0

گزارش مشروح فارس از «پيمايش» جشنواره آئيني سنتي؛

 
salarezeynab
salarezeynab
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : آذر 1389 
تعداد پست ها : 6597
محل سکونت : تهران

گزارش مشروح فارس از «پيمايش» جشنواره آئيني سنتي؛


گزارش مشروح فارس از «پيمايش» جشنواره آئيني سنتي؛
پيمايشي از تياتر تهران قديم تا تئاتر امروز

خبرگزاري فارس: بخش «پيمايش» پانزدهمين جشنواره آئيني سنتي به منظور مرور خاطرات شفاهي تئاتر تهران قديم با سفر از تالار وحدت تا كاخ موزه گلستان برگزار شد.

 

به گزارش خبرنگار تئاتر باشگاه خبري فارس «توانا»، امسال به پانزدهمين جشنواره بين‌المللي آئيني سنتي بخش جديدي به نام «پيمايش» افزوده شده است؛ بخشي كه در آن سير و سفري به تماشاخانه‌هاي قديم تهران به عمل آمد و بر خاطرات شفاهي تئاتر تهران مروري صورت گرفت.
گام نخست، اين سير و سفر از مقابل تالار وحدت بزرگترين و مجلل‌ترين سالن نمايشي حال حاضر كشور آغاز شد، وحدت از لحاظ معماري به سبك ايتاليايي و بر اساس مدل نمونه اپراهاي وين (اتريش) توسط مهندس يوگينا آفتاندليانس روزگاري جهت استفاده نمايشي، اپرا، باله و اركستر سمفونيك و فيلارمونيك و ... ساخته شده است،‌ در مجاورت فضاي تالار وحدت تالار «فرهنگ» و مدرسه دخترانه «پهلوي» ديده مي‌شود.
اين تالار از معماري منحصر به فردي برخوردار است زيرا معماري آن با نگاه به معماري باستان و هخامنشي ايجاد شده است اما متأسفانه اين تالار كه روزگاري يكي از فعال‌ترين تالارهاي تهران محسوب مي‌شد، آخرين بار در سال 56 حركات نمايشي را برروي صحنه خود حس كرد.
دقيقاً در مقابل در ورودي تالار «فرهنگ» سفارت روسيه بنا شده است كه روزگاري مرواريدي نهان را در دل خود جاي داده بود، «پارك اتابك» كه در دهه 70 ميلادي توسط سفارت شوروي از بين رفت نيز يكي از تئاتر‌هاي تهران قديم به شمار مي‌رود.
پس از هجرت از خيابان حافظ به خيابان ميرزا كوچك‌خان يا قوام‌السلطنه قديم رسيديم. خيابان قوام‌السلطنه پديده دوران مشروطه است كه براي نخستين بار كليسايي خارج محله در آنجا ساخته شد؛ كليساي حضرت مريم تالار «كوشش» را در محدوده خود به همراه دارد كه به دليل سختگيري‌هاي رضاشاهي به مدت شش سال تعطيل شد و پس از سقوط رضاشاه به مدرسه كوشش تغيير نام داد.
با توجه به فعاليت‌هاي ارامنه و زرتشتيان گفته مي‌شود كه ارامنه و زرتشتيان در هنر ايران تأثير بسيار زيادي را داشته‌اند. در حيات كليساي حضرت مريم فردي به نام «هوسيانس» آراميده است كه نخستين مترجم آثار شكسپير به زبان فارسي در ايران بوده است، پس از خروج كليساي به سمت تالار زرتشتيان (تئاتر سيروس) حركت كرديم. باني اصلي تأسيس اين تئاتر ارباب كيخسرو شاهرخ نماينده مجلس و رئيس انجمن زرتشتيان بود، تئاتر «سيروس» زادگاه اولين هيئت تئاتر ايران، استوديو و آموزشگاه هنرهاي دراماتيك در ايران بوده است اما در حال حاضر تنها برخي برنامه‌هاي مناسبتي زرتشتيان در آن برگزار مي‌شود.
در ادامه پيمايش به گذرگاه خيابان جمهوري و «كافه نادري » رسيديم. هتل «نادري» توسط ارامنه بنا شده و نام آن نيز به دليل خيابان مقابلش نادري نامگذاري شده است. «كافه نادري» در دهه 70 ميلادي دوران طلايي و پرشور تجربه كرد زيرا محل تجمع روشنفكران زمان بود.
