پژوهش هاي جديد نشان مي دهد ديابت هم مثل برخي بيماري هاي ديگر همچون نارسايي كليوي، تصلب شرايين، نابينايي، مشكلات قلبي و... بدون نشانه وعلائم بارز به مرور زمان پديد مي آيد.
اين بيماري با افزايش جمعيت جهان رو به گسترش است و از معضلات بهداشتي، درماني و اقتصادي دنياي امروز به شمار مي رود. بيش از 175 ميليون نفر در دنيا به اين بيماري مبتلا هستند و با توجه به روند بيماري تا چند سال آينده اين تعداد 2 برابر خواهد شد.
به گزارش ساينس آمريكن، مبتلايان اگر بدانند چگونه قند خون خود را كنترل كنند، مي توانند از عوارض حاد و مزمن آن به طور چشمگيري بكاهند. ورزش و تغذيه 2 عامل بسيار مهم در كنترل ديابت هستند، به طوري كه با تغذيه صحيح و ورزش مناسب مي توان هم از ايجاد بيماري جلوگيري و هم آن را كنترل كرد. ديابت به دليل اختلال عملكرد غده اي به نام پانكراس ايجاد مي شود.
گلوكز نوعي قند است كه به عنوان سوخت براي سلول هاي بدن مصرف مي شود. موادغذايي كه مصرف مي كنيم پس از هضم به گلوكز تبديل شده و درجريان خون به همه بافت هاي بدن مي رسند ولي گلوكز مستقيماً به مصرف سلول ها نمي رسد، بلكه بايد با كمك هورمون انسولين اين كار انجام شود يعني هورمون انسولين كمك مي كند گلوكز سوخته تبديل به قند شود و بعد در اختيار سلول ها قرار گيرد. انسولين به حفظ ميزان قند خون كمك مي كند و يك فاكتور كاهش دهنده قند خون است. اگر قند در خون بيش از حد موردنياز باشد پانكراس تحريك مي شود و انسولين بيشتري ترشح كرده و به خون مي ريزد تا بتواند قند اضافي را كنترل كند.
هر بار كه ميزان قند خون بالا مي رود غده پانكراس فشار بيشتري را متحمل مي شود و مجبور است مرتب انسولين توليد كند. ادامه اين روند موجب آسيب سلول هاي پانكراس مي شود. بعد از مدتي توليد انسولين كاهش يافته و قند اضافه در خون مي ماند و به وسيله سلول ها مورد استفاده قرار نمي گيرد و تعادل قند خون به هم مي ريزد. اين نارسايي پانكراس براي توليد مقدار كافي انسولين براي حفظ تعادل در قند خون را ديابت مي گويند. ديابت معمولا ژنتيكي منتقل مي شود. افراد چاق كه زندگي كم تحركي دارند هم در معرض خطر ابتلا به اين بيماري هستند. شيوع ديابت در افرادي كه مرتب ورزش مي كنند نسبت به افرادي كه ورزش نمي كنند كمتر است.
تحقيقات دانشگاه اوهايو نشان مي دهد كه ورزش، گلوكز را داخل ماهيچه هاي بدن مي سوزاند. شخصي كه ورزش مي كند در صورتي كه ديابتش كنترل شده باشد، هنگام ورزش قند خون را وارد ماهيچه ها مي كند و سطح گلوكز خون را به حد طبيعي مي رساند. ورزش در بيماران ديابتي بايد هوازي باشد يعني ورزش هايي كه با مصرف زياد اكسيژن توام است. از جمله پياده روي، دويدن آرام، شنا و...
تمرين هاي هوازي موجب مي شود دستگاه هايي كه براي سلول هاي بدن اكسيژن تهيه مي كنند فعال شوند.
امروزه پزشكان استراحت را به افراد ديابتي توصيه نمي كنند، زيرا مطالعات نشان مي دهد استراحت در تخت براي مدت حداقل 7 روز موجب اختلال در متابوليسم قند خون مي شود. ورزش بايد جزو برنامه روزانه افراد ديابتي قرار گيرد، زيرا ورزش در افرادي كه ديابت كنترل شده دارند موجب تعادل ميان برداشت گلوكز به وسيله عضلات و توليد متقابل گلوكز در كبد مي شود. با انجام ورزش هاي منظم بافت چربي كاهش يافته و بافت عضلاني افزايش مي يابد.
كاهش وزن ناشي از ورزش موجب مي شود مقاومت به انسولين در سلول ها كاهش يابد و حتي نياز به مصرف داروهاي خوراكي نيز كاهش يابد. از طرفي ورزش وسيله مؤثري براي مبارزه با تنش هاي عصبي است. اين افراد معمولاً استرس هاي شديدي را همزمان با سطح قند خون بالا يا پائين تجربه كرده اند. هنگام ورزش موادي به نام آندرفين ترشح مي شود كه موجب تسكين درد و آرامش رواني است.
فرد ديابتي بايد وعده هاي غذايي خود را در زمان معين و مرتب ميل كند و از خوردن وعده هاي غذايي نامنظم بپرهيزد، زيرا موجب نوسان هايي در قند خون مي شود. مهم ترين نكته اي كه افراد ديابتي بايد در نظر بگيرند، مشاوره با پزشك متخصص در مورد ورزش و تغذيه است، زيرا اثر ورزش و تغذيه بر قند خون بسيار مهم است.
