اثبات يگانگي خدا

لطفاً يگانگي خداوند را براي من اثبات كنيد (وجود خداوند براي من مسلّم است)؟
اثبات يگانگي خدا
در باب اثبات يگانگي خداوند، دلايل گوناگوني ذكر شده است كه در اين اختصار نمي‏توان همه آنها را شمارش و تبيين كرد؛ از اين رو تنها به تحليل و تشريح يك دليل بسنده مي‏كنيم. فهم اين برهان، نيازمند توجّه به دو مقدمه است:
يك. وجود هر معلولي، وابسته به علت خويش مي‏باشد؛ به عبارت ديگر بنابر اصل عليّت - كه در جاي خود مستدل و مبرهن گشته - هر معلولي وجود خودش را - با همه شؤون و متعلقاتش - از علّت هستي‏بخش خويش، دريافت مي‏دارد و اگر احتياج به شروط و معدّاتي هم داشته باشد، مي‏بايست وجود آنها هم مستند به علّت هستي‏بخش خودش باشد. بنابراين اگر دو، يا چند علت هستي‏بخش، در عرض هم فرض شوند، معلول هر يك از آنها، وابسته به علّت خودش مي‏باشد و هيچ‏گونه وابستگي به علت ديگر يا معلول‏هاي آن، نخواهد داشت. و بدين ترتيب، ارتباط و وابستگي ميان معلول‏هاي آنها، به وجود نخواهد آمد.
دو. نظام اين جهانِ مشهود، نظام واحدي است كه در آن، پديده‏هاي هم‏زمان و ناهم‏زمان، با يكديگر ارتباط و وابستگي دارند. امّا ارتباط پديده‏هاي هم‏زمان، همان تأثير و تأثراتِ علّي و معلولي گوناگون، در ميان آنها است كه موجب تغييرات و دگرگوني‏هايي در آنها مي‏شود و به هيچ وجه، قابل انكار نيست. امّا ارتباط ميان پديده‏هاي گذشته، حال و آينده، به اين صورت است كه پديده‏هاي «گذشته»، زمينه پيدايش پديده‏هاي «كنوني» را فراهم كرده‏اند و پديده‏هاي «كنوني» نيز به نوبه خود، زمينه پيدايش پديده‏هاي «آينده» را فراهم مي‏سازند. اگر روابط علّي و اعدادي، از ميان پديده‏هاي جهان برداشته شود، جهاني باقي نخواهد ماند و هيچ پديده ديگري هم، به وجود نخواهد آمد. چنان‏كه اگر ارتباط وجود انسان با هوا، نور، آب و مواد غذايي بريده شود، ديگر نمي‏تواند به وجود خود ادامه دهد و زمينه پيدايش انسان ديگر يا پديده ديگري را فراهم سازد.
با ضميمه اين دو مقدمه، مي‏توان نتيجه گرفت كه نظام اين جهان - كه شامل مجموعه پديده‏هاي بي‏شمار گذشته، حال و آينده است - آفريده يك آفريدگار مي‏باشد و تحت تدبير حكيمانه او اداره مي‏شود؛ زيرا، اگر يك يا چند آفريدگار ديگري مي‏بود، ارتباطي ميان آفريدگان به وجود نمي‏آمد و نظام واحدي بر آنها حاكم نمي‏شد؛ بلكه هر آفريده ‏اي از طرف آفريدگار خودش، به وجود مي‏آمد و به كمك ديگر آفريدگان همان آفريدگار، پرورش مي‏يافت. در نتيجه، نظام‏هاي متعدد و مستقلي، به وجود مي‏آمد و ارتباط و پيوندي ميان آنها برقرار نمي ‏شد. در صورتي كه نظام موجود در جهان، نظام واحد همبسته ‏اي است و پيوند ميان پديده‏هاي آن، مشهود است.مصباح يزدي، محمدتقي، آموزش فلسفه، ج 2، ص 359 و 360؛ براي اطلاع بيشتر از تقريرهاي گوناگون اين موضوع نگاه كنيد به: طباطبايي، سيدمحمدحسين، اصول فلسفه و روش رئاليسم، ج 5، صص 111 - 123.

نويسنده: محمدرضا كاشفي