ايستگاه بعد چهار راه اسلامبول نام داشت؛ در كنار ساختمان پلاسكو در سال 1334 تئاتري به همت سروش خليلي بنا شد و «كانون هنر» نام گرفت اما تنها 14ماه فعاليت كرد، «تئاتر نكويي» نيز در كنار بازار كويتي‌ها است و در تعطيلي به سر مي‌برد. اين تئاتر نخستين سالن نمايش تهران بوده كه مجهز به سن‌گردان شده است كه اسحاق زنجاني و تيمور تاش وزراي تشريفات و دربار رضاشاه آن را اداره مي‌كردند و پس از تغيير كاربري اين سالن بر سينما، نخستين فيلم ناطق فارسي در آن اكران شد.
پس از ارائه گزارشات و توضيحات كارشناسان «پيمايش» به سمت خيابان لاله زار حركت كرديم، در اين ميان به تئاتر‌هاي «مادام پري» و «سعدي» نيز اشاراتي صورت گرفت. سالن تئاتر «مادام پري» پس از كودتاي 28 مرداد تعطيل و مدتي بعد آتش گرفت، اين سالن مخصوص بانوان بوده و انحصار آن را گروهي از بانوان تشكيل مي‌دادند.
به خياباني كه روزگاري رونق هنر تئاتر را در خود مي‌پروراند و حال چراغش خاموش شده، رسيديم. در ابتداي خيابان لاله ‌زار دو سالن تئاتر «گيتي» و «صادق‌پور» وجود دارد كه متعلق به يك كفاش به نام «محمد مقدسي» معروف به «صادق‌پور» بوده و نكته جالب توجه اين است تمام نمايش‌هاي اجرايي در اين دو سالن با تم ملي و وطن‌پرستانه بوده و سرانجام به تراژدي تئاتر «نصر» قدم گذاشتيم.
مكاني كه با سالن‌هايش از اعتبار خاصي در تاريخ تئاتر ايران برخوردار است اين روزها به خرابه‌اي مبدل گرديده؛ در حين ورود گويا با ساختماني كه بر اثر زلزله تخريب شده است، مواجه شديم. در ميان خاك‌ها و سنگ‌ها پيش‌پرده‌خواني اجرا شد، هنرمنداني كه گروه را همراهي مي‌كردند با يادآوري خاطرات خود هزينه‌اي جز پرداخت اشك را نداشتند، اگر چه افرادي همچون محمود عزيزي، ‌مجيد جعفري، عليرضا سميع آذر ... در دوران مديريت خود بر اين تئاتر سعي براي تولدي دوباره تئاتر «نصر» را داشته‌اند اما شواهد و مشاهدات بيانگر چيز ديگري بود.
گويا در دوران رياست حسين مسافر آستانه سعي بر بازسازي اين سالن مي‌شود تا شايد روزي موزه تئاتر ايران در آن ايجاد شود.
در گام بعدي پيمايش به «دارالفنون» يا به عبارتي نخستين مدرسه به شكل غربي و پلي‌ تكنيك عصر قاجار جهت بازديد قدم گذاشتيم. اين مدرسه نخستين پايگاه رسمي تئاتر به شكل كلاسيك و غربي لحاظ مي‌شود.
تالار «دارالفنون» نيز از جمله تالارهايي است كه در تهران مختص اجراي نمايش محسوب مي‌شد، مكان پاياني پيمايش كاخ موزه «گلستان» بود، در ضلع جنوبي كاخ گلستان به دستور ناصرالدين شاه تماشاخانه‌اي (تكيه دولت) تاسيس شد كه حدود 20 هزار نفر گنجايش داشت و به عنوان بزرگترين تماشاخانه‌ ايران محسوب مي‌شد؛ اما در سال 1327 در دوره حكومت پهلوي دوم تخريب شد. در آن دوران در تهران قريب به 20 تكيه وجود داشت.
«كنت دوگوبينو» پژوهشگر بزرگ خارجي پيش‌بيني كرده بود كه تئاتر ايراني از دل همين گونه نمايشي (تعزيه) ظهور كرده است.
در موزه مردم شناسي خيمه‌شب بازي توسط استاد خمسه‌اي و گروهش اجرا شد؛ همچنين در محل تكيه دولت نيز تعزيه‌اي برگزار شد.
براساس اين گزارش، هدف تور بازديد از تالارهاي تئاتر تهران قديم بود، اما سركشي به تماشاخانه‌ «سنگلج» كه از اهميت بسياري برخوردار بود، مغفول ماند. دبير «پيمايش» اردشير صالح‌پور و كارشناس تاريخي اين تور، محيط طباطبايي رئيس انجمن موزه‌هاي ملي ايران ايكوم بودند؛ در اين پيمايش تعداد از ميهمانان خارجي جشنواره و هنرمندان همچون داريوش اسدزاده، اتابك نادري، محمود عزيزي و ... حضور داشتند.

یا حسین (ع)

یک شنبه 23 مرداد 1390  3:17 AM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها