نساجي سنتي بار سفر مي‌بندد!

يزد - نساجي سنتي از مهم‌ترين و قديمي‌ترين صنايع بافندگي در يزد است؛ اما اين صنعت در حالي وارد صدسالگي خود شده است که بسياري از واحدهاي سنتي و دستي در آستانه تعطيلي قرار دارند. نساجي به‌حدي در اقتصاد و فرهنگ ساکنان دومين شهر خشتي جهان جا باز کرده که براساس آمار‌هاي سازمان صنايع و معادن استان يزد، نزديک به 40درصد اشتغال صنعتي استان، 25درصد اشتغال کل استان و 14.8درصد از کل سرمايه‌‌گذاري صنعتي استان يزد را به ‌خود اختصاص داده است. بااين‌حال صنعت نساجي يزد اين روزها با مشکلات فراواني دست‌وپنجه نرم مي‌‌کند که نساجي سنتي و دستي در صف مقدم مشکلات قرار گرفته است.
شايد تا همين 10سال پيش بود که صداي چرخ‌هاي ريسندگي، شال بافي و... از خانه‌هاي کاهگلي يزد به‌گوش مي‌رسيد و طنين زندگي در خانه‌ها نواخته مي‌شد؛ اما با واردشدن تکنولوژي، چرخ‌ها و دستگاه‌هاي خانگي يکي‌يکي جمع شدند و نساجي سنتي به‌تدريج به مرز تعطيلي کامل رسيد. شمد، شال، ترمه، پارچه‌هاي ساده و... ازجمله دست‌بافته‌هايي بودند که در واحدهاي نساجي سنتي به‌دست هنرمند زنان و مردان يزدي، بافته مي‌شد و اين تلاش تا جايي پيش رفت که شهرت دست‌بافته‌هاي يزد را جهاني کرد. بحراني که امروز در صنعت نساجي استان يزد از آن ياد مي‌شود، مربوط به واحدهاي سنتي و دستي است و برخلاف اين واحدها، واحدهاي پيشرفته از صنعت نساجي جهان عقب نيستند.
دراين‌ميان ترمه بيش از ساير دست‌بافته‌هاي نساجي جاي خود را در ميان مردم، به‌ويژه گردشگران، باز کرده و هنوز هم از آن به‌عنوان صنعت دستي و يکي از ارزشمندترين بافته‌ها ياد مي‌شود.
با ورود تکنولوژي، واحدهاي نساجي دستي و سنتي يک‌به‌يک در آستانه تعطيلي قرار گرفتند و اکنون ماشين‌هاي بزرگ در کارخانه‌هاي بزرگ‌تر جانشين ذوق و خلاقيت هنرمندان يزدي شده است. بحراني که امروز در صنعت نساجي استان يزد از آن ياد مي‌شود، مربوط به واحدهاي سنتي و دستي است و برخلاف آن، واحدهاي نساجي پيشرفته و صنعتي از رونق خوبي در اين استان برخلاف ساير استان‌ها برخوردار است.
رئيس اداره صنايع و معادن استان يزد درخصوص نساجي يزد در گفت‌وگو با مهر، اظهار کرد: بخش عمده‌اي از واحدهاي نساجي استان يزد، سنتي و دستي و صنفي هستند که اين واحدها هرگز نمي‌توانند با تکنولوژي واحدهاي صنعتي بزرگ به حيات خود ادامه دهند.
محمدمهدي زارع با اشاره به آمارهايي که توسط برخي سايت‌ها و نشريات درباره تعطيلي واحدهاي نساجي اعلام شده است، افزود: اين تعطيلي‌ها به‌هيچ‌وجه مربوط به واحدهاي صنعتي نيست و اين واحدها به‌خوبي در استان در حال فعاليت هستند و مشکل اصلي مربوط به واحدهاي سنتي و دستي است.
تکنولوژي به‌کاررفته در واحدهاي صنعتي نساجي استان يزد مطلوب است و طراحي و مد اصلي‌ترين مشکل نساجي استان به‌شمار مي‌رود. وي با بيان اينکه نساجي استان يزد در کشور و حتي در سطح بين‌المللي مطرح است، بيان کرد: زماني دست‌بافته‌هاي سنتي داراي شهرت جهاني بود و امروز نيز محصولات واحدهاي نساجي بزرگ از شهرت جهاني برخوردارند.
زارع با اشاره به مشکلات صنعت نساجي در استان يزد، بيان کرد: تکنولوژي نساجي در استان يزد بسيار مطلوب است و اکنون بزرگ‌ترين ضعف صنعت نساجي استان يزد، طراحي و مد بافته‌هاست. وي افزود: در اين زمينه از کشورهاي رقيب عقب هستيم و مد و طراحي نيز حرف اول را در بازاريابي و جذب مشتري مي‌زند. وي با بيان اينکه ارائه آمار و گزارش‌ها از واحدهاي نساجي سنتي سبب اجحاف در حق واحدهاي صنعتي پيشرفته شده است، اظهار کرد: ازآنجاکه به‌طور مرتب اعلام شده که نساجي دچار بحران و مشکل است، هنگامي‌که واحدهاي نساجي براي دريافت تسهيلات به بانک‌ها مراجعه مي‌کنند، طرح‌هاي آن‌ها مورد پذيرش قرار نمي‌گيرد، درحالي‌که مشکلات مربوط به واحدهاي سنتي است.
زارع بيان کرد: اين امر سبب شده تا واحدهايي که با کمبود نقدينگي مواجه هستند، در معرض نابودي قرار گيرند. البته واحدهاي نساجي صنعتي نيز دچار مشکلاتي هستند که شايد کمبود نقدينگي، واردات بي‌رويه، نبود بازار مناسب براي فروش در برخي ايام سال و... ازجمله اين مشکلات باشد. قاچاق، واردات بي‌رويه، به‌روزنبودن فناوري به‌کار گرفته شده در واحدهاي توليدي و ثابت‌نبودن سرمايه در گردش، عامل رکود برخي واحدهاي صنعتي نساجي در استان يزد است. رئيس خانه صنعت و معدن استان يزد نيز در اين زمينه گفت: قاچاق محصولات نساجي و واردات بي‌‌رويه از مهم‌ترين دلايل رکود صنعت نساجي است.
حسين فنايي افزود: به‌روزنبودن فناوري به‌کار گرفته شده در واحد‌هاي توليدي و ثابت‌نبودن سرمايه در گردش نيز در اين رکود مؤثر بوده و به‌‌نظر مي‌‌رسد دولت بايد با اختصاص تسهيلات کم‌بهره از اين رکود جلوگيري کند. در يزد راه‌اندازي خوشه نساجي کمک بزرگي به واحدهاي نساجي استان کرده است؛ اما تا رسيدن به نقطه آرماني، راه زيادي باقي مانده است. به هر ترتيب، گرچه ممکن است نساجي سنتي و دستي يزد ديگر کم‌کم بار سفر ببندد و جاي خود را به دستگاه‌هاي پيشرفته و تکنولوژي روز دنيا دهد؛ اما واحدهاي صنعتي نيز خالي از نقص و مشکل نيستند و براي اينکه صنعت صدساله يزد همچنان پابرجا و پرقدرت به کار خود ادامه دهد، لازم است راهکارهاي اساسي انديشيده شود.