دیدار با مردان نمك سود
برای اینكه فرمان را به سمت زنجان بچرخانید دلایل بسیار زیادی وجود دارد. از جاذبه های فرهنگی و تاریخی گرفته تا آب و هوای خوب و طبیعت زیبا و از همه مهم تر جاده های چشم نوازی که به این شهر منتهی می شوند. اینكه پا به پای جاده شوید یا سری به خط آهن زنجان بزنید، یا حتی آسمان آبی آن را درنوردید به خودتان، میزان فاصلهای كه تا زنجان دارید و هزینهای كه برای سفر كنار گذاشته اید بستگی دارد. به هر حال زنجان شهر بزرگی است و تمام مسیرهای موجود از زمینی، هوایی و ریلی به آن ختم میشود.
گنبدی جهانی
در مسیر زنجان به تهران و در فاصله 30 كیلومتری زنجان، سمت راست جاده، گنبد عظیمی خودنمایی میكند. گنبد سلطانیه یادآور شكوه و رونقی است كه حدود 700 سال پیش در این شهر جریان داشته است. قبل از حمله مغول در سلطانیه فعلی هیچگونه اثر ساختمانی نبود و این ناحیه به شكل مرغزار و چمنزار بوده است.
سلاطین مغول پس از استقرار در ایران و پایتخت قرار دادن تبریز، كمكم برای شكار و گذراندن ایام تابستان بدان سو روانه میشدند و با برافراشتن چادرها، ایام استراحت تابستانی را در آنجا سپری میكردند. به همین دلیل، این محل چمنزار یا شكارگاه شاهین نامیده میشد.
كمكم پادشاهان بعدی بهخاطر خوش آب و هوا بودن این محل، تصمیم به ایجاد تأسیسات و ساختمانهایی برای اسكان خویش، لشگریان و اطرافیان خود گرفتند. سلطانیه هشتمین اثر ایرانی است كه در فهرست جهانی یونسكو به ثبت رسیده و امروز در نقشه گردشگری جهان یكی از آثاری است كه گردشگریهای جهانی آن را برای بازدید انتخاب میكنند.
سفر به گنبد سلطانیه، سفر به سرزمین طایفه ساكاراتیها است. به محض ورود به شهر سلطانیه تاریخ را دوره میكنیم. یادمان میآید روزی اولجایتوی مغول، مسلمان و محمد خدابنده میشود و آرزوی ناكام پدر برای ساخت شهر سلطانیه را عملی میكند. پس سرزمین اریباد مادی را سلطانیه مینامد. از همین زمان بود كه همه به بزرگترین شهر ایرانی آن زمان میآمدند تا سالها بعد، یونسكویی آن را ثبت كند. پنجرههای محرابی مانندش آن را به معماری مساجد شباهت داده، اما در اصل الگوی اولجایتو معماری بنای مقبره سلطان سنجر بوده است.
مشهورترین مردان نمكسود
نام زنجان را چند سالی است كه اتفاقی نادر در باستانشناسی دوباره بر سر زبانها انداخته است. كشف جسد 5 مرد نمكی. سالها بود نمك از معدن چهرآباد بهرهبرداری میشد ودر همین برداشتها بود كه قصه مردان نمكی شروع شد و شهرت جهانی یافت. مرگ آنها بر اثر ریزش نمك در دوره هخامنشی و ساسانیان بوده است. 5 مرد پس از استخراج به موزه رختشوی خانه زنجان منتقل شدند. اما امروز اگر بخواهید به دیدار آنها بروید كه حتما باید بروید. چون نمیشود به زنجان رفت و از مردان نمكی سراغ نگرفت، باید به عمارت ذوالفقاری سر بزنید.
