسايي مواد آلرژي زا را تجويز خواهد كرد.
چنانچه سابقه بيماري آسم در خانواده وجود داشته باشد، بايد نكاتي را در مورد دود سيگار، حيوانات خانگي و مواد آلرژي زا رعايت كرد و به طور مرتب كودك خود را براي معاينه نزد پزشك متخصص برد.
مي توان بيماري كودك را با داروهايي نظير كورتيكو استروئيدها كه از تورم راه هاي عبور هوا جلوگيري يا آن را كنترل مي كند، درمان كرد. اگونيست بتا 2 نيز موجب بزرگتر شدن راه هاي عبور هوا مي شود، در نتيجه به درمان بيماري كمك مي كند. با يك برنامه درماني و عملكردي صحيح مي توان اين بيماري را كنترل و درمان كرد.
به عنوان والدين كودك، نقش كليدي و مهمي مي توان در كنترل بيماري آسم كودك ايفا كرد. گاهي اوقات اتفاق مي افتد كه والدين در مقابل بيماري كودك، خود را بي تاثير و ناموفق مي دانند اما با مشورت با پزشك متخصص و انجام دستورهاي روزانه او، مي توان از حادتر شدن و وخامت بيماري جلوگيري كرد.