سالها بود نمك از معدن چهرآباد بهرهبرداری میشد ودر همین برداشتها بود كه قصه مردان نمكی شروع شد و شهرت جهانی یافت. مرگ آنها بر اثر ریزش نمك در دوره هخامنشی و ساسانیان بوده است
عمارت ذوالفقاری هم یكی از دیدنیهای زنجان است سوای مردان مشهورش. عمارت را در بافت قدیمی شهر مییابید. ساختمان دو طبقه كه معماری آن تقلیدی از بناهای گوتیك اروپاست. البته پلان بنا ایرانی است و رنگ و بوی قاجاریه دارد. تا یادمان نرفته بگوییم با این وجود موزه رختشوی خانه را هم از دست ندهید. اطلاعات مردمشناسی خوبی به شما میدهد. مجموعه تاریخی رختشویخانه سال 1307 هجری ـ قمری توسط علیاكبر توفیقی (شهردار وقت) در بافت تاریخی و منطقه با تراكم مسكونی احداث شده است. رختشویخانه برای همه مردم شبانهروز دایر بوده و مردم شهر، لباس و رخت خود را در آن محل به شكل رایگان میشستهاند و امروز از آن به عنوان موزه استفاده میشود.
بازار زنجان
بازارهای قدیمی بهترین اطلاعات را از گذشته یك شهر به ما میدهند. شاید برای همین است كه برخی شهرهای كشور از جمله كرمان، اصفهان، تبریز، شیراز، كرمانشاه... با نام بازارهای خود معروف شدهاند، یا بهتر بگوییم بازارهای معروفی دارند معمولا همه مسافران را با سلایق مختلف به سوی خود میكشند. البته اگر مسافر شهرهای مختلف كشور باشید میدانید كه در همه شهرها یك بازار قدیمی وجود دارد، اما تعداد بازارهای تاریخی و قدیمی كه برای مسافران شناخته شده باشد، كم است. هرچند محصولات وكالای برخی از این بازارها تفاوتی با بازارهای امروز ندارد، اما معماری این بازارها آنقدر زیباست كه حتما باید مسیر را به سمت آنها كشاند و به تماشای آنها نشست. بازار زنجان هم از آن بازارهاست كه حتما باید سری به آن زد. بازار زنجان را در بافت قدیمی شهر مییابیم. بازار در زمان حكومت آقامحمدخان قاجار ساخته و در زمان فتحعلی شاه قاجار تكمیل میشود. بازار زنجان 2قسمت دارد: بازار پایین و بازار بالا. در بازار پایین محصولات محلی خرید و فروش میشده است. در آن كاروانسراهایی وجود داشته كه محصولات روستای اطراف را به آنجا منتقل میكردند. از جمله معروفترین این كاروانسراها بازار سرای گلشن و سرای ملك است. همچنین این بازار 2 مسجد آقا شیخ فیاض و مسجد میرزایی را در خود جای داده است. بازار بالا از بازار قیصریه، راسته بزازها، راسته حجتالاسلام، راسته امامزاده و راسته عبدالعلی بیگ تشكیل شده كه از نظر تولید و عرضه كالا به 8 راسته زرگرها، بزازها، كفاشها، سراجها، كلاهدوزها، صندوقسازها، رنگرزها، میوهفروشها و جگرپزها تقسیم شده است. بازار زنجان شامل 5 مسجد 56 ورودی، 940 باب مغازه، 51 نوع شغل و 3200 نفر شاغل در 15 هكتار احداث شده است. میدانید كه بازار نبض یك شهر بوده و تمام ساختمانهای عمومی شهر را در خود جا داده است. فكر میكنم بازار شهر زنجان بتواند تصویری كامل از آنچه گفتیم به شما بدهد.
غارنوردی
كتلهخور از آن غارهای معروف و زیباست كه به تنهایی و سوای تاریخ زنجان بسیاری از دوستداران طبیعت را به این شهر میكشاند. كتله خور نام بزرگترین و منحصر به فردترین غار آهكی خاورمیانه را نیز به خود اختصاص داده است. این غار در 120 كیلومتری جنوب شرقی زنجان است. غار روشنایی و نورپردازی دارد، بنابراین مشكلی برای حركت در تاریكی در آن وجود ندارد. همچنین یادتان باشد كه برای رفتن به غار 5/2 كیلومتر پیاده روی در مسیری هموار دارید. این شرط شامل رفت و برگشت میشود.